Ақылды үйге датчик пен контроллер қалай таңдаймыз: хаб, протокол, батарея және басқасы
Ақылды үйді бір датчиктен бастау оңай. Қиындық кейін шығады: құрылғылар бір-бірімен жұмыс істей ме, жоқ па. Хабтан батареяға дейін не маңызды екенін, адамдар қай жерде жиі қателесетінін қарапайым тілмен айтып береміз.
Ақылды үй десе, көп адамның көз алдына бірден дауыспен басқарылатын шамдар мен перделер келеді. Бірақ мұның бәрінің негізі датчиктер мен контроллерлер. Үйде не болып жатқанын солар байқайды: бөлме суып кетті ме, ауа құрғап кетті ме, есікке кім келді, сөредегі зат құлап қалған жоқ па. Қалған құрылғылар осы деректерге қарап әрекет етеді. Датчигі жоқ ақылды үй көзі мен құлағы жоқ адам сияқты: шамды қосып-өшіре алады, бірақ айналада не болып жатқанын білмейді.
Бұл гайд үйін енді ғана ақылды етуді бастағысы келетіндерге де, бірнеше құрылғысы бар, бірақ олардың неге бір-бірімен «сөйлеспейтінін» түсінбей жүргендерге де пайдалы болады. Қандай параметрлерге қарау керек, адамдар қай жерде жиі қателеседі, қазір бізде қандай датчиктер мен контроллерлер бар, бәрін ретімен айтып шығамыз.
Таңдағанда неге қарау керек
Алдымен экожүйені таңдаңыз
Ең бірінші сұрақ: датчик қай жүйенің ішінде жұмыс істейді. Aqara, Tapo, Яндекс сияқты өндірушілердің әрқайсысының өз қосымшасы, өз хабы, өз автоматтандыру ережелері бар. Бір жүйенің датчигі екінші жүйенің хабымен жұмыс істей бермейді. Сондықтан алдымен үйде қазір не бар екенін қараңыз: егер бір брендтің хабы немесе ақылды колонкасы тұрса, датчиктерді де соған сай алған дұрыс. Сонда бәрі бір қосымшада жиналады, сценарийлерді баптау да оңай болады.
Жүйелерді араластыруға болады, бірақ ол үшін не ортақ стандарт, не бір жүйені екіншісіне жалғайтын қосымша баптаулар керек. Жаңадан бастап жатқан адамға бұл артық әурешілік. Бір экожүйеден бастап, оны жақсылап түсініп алған соң ғана басқа нәрсеге қараған жеңіл.
Хаб керек пе, жоқ па
Хаб деген үйдегі датчиктердің бәрін жинап, оларды интернетпен және телефонмен байланыстыратын шағын қорап. Батареямен жұмыс істейтін датчиктердің көбі роутерге тікелей қосылмайды, тек хаб арқылы жұмыс істейді. Мұны алдын ала тексеріп алыңыз: тауар карточкасында «хабсыз жұмыс істемейді» деген ескерту жиі тұрады, бірақ оны көп адам байқамай қалады. Сосын датчикті үйге алып келіп, неге қосылмай жатқанына таң қалады.
Хабтың тағы бір пайдасы бар: кейбір жүйелерде сценарийлер хабтың өзінде орындалады. Яғни «датчик іске қосылды, сирена шықты» сияқты қарапайым ережелер бұлттағы серверді күтпей, үйдің ішінде жұмыс істейді. Мұндай мүмкіндіктің бар-жоғын нақты хабтың сипаттамасынан қараған жөн.
Байланыс протоколы
Датчиктер бір-бірімен және хабпен әртүрлі «тілде» сөйлеседі. Ең жиі кездесетіндері мыналар:
| Протокол | Хаб керек пе | Батареяға әсері | Әдетте қайда қолданылады |
|---|---|---|---|
| Zigbee | Иә | Аз жұмсайды | Батареялы датчиктер, терморегуляторлар |
| Wi-Fi | Көбіне жоқ | Көп жұмсайды | Розеткаға қосылатын құрылғылар, камералар |
| Bluetooth | Кейде | Аз жұмсайды | Телефонға жақын тұратын қарапайым құрылғылар |
| Thread және Matter | Шекаралық маршрутизатор керек | Аз жұмсайды | Әртүрлі брендтерді бір жүйеге жинау |
Қарапайым ереже мынадай: батареямен жұмыс істейтін шағын датчиктерге Zigbee ыңғайлы. Ол қуатты үнемді жұмсайды, ал розеткадан қуат алатын Zigbee құрылғылары сигналды әрі қарай жеткізе алатындықтан, желі үйдің ішінде жақсы таралады. Wi-Fi датчиктері хабсыз қосыла алады, бірақ батареяны тезірек отырғызады, роутерге де жүктеме түседі. Matter салыстырмалы түрде жаңа стандарт, оның мақсаты әртүрлі брендтердің құрылғыларын бір жерге жинау. Бірақ оны әзірге барлық құрылғы қолдай бермейді, сондықтан карточкадан міндетті түрде қараңыз.
Датчик нені өлшейді және қаншалықты дәл
Датчиктің түрі көп: температура мен ылғалдылық, есік пен терезенің ашылуы, қозғалыс, су ағуы, діріл, жарық деңгейі. Алдымен сізге нақты не керек екенін анықтап алыңыз. Мысалы, бөлменің климатын бақылауға температура мен ылғалдылық датчигі жеткілікті, ал сейфтің немесе қымбат техниканың орнынан қозғалғанын білу үшін діріл датчигі керек.
Климат датчиктерінде дәлдік пен деректердің жаңару жиілігіне назар аударыңыз. Өндіруші дәлдікті әдетте плюс-минус градус пен пайызбен жазады: сан неғұрлым аз болса, көрсеткіш шындыққа соғұрлым жақын. Жаңару жиілігі де маңызды: датчик деректерді сирек жіберсе, кондиционер немесе ылғалдандырғыш өзгерісті кешігіп барып сезеді. Ал сипаттамада мұндай мәлімет мүлде жоқ болса, «жақсы шығар» деп өзіңіз ойдан қоспаңыз.
Қуат пен батарея
Датчиктердің көбі батареямен жұмыс істейді, сондықтан оны қаншалықты жиі ауыстыру керек екені маңызды. Бұл протоколға, деректерді қаншалықты жиі жіберетініне және экранның бар-жоғына байланысты. Жаңа нұсқадағы датчиктер көбіне алдыңғыларынан үнемдірек келеді. Батареяның түрін де алдын ала біліп алыңыз: кейбір таблетка батареяларын кез келген дүкеннен таба бересіз, ал кейбірін іздеп жүруге тура келеді.
Заряд азайғанда қосымша ескерту жібере ме, соны тексерген де артық емес. Әйтпесе датчик бір күні үнсіз өшіп қалады да, сіз оны бірнеше аптадан кейін ғана байқайсыз.
Экран керек пе
Кейбір климат датчиктерінің өз экраны бар. Телефонды ашпай-ақ, жанынан өте бере бөлмедегі температураны көруге ыңғайлы. Әсіресе E-ink экраны жақсы: ол электронды кітаптағыдай, жарықта анық көрінеді және қуатты аз жейді, өйткені энергияны тек суретті өзгерткенде жұмсайды. Ал датчик шкафтың артына немесе жоғары сөреге жасырылатын болса, экранның керегі жоқ, шағын қарапайым модель жеткілікті.
Орнату және бекіту
Датчик қайда тұратынын алдын ала ойлап қойыңыз. Көбі жабысқақ стикермен бекітіледі, қабырғаны тесудің керегі жоқ, бұл жалға алған пәтерде әсіресе ыңғайлы. Климат датчигін радиатор мен терезеге тым жақын немесе күн тікелей түсетін жерге қоймаған жөн, әйтпесе ол бүкіл бөлменің емес, сол бір нүктенің жағдайын көрсетеді.
Радиатор терморегуляторы сияқты құрылғыларда клапанға сай келетінін тексеру маңызды. Радиаторлар әртүрлі, сондықтан алдымен өзіңіздікін қарап алып, өндірушінің үйлесімділік тізімімен салыстырыңыз.
Автоматтандыру және хабарламалар
Датчиктің пайдасы оның деректерімен не істей алатыныңызға байланысты. Жақсы жүйеде «егер, онда» ережелерін оңай құрасыз: ылғалдылық түссе, ылғалдандырғыш қосылады; бөлме салқындаса, радиатордағы терморегулятор бұралады; діріл болса, телефонға хабарлама келеді. Алмас бұрын қосымшаның мүмкіндіктерін қарап шығыңыз: қандай сценарийлер бар, хабарламалар қалай келеді, деректердің тарихы сақтала ма, графиктерін көруге бола ма.
Кіруді бақылау контроллерлері
Ақылды үй пәтердің ішімен шектелмейді. Жеке үйде, кеңседе немесе кіреберісте кіруді бақылау контроллерлері қолданылады: есікті кімге ашу керек екенін солар шешеді. Мұндай құрылғыда адамды қалай танитынына (бет, карта, код), камераның сапасына, қандай қуат көзі мен құлыпқа жалғанатынына қарау керек. Бұл қарапайым датчиктен күрделірек техника, оны орнатуды көбіне маманға тапсырады.
Жиі кездесетін қателер
- Хабсыз жұмыс істемейтін датчикті жалғыз алу. Карточкадағы ескертуді оқымай алып, үйге келгенде хабтың жоқ екенін білу ең жиі кездесетін жағдай.
- Әртүрлі экожүйелерді ойланбай араластыру. Үш брендтің үш бөлек қосымшасы ақылды үй емес, телефондағы үш бөлек пульт қана.
- Датчикті дұрыс емес жерге қою. Терезенің жанында немесе радиатордың үстінде тұрған климат датчигі бүкіл бөлме туралы қате мәлімет береді.
- Сипаттамада жоқ мүмкіндікті күту. Датчик туралы су өткізбейді деп жазылмаса, оны ваннаға немесе далаға қоймаңыз.
- Батареяны ұмыту. Заряд туралы хабарламаны өшіріп тастасаңыз, датчик бір күні үнсіз тоқтап қалады.
- Бәрін бірден алу. Алдымен бір-екі датчиктен бастап, жүйенің сізге ыңғайлы екенін көріп алған дұрыс. Сосын керегіне қарай біртіндеп толықтыра бересіз.
- Хаб пен роутердің орнын ескермеу. Хаб үйдің бір шетінде, датчик екінші шетінде тұрып, арасында қалың қабырғалар болса, байланыс үзіліп тұруы мүмкін.
Қазір бізде не бар
Климатқа арналған датчиктер бар. Aqara T1 температура мен ылғалдылық датчигінің жаңартылған нұсқасы: алдыңғы нұсқадан үнемдірек, сондықтан батареясы баяуырақ отырады, ал сырты өзгермеген. Оны стикермен бекітуге болады. Tapo T310 температура мен ылғалдылықты жоғары дәлдіктегі сенсормен өлшейді, деректерді әр 2 секунд сайын жаңартып отырады. Өндіруші жазған дәлдігі: ±0,3 °C және салыстырмалы ылғалдылық бойынша ±3%.
Бөлмедегі жағдайды бір қарап білгіңіз келсе, 2,7 дюймдік E-ink экраны бар Tapo T315 датчигі бар. Бір нәрсені ескеріңіз: ол Tapo H200 немесе Tapo H100 хабынсыз жұмыс істемейді. Жылуды басқару үшін Яндекстің радиаторға арналған ақылды терморегуляторы (YNDX-00518) бар. Ол радиаторға орнатылады, Zigbee арқылы қосылып, Яндекс ақылды үйінің бір бөлігіне айналады және Алисамен жұмыс істейді. Өндірушінің айтуынша, ол үйдегі температураны жайлы деңгейде ұстап, энергияны үнемдеуге көмектеседі.
Қауіпсіздікке арналған құрылғылар да бар. Aqara Vibration Sensor (DJT11LM) акселерометрге негізделген шағын Zigbee датчигі: өзі жабыстырылған заттың дірілін, қисайғанын және құлағанын сезеді. Іске қосылғанда Aqara хабына сигнал жібереді, ал хаб жергілікті сиренаны қосып, телефонға хабарлама жібереді. Dahua DHI-ASI3203E-W кіруді бақылау контроллері: адамды бетінен таниды, DWDR технологиясы бар 2 мегапиксельдік камерасы бар, адамды қол тигізбей тануға арналған.
Көбірек нұсқа — Контроллеры и датчики для умного дома бөлімінде.
Сұрақ-жауап
Zigbee датчигін Wi-Fi роутерге тікелей қосуға бола ма?
Жоқ, Zigbee мен Wi-Fi екі бөлек протокол. Zigbee датчигіне сол протоколды түсінетін хаб керек. Хаб өзі роутерге қосылып, датчиктің деректерін телефондағы қосымшаға жеткізеді.
Tapo T315 хабсыз жұмыс істей ме?
Жоқ. Өндіруші ескертеді: Tapo H200 немесе Tapo H100 хабы болмаса, T315 жұмыс істемейді. Сондықтан үйде мұндай хаб жоқ болса, оны қоса алу керек.
Бір бөлмеге неше климат датчигі керек?
Әдетте бір бөлмеге біреуі жетеді. Бөлме үлкен болса немесе бір шеті екіншісінен байқалатындай салқын болса, екінші датчик артық болмайды: сонда жағдайды толығырақ көресіз.
Діріл датчигін қайда қолдануға болады?
Aqara Vibration Sensor өзі жабыстырылған заттың дірілін, қисаюын және құлауын сезеді. Сондықтан оны орнынан қозғалмауы керек заттарға жабыстырған ыңғайлы: сейфке, шкафқа, қорапқа. Іске қосылғанда хаб сиренаны қосып, телефонға хабарлама жібереді.
Ақылды терморегулятор кез келген радиаторға келе ме?
Мұндай құрылғылар радиатордың клапанына орнатылады, ал клапандар әртүрлі болады. Орнатпас бұрын өз радиаторыңызды қарап, өндірушінің үйлесімділік тізімімен салыстырып алыңыз.
Интернет өшсе, ақылды үй тоқтап қала ма?
Ол нақты жүйеге байланысты. Кейбір хабтар қарапайым ережелерді үйдің ішінде өздері орындай алады, ал кейбірі толығымен бұлттағы серверге сүйенеді. Ал телефонға хабарлама келуі үшін интернет керек екені анық.
