Батарейканы қалай таңдаймыз: өлшемі, түрі, кернеуі және жиі кететін қателер

Пульт басылмай қалады, баланың машинкасы жүрмей тұрып қалады, қол сағат тоқтап қалады. Себебі көбіне біреу ғана: батарейка таусылған. Сөреде тұрған батарейкалар сырттай бір-біріне ұқсайды, бірақ айырмашылығы аз емес. Дұрыс таңдамасаңыз, жаңа батарейка бір аптаға жетпей бітеді немесе құрылғыға мүлде сыймайды. Бұл гайд үйіне батарейка алатын кез келген адамға арналған: пульт, ойыншық, қабырға сағаты, сымсыз тышқан, фонарь, гараж қақпасының пульті, тіпті павербанкті өзі жинайтындарға да. Неге қарау керек, қай жерде жиі қателесеміз, қазір бізде не бар — бәрін ретімен айтайық.

Таңдағанда неге қарау керек

Өлшемі

Ең алдымен өлшемін біліп алыңыз. Оңайы — ескі батарейканы шығарып, корпусындағы жазуын оқу. Болмаса құрылғының батарейка қақпағының ішіне қараңыз, көбіне сол жерде сызылып не жазылып тұрады. Үйде ең көп кездесетіні — AA, кәдімгі «саусақ» батарейка: пульт, қабырға сағаты, ойыншық, сымсыз тышқан. AAA — соның жіңішке түрі, шағын пульттер мен кішкентай гаджеттерге салынады. C мен D — жуан, үлкен батарейкалар, оларды фонарьлар, радиоқабылдағыштар, үлкен ойыншықтар қажет етеді. Тағы бір бөлек топ — таблетка сияқты кішкентай элементтер: сағатқа, калькуляторға, лазер көрсеткішке, ұсақ ойыншықтарға салынатын AG сериясы. Бұлардан бөлек арнайы батарейкалар да бар, мысалы гараж қақпасы мен сигнализацияның пультіне қойылатын жіңішке элементтер.

Өлшемді көзмен шамалап алмаған жөн. Сәл үлкені сыймайды, сәл кішісі ішінде шайқалып, түйіспеге жөнді тимейді, сосын құрылғы бірде істеп, бірде істемей басыңызды қатырады.

Түрі: тұзды, сілтілі, литий

Сырттай бірдей AA батарейканың іші әртүрлі болуы мүмкін. Тұзды батарейка — ең қарапайымы, аз тоқ жейтін заттарға жарайды: қабырға сағаты, пульт. Сілтілі батарейка, яғни алкалин, сыйымдылығы жағынан әлдеқайда мықты. Мысалы, Camelion өзінің сілтілі батарейкалары туралы сипаттамасында сыйымдылығы тұзды батарейкадан үш-бес есе көп екенін, ал жұмыс кезінде кернеуі баяу түсетінін жазады. Сонда құрылғы батарейка таусылғанша бірқалыпты жұмыс істейді.

Литий элементтер — мүлде басқа әңгіме. Кернеуі басқа, сондықтан оларды тек соған арналған құрылғыға салады. Қаптамада көбіне Alkaline немесе Lithium деп жазылып тұрады, сатып алмас бұрын сол жазуға бір қарап қойыңыз.

Кернеуі

Кернеу вольтпен, яғни В деп жазылады. Кәдімгі сілтілі батарейкаларда ол 1,5 В: бізде бар Duracell, Varta және Camelion таблеткаларының бәрінде осы. Бірақ бәрі бірдей емес. Мысалы, Varta V23GA жіңішке ғана болғанымен 12 В береді, ал Camelion-ның литий-ионды 18650 аккумуляторында 3,7 В. Сондықтан «сыйып тұр ғой» деп кез келгенін сала беруге болмайды. Құрылғыға қанша вольт керек екені әдетте қақпақтың ішінде немесе нұсқаулығында жазылады.

Сыйымдылығы

Сыйымдылық — батарейкаға қанша энергия сыятыны, ол мАч, яғни миллиампер-сағатпен жазылады. Сан неғұрлым көп болса, бір заряд соғұрлым ұзаққа жетеді. Бірақ әр өндіруші AA батарейкаға бұл санды жаза бермейді, ал таблетка мен аккумуляторларда жиі жазылады. Мысалы, Camelion AG5-те 66 мАч, Varta V23GA-да 50 мАч, Camelion 18650 аккумуляторында 2200 мАч. Тек мына нәрсені ескеріңіз: әртүрлі элементтерді тек сыйымдылығына қарап салыстырудың мәні жоқ, олардың кернеуі де, арналған құрылғысы да басқа. Бір өлшемнің ішінде ғана салыстырыңыз.

Құрылғы қанша тоқ жейді

Көп адам осы жерде қателеседі. Пульт пен қабырға сағаты тоқты аз-аздан, бірақ ұзақ уақыт жейді, оларға кез келген сапалы батарейка жарай береді. Ал фонарь, моторы бар ойыншық, сымсыз тышқан мен пернетақта, геймпад тоқты көп алады, оның үстіне біркелкі емес, секіртіп алады. Ондай құрылғыда арзан тұзды батарейка тез отырып қалады. Оларға сілтілі батарейка не аккумулятор алған дұрыс. Өндірушілер де мұны ескереді: мысалы, Varta өзінің High Energy сериясын тоқты көп әрі ауыспалы жейтін құрылғыларға арнап жасағанын айтады.

Бір реттік пе, зарядталатын ба

Бір реттік батарейканың ыңғайлысы — салдыңыз да ұмыттыңыз. Сирек ауыстырылатын жерге осы жақсы: пульт, сағат, гараж пульті. Ал күнде қолданатын, тоқты көп жейтін затқа аккумулятор тиімдірек болуы мүмкін, бірақ оған бөлек зарядтағыш керек және оны дұрыс ұстау керек. 18650 сияқты литий-ионды аккумуляторлар — бөлек санат: олар қуатты фонарьлар мен павербанктерге арналған, кәдімгі AA-ның орнына қойылмайды.

Қаптамасы және саны

Батарейка бір-бірлеп те, екеулеп, төрттеп, ондап та сатылады. Таблеткалар көбіне ондап келеді, мысалы бізде бар Camelion AG3 пен AG5. Үйде батарейкамен жүретін зат көп болса, үлкенірек қаптама алып, артығын құрғақ әрі салқын жерде сақтаған ыңғайлы. Қаптаманың өзіне де қараған артық емес: мысалы, Duracell Optimum қаптамасы толық қайта өңделетінін және пластиксіз екенін көрсетеді, ал Camelion AG3-те 0% Hg, яғни сынапсыз деген белгі бар.

Жиі кететін қателер

• Ескі мен жаңаны араластыру. Бір құрылғыға жаңа батарейка мен жартылай біткенін қатар салсаңыз, жаңасы да тез отырады. Ауыстырсаңыз, бәрін бірден ауыстырыңыз.
• Әртүрлі түрлерді қатар салу. Тұзды мен сілтіліні, не әртүрлі брендтерді бір құрылғыда араластырмаған дұрыс: олар әртүрлі жылдамдықпен таусылады.
• Плюс пен минусты шатастыру. Құрылғының ішіндегі белгіге қарап салыңыз, кейбір пульттерде батарейкалар қарама-қарсы бағытта тұрады.
• Біткен батарейканы ішінде қалдыру. Ұзақ қолданылмайтын құрылғыда батарейка ағып кетіп, түйіспелерді бүлдіруі мүмкін. Ұзақ уақыт ұстамайтын болсаңыз, шығарып қойыңыз.
• Бір реттік батарейканы зарядтауға тырысу. Зарядтауға тек аккумулятор жарайды. Қарапайым батарейканы зарядтағышқа салуға болмайды.
• Кернеуге қарамай «сыйды ғой» деп салу. 18650 аккумулятор мен 12 вольттық пульт батарейкасы сырттай басқасына ұқсауы мүмкін, бірақ кернеуі мүлде басқа.
• Таблетканы шамалап алу. AG3 пен AG5 сырттай ұқсас, бірақ өлшемі әртүрлі. Ескісінің бетіндегі жазуды тексеріп барып алыңыз.
• Тек ең арзанына қарау. Тоқты көп жейтін құрылғыға арзан тұзды батарейка алсаңыз, жиі ауыстыруға тура келеді, сонда ақырында ұтылмайсыз.

Бізде қазір не бар

Сағат пен ұсақ заттарға арналған таблеткалар бар. Camelion AG3 пен AG5 — екеуі де сілтілі, 1,5 В, қаптамасында он данадан. AG3-те 0% Hg белгісі бар. AG5 — LR754 өлшемі, сыйымдылығы 66 мАч, өндіруші оны ойыншықтарға, лазер көрсеткіштерге және сағаттарға арнайды. Varta V23GA — арнайы сілтілі батарейка, 12 В, 50 мАч, бір дана. Өндірушінің айтуынша, ол ойыншықтарға, фонарьларға, гараж қақпасының автоматикасына жарайды.

Үйге күнделікті керек батарейкалар да бар. Duracell Optimum AA MX1500 — 1,5 В, бір қаптамада төрт дана. Өндіруші жаңа катод құрамының арқасында кейбір құрылғыларда жұмыс уақыты не қуаты 200%-ға дейін артатынын айтады. Varta LR14 High Energy Baby C — 1,5 В, екі дана, Varta оны тоқты көп әрі ауыспалы жейтін құрылғыларға арнайды: ойыншықтар, компьютер аксессуарлары, фонарьлар.

Қуатты фонарь мен павербанк жинайтындарға — Camelion ICR18650F-22 литий аккумуляторы: 3,7 В, 2200 мАч. Өндіруші оның өлшемі шағын бола тұра, үлкен тоқ бере алатынын атап өтеді.

Көбірек нұсқа — Батарейки и элементы питания бөлімінде.

Сұрақтар мен жауаптар

Тұзды батарейка мен сілтілінің айырмашылығы неде?

Сілтілі батарейканың сыйымдылығы әлдеқайда үлкен, жұмыс кезінде кернеуі де баяу түседі. Тұзды батарейка аз тоқ жейтін заттарға, мысалы қабырға сағаты мен пультке жетеді. Ал фонарь мен ойыншыққа сілтілісін алған дұрыс.

18650 аккумуляторды AA батарейканың орнына салуға бола ма?

Жоқ. Өлшемі де, кернеуі де басқа: 18650-де 3,7 В, ал AA-да 1,5 В. Литий-ионды аккумуляторды тек соған арналған құрылғыға салыңыз, мысалы фонарь немесе павербанк.

Сағатқа қай таблетка керегін қалай білемін?

Ескі элементтің бетіне қараңыз, онда әріп пен сан жазылып тұрады, мысалы AG3 немесе AG5. Дәл сол таңбаны іздеңіз. Ұқсас көрінетін таблеткалардың өлшемі әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан көзбен шамалап алмаңыз.

Гараж қақпасының пульті жіңішке батарейкамен жұмыс істейді, бұл не?

Ондай пульттерде көбіне арнайы жоғары кернеулі элемент тұрады, мысалы 12 вольттық Varta V23GA. Ескі батарейкадағы жазуды тексеріңіз: таңбасы мен кернеуі сәйкес келсе, сол жарайды.

Қосалқы батарейкаларды қалай сақтаған дұрыс?

Құрғақ, салқын жерде, түпнұсқа қаптамасында сақтаңыз. Кілт, тиын сияқты металл заттармен бір қалтаға шашып салмаңыз, полюстері тиіп кетпесін. Ұзақ уақыт қолданылмайтын құрылғыдан батарейканы шығарып қойған жөн.

Бір құрылғыдағы барлық батарейканы бірден ауыстыру керек пе?

Иә, солай дұрыс. Біреуін ғана жаңартсаңыз, ескілері жаңасын тез отырғызады да, құрылғы бәрібір көп ұзамай тоқтайды. Бір құрылғыға бір брендтің, бір түрдің батарейкаларын салыңыз.