Ақылды үйге аксессуар қалай таңдалады: хаб, датчик, ИК-пульт

Ақылды үй дегенде көп адам бірден қымбат әрі күрделі жүйені елестетеді. Шын мәнінде бәрі бір-екі құрылғыдан басталады: біреу дауыспен жанатын шам алады, біреу кондиционерді телефоннан қосқысы келеді. Сосын «есік ашылғанда дәліздегі жарық өзі жанса ғой», «үйде жоқта терезе ашылса, телефонға хабар келсе ғой» деген ойлар келеді. Осы кезде аксессуарлар керек болады: хабтар, датчиктер, ақылды пульттер.

Бұл гайд ақылды үйді енді жинап жатқандарға да, бар жүйесін кеңейткісі келетіндерге де арналған. Неге қарау керегін, қай жерде жиі қателесетінін, құрылғылар бір-бірімен қалай жұмыс істейтінін түсіндіреміз. Мақсат біреу: артық құрылғы алмай, бір-бірімен жақсы жұмыс істейтін жүйе жинау.

Таңдағанда неге қарау керек

Аксессуар жалғыз өзі көп нәрсе істемейді, оның күші басқа құрылғылармен байланысында. Сондықтан алдымен жеке сипаттамаларға емес, жүйе тұтас қалай құрылатынына қараған дұрыс.

Экожүйе: қай қолданбада басқарасыз

Әр өндірушінің өз қолданбасы, өз экожүйесі бар. Яндекстің құрылғылары «Дом с Алисой» қолданбасында жиналады, Aqara мен TP-Link-тің Tapo сериясының да өз қолданбалары бар. Бір экожүйенің ішінде құрылғылар бір-бірін тез табады, сценарий құру да оңай. Әр брендті араластыруға болады, бірақ онда әр құрылғы қай қолданбада тұратынын, бір-бірін көре ме, көрмей ме, алдын ала тексеріп алған жөн.

Қарапайым ереже: үйде қай дауыс көмекшісі немесе қай хаб бұрыннан тұрса, жаңа аксессуарды соған қарап таңдаңыз. Сонда бәрі бір жерден басқарылады, телефонда бес түрлі қолданба ашып отырудың қажеті болмайды.

Байланыс протоколы: Zigbee, Wi-Fi, Matter

Ақылды құрылғылар бір-бірімен әртүрлі «тілде» сөйлеседі. Ең жиі кездесетіні Wi-Fi, Zigbee және Matter.

• Wi-Fi: құрылғы үйдегі роутерге тікелей қосылады, хаб керек емес. Бірақ мұндай құрылғылар көбейген сайын роутерге түсетін жүктеме артады, ал батареямен жүретін кішкентай датчиктер үшін Wi-Fi тым көп қуат жейді.
• Zigbee: қуатты аз жұмсайтын протокол, сондықтан шағын датчиктерде жиі қолданылады. Оған хаб керек: датчик хабпен сөйлеседі, ал хаб оны интернетке және телефонға жеткізеді.
• Matter: әртүрлі брендтің құрылғыларын бір жүйеге біріктіруге арналған салыстырмалы түрде жаңа стандарт. Хабта Matter болса, кейін басқа экожүйемен үйлестіру оңайырақ болады.

Датчик таңдамас бұрын оның қай протоколда жұмыс істейтінін және хабыңыз сол протоколды қолдайтынын міндетті түрде қараңыз. Екеуі де Zigbee болса да, әр бренд көбіне өз хабымен жұмыс істейді, сондықтан үйлесімділікті өндірушінің тізімінен тексерген дұрыс.

Хаб керек пе, керек болса қандай

Хаб ақылды үйдің орталығы сияқты: датчиктерден сигнал жинайды, сценарийлерді іске қосады, кейбірі камералардан бейне де жазады. Үйдегі құрылғылардың бәрі Wi-Fi арқылы жұмыс істесе, хабсыз да жүре беруге болады. Ал Zigbee датчиктерін, ақылды батырмаларды қолданғыңыз келсе, хабсыз болмайды.

Хаб таңдағанда мыналарды салыстырыңыз:

• қанша датчик пен батырма қоса алады;
• камера қосуға бола ма, болса қаншасын;
• бейнежазбаны қайда сақтайды: жад картасына ма, ішкі жадқа ма, әлде дискіге ме;
• қалай қоректенеді: USB арқылы ма, розеткадан ба, желі кабелі керек пе;
• Matter мен дауыс көмекшілерін қолдай ма.

Бір-екі датчикке шағын хаб жетеді. Ал үйге бірнеше камера қойып, жазбаларды үйде сақтағыңыз келсе, ішкі жады мен диск орны бар үлкенірек хабқа қараған жөн.

Датчик түрі және оны қайда қоясыз

Есік пен терезе датчигі ақылды үйге ең оңай кіретін құрылғы. Ол екі бөліктен тұрады: біреуі есікке, екіншісі жақтауға бекітіледі. Есік ашылғанда бөліктер бір-бірінен алшақтайды да, датчик хабқа хабар береді. Осы қарапайым әрекеттен көп сценарий шығады: дәліздегі шам жанады, перде ашылады, үйде ешкім жоқта телефонға хабарлама келеді.

Орнатар алдында есік пен жақтаудың арасындағы саңылауға қараңыз: екі бөлік бір-біріне жақын тұруы керек. Әдетте датчикті кіреберіс есікке, балкон есігіне және бірінші қабаттағы терезелерге қояды. Сейфке, шкафқа, тартпаға да қоюға болады.

Қоректену және орналастыру

Шағын датчиктердің көбі батареямен жұмыс істейді, сондықтан батарея оңай ауыстырыла ма, қолданба заряд деңгейін көрсете ме, соны біліп алған жөн. Хабқа тұрақты қорек керек: біреуі кез келген USB портқа қосыла салады, біреуіне розетка мен желі кабелі керек. Хабты қайда қоятыныңызды алдын ала ойлаңыз: роутерге жақын, үйдің ортасына жақын ашық жерде тұрса, датчиктермен байланыс жақсырақ болады.

Инфрақызыл құрылғыларды ақылды ету

Үйдегі теледидар, кондиционер, жылытқыш көбіне кәдімгі инфрақызыл пультпен басқарылады. Оларды ауыстырудың қажеті жоқ: ақылды ИК-пульт сол пульттердің орнын басып, телефоннан немесе дауыспен басқаруға мүмкіндік береді. Мұндай пультті бөлмедегі құрылғылар «көрінетін» жерге қою керек екенін ескеріңіз: инфрақызыл сигнал қабырғадан өтпейді.

Кейбір ИК-пульттерде температура мен ылғалдылық датчигі болады. Бұл ыңғайлы: бөлме ысып кетсе кондиционер, суып кетсе жылытқыш өзі қосылатын сценарий жасауға болады.

Сценарий мүмкіндіктері

Ақылды үйдің бар мәні құрылғылардың өздігінен әрекет етуінде. Сондықтан қолданбада қандай сценарий құруға болатынына қараңыз: уақыт бойынша, датчик іске қосылғанда, температура өзгергенде, үйден шыққанда немесе келгенде. Мысалы, «кешкі сағат жетіден кейін есік ашылса, дәліздегі шам жансын» немесе «бөлме ысып кетсе, кондиционер қосылсын». Сценарийді түсінікті етіп құруға болатын қолданба күнделікті өмірде көп уақыт үнемдейді.

Камералар және жазбаны сақтау

Ақылды үйге камера да қосқыңыз келсе, жазбаның қайда сақталатынын бірден шешіп алыңыз. Бұлтқа жазу ыңғайлы, бірақ көбіне жазылым керек. Жергілікті сақтау, яғни жад картасына, хабтың ішкі жадына немесе дискіге жазу, жазбаны үйде ұстайды және ай сайынғы төлемсіз жұмыс істейді. Камера көп болса, жад та көп керек, мұны хаб таңдағанда ескерген дұрыс.

Дауыс көмекшілері

Дауыспен басқару ақылды үйдің ең ыңғайлы жағының бірі. Бірақ әр құрылғы әр көмекшімен жұмыс істей бермейді. Үйде Алиса тұрса, Яндекс құрылғылары онымен бірден байланысады. Басқа көмекші қолдансаңыз, хаб пен аксессуардың сипаттамасынан қолдау бар-жоғын тексеріңіз.

Жиі кездесетін қателер

• Экожүйені ойламай алу. Датчик сырт келбеті ұнағаны үшін алынады, кейін үйдегі хабпен жұмыс істемейтіні белгілі болады. Алдымен хаб пен қолданбаны анықтап, датчикті соған қарап таңдаңыз.
• Zigbee датчигін хабсыз алу. Мұндай датчик роутерге өзі қосылмайды. Хаб жоқ болса, оны бірге жоспарлаңыз.
• Хабты көзден таса жерге тығу. Шкафтың ішіне немесе темір сөренің артына қойылған хаб алыстағы датчиктерді нашар естиді, сценарийлер кешігіп немесе мүлде іске қоспай қалуы мүмкін.
• Бір күнде бәрін алу. Көп құрылғы бірден алынады да, біреуі де дұрыс бапталмай қалады. Бір сценарийден бастаңыз, мысалы, есік ашылғанда шам жанатын, сосын біртіндеп толықтыра беріңіз.
• Камера санын ойламау. Әр хабтың камера шегі бар. Бүгін екі камера болса, ертең одан көп болуы мүмкін, сондықтан хабты запаспен таңдаған жөн.
• ИК-пультті тасаға қою. Пульт пен теледидардың не кондиционердің арасында қабырға не шкаф тұрса, команда жетпейді.
• Хабарламаларды тексермеу. Датчик орнатылды, бірақ телефонға хабар келмейді, себебі қолданбаға рұқсат берілмеген. Орнатқаннан кейін бір рет есікті ашып, бәрі жұмыс істейтініне көз жеткізіңіз.

Қазір бізде не бар

Aqara жағынан екі құрылғы бар. Aqara Hub E1 брендтің ең шағын хабы: кез келген USB-A портқа қосылады, Zigbee 3.0 протоколында жұмыс істейді және Wi-Fi сигналын қайталағыш ретінде де қолданыла алады. Aqara T1 есік-терезе датчигі үй күзетіне де, автоматтандыруға да жарайды: үйге кіргенде шам жанатын сценарий жасауға болады, ал сіз жоқта терезе не сейф ашылса, ол телефонға хабарлама жіберіп, дабыл қосады.

Яндекс экожүйесін қолданатындар үшін де екі құрылғы бар. Яндекстің ақылды ИК-пульті (YNDX-00571) бөлмедегі инфрақызыл пульттердің бәрін алмастырады: теледидарды, кондиционерді, жылытқышты басқаруға болады. Оның ішінде температура мен ылғалдылық датчигі бар, сондықтан ол үйдегі шағын метеостанция ретінде де жұмыс істейді. Яндекстің ақ түсті Zigbee есік-терезе датчигі шағын әрі сымсыз, оны «Дом с Алисой» қолданбасында басқа құрылғылармен байланыстырып, түрлі сценарий құруға болады.

Камерасы бар үйлерге TP-Link-тің Tapo хабтары, екеуі де Matter қолдайды. Tapo H200 шағын хаб: 64 датчик пен батырмаға дейін және 4 камера не бейнеқоңырауға дейін қосады, бейнені 512 ГБ-қа дейінгі microSD картаға жазады, дауыс көмекшілерімен жұмыс істейді. Tapo H500 үлкенірек орталық: 16 камераға дейін және 64 датчикке дейін біріктіреді, ішінде 16 ГБ жады бар, оған қоса 16 ТБ-қа дейінгі 2,5 дюймдік SATA HDD не SSD дискіге орын бар, сондықтан бейне жазылымсыз үйде жазылады. HDMI және Ethernet разъемдері бар.

Көбірек нұсқа — Аксессуары для умного дома бөлімінде.

Сұрақ-жауап

Ақылды үйді неден бастаған дұрыс?

Бір нақты мәселеден. Кешке дәлізде шам іздеп жүрсеңіз, есік датчигі мен ақылды шамнан бастаңыз. Кондиционер мен теледидар пульттері үнемі жоғалып жүрсе, ИК-пульттен бастаңыз. Кейін датчик көбейетін болса, хабты бірден жоспарлап қойған жөн.

Әртүрлі брендтің құрылғыларын бір жүйеге қосуға бола ма?

Кей жағдайда болады. Matter стандарты дәл осы үшін жасалған: оны қолдайтын құрылғылар әртүрлі экожүйеде жұмыс істей алады. Бірақ Matter бәрін шешпейді, кейбір функциялар тек өндірушінің өз қолданбасында қалады. Таңдамас бұрын нақты құрылғылардың үйлесімділігін тексеріңіз.

Есік датчигі тек күзет үшін бе?

Жоқ. Ол автоматтандыруға да жақсы: есік ашылса шам жанады, терезе ашылса кондиционер сөнеді, балкон есігі ашық қалса телефонға еске салу келеді. Күзет оның көп қолданысының бірі ғана.

Камера жазбасын бұлтсыз сақтауға бола ма?

Болады, егер хаб жергілікті жазуды қолдаса. Мысалы, бізде бар Tapo H200 бейнені microSD картаға жазады, ал Tapo H500 ішкі жадқа және қосымша қойылатын дискіге жазады. Бұл жағдайда жазба үйде қалады.

Хабты қайда қойған дұрыс?

Үйдің ортасына жақын, ашық жерге. Шкафтың ішіне, темір заттардың артына, датчиктерден тым алыс бұрышқа қоймаған жөн. USB арқылы қоректенетін шағын хабты роутердің не компьютердің жанындағы бос портқа қосуға болады, ал камерамен жұмыс істейтін үлкен хабқа розетка мен желі кабелі жететін орын керек.