Брошюралағышты қалай таңдау керек: степлер, сыммен тігетін аппарат және бигалау машинасы
Құжатты жиектен қапсыру, кітапшаны ортасынан тігу, мұқабаны сындырмай бүктеу. Әр жұмысқа өз құралы керек. Бұл гайдта неге қарап таңдау керегін, жиі кездесетін қателерді және бізде қазір бар модельдерді қысқаша жинадық.
Кеңседе есеп, келісімшарт, нұсқаулық басып шығарасыз. Сосын соның бәрін жинап, тігіп, ұқыпты күйге келтіру керек болады. Баспаханада, көшірме орталығында, шағын баспа үйінде, оқу материалын көп дайындайтын мекемеде бұл күнделікті шаруа. Осындайда түптеу техникасы керек. Қалың буманы мықтап қапсыратын степлер, кітапшаны ортасынан тігетін аппарат, тығыз қағаз бен картонды сындырмай бүктейтін бигалау станогы осыған жатады.
Сырттай қарасаңыз бәрі оңай сияқты: қағазды қойдыңыз, бастыңыз, болды. Бірақ дұрыс таңдалмаған құрал біраз уақыт алады. Қапсырма майысып қалады, кітапша жабылмайды, мұқабаның бүктеу сызығы жарылып кетеді. Бұл гайдта қай жұмысқа не керек екенін, таңдағанда неге қарау керегін және жиі кездесетін қателерді түсіндіреміз. Соңында бізде қазір бар модельдерге қысқаша тоқталамыз.
Таңдағанда неге қарау керек
Алдымен түптеу тәсілін анықтап алыңыз
Брошюралаудың бір ғана тәсілі жоқ. Ең көп тарағаны үшеу: қапсырмамен тігу, серіппеге түптеу және термотүптеу. Әрқайсысының өз орны бар. Сондықтан алдымен аппаратты емес, өзіңізге керек нәтижені таңдаған дұрыс. Қолыңызға қандай құжат не кітапша түсуі керек, соны елестетіп көріңіз, техниканы соған қарай іздейсіз.
| Тәсіл | Неге лайық | Артықшылығы | Ескеретін жайт |
|---|---|---|---|
| Жиектен қапсыру | Құжат топтамасы, есеп, ішкі материалдар | Жылдам әрі қарапайым | Беттер толық жайылып ашылмайды |
| Ортасынан қапсыру | Кітапша, журнал, каталог, іс-шара бағдарламасы | Кәдімгі баспа өнімі сияқты көрінеді | Тым қалың блокқа келмейді |
| Серіппеге түптеу | Нұсқаулық, оқу құралы, күнтізбе | Беттер толық ашылады | Парақты алдын ала тесу керек |
| Термотүптеу | Есеп, ресми құжат, портфолио | Арқасы кітаптағыдай тегіс | Арнайы мұқаба мен қыздыру керек |
Бұл гайдта көбіне қапсырмамен тігу мен бигалау туралы айтамыз. Кеңсе мен баспаханада ең жиі кездесетін жұмыс осы, бізде де қазір дәл осы бағыттағы техника бар.
Бір ретте қанша парақ тігесіз
Ең бірінші сұрақ осы. Үстел үстіндегі кәдімгі степлер бірнеше параққа ғана арналған. Оған қалың буманы салсаңыз, қапсырма қағазды тесіп өте алмай майысады, аяқтары ішке дұрыс бүгілмейді. Сосын оны суырып алып, қайта тігесіз, уақыт кетеді. Қалың бума үшін heavy-duty деп аталатын ауыр степлер не электр тіккіш аппарат керек.
Аппараттың сипаттамасындағы ең көп парақ санына қараңыз, бірақ күнде шегіне дейін жүктемеген жөн. Біраз қор қалдырыңыз: шекте жұмыс істегенде механизм тез тозады, нәтиже де тұрақсыз болады. Қағаздың тығыздығын да ескеріңіз. Сипаттамадағы парақ саны әдетте кәдімгі кеңсе қағазына беріледі. Тығызырақ қағаз не мұқаба қоссаңыз, бір ретте тігілетін парақ саны азаяды.
Күніне қанша жұмыс болады
Аптасына бір-екі құжат тігесіз бе, әлде күн сайын жүздеген кітапша шығарасыз ба, таңдау соған қарай мүлде өзгереді. Аз жұмысқа қолмен басылатын мықты степлер жетеді. Көлем көп болса, электр аппаратқа көшкен дұрыс. Ол әр ретте бірдей күшпен басады, қол шаршамайды, кітапшалардың бәрі бірдей шығады.
Электр аппараттың тағы бір пайдасы бар: қызметкер буманы екі қолымен түзеп ұстап тұрады, тігуді аппарат өзі жасайды. Үлкен тиражда бұл біраз уақыт үнемдейді, әрі әр кітапшада қапсырма бір жерге түседі. Таңдар алдында бір айда шамамен қанша кітапша не құжат шығаратыныңызды есептеп көріңіз. Сонда қолмен басылатын құрал жете ме, әлде электр аппарат керек пе, бірден түсінікті болады.
Жиектен бе, ортасынан ба
Жиектен қапсыру деп бурышынан не сол жақ шетінен тігуді айтады. Құжаттар, есептер, ішкі материалдар осылай тігіледі. Ортасынан қапсырғанда бірнеше парақты қабаттап, ортасындағы бүктеу сызығы бойымен тігеді. Журнал, каталог, кітапша, іс-шара бағдарламасы осылай жасалады.
Екі тәсіл де керек болса, аппарат екеуін де жасай ала ма, сипаттамасынан тексеріңіз. Кей модельдерде ортасынан тігуге арналған арнайы тұғыр (седло) болады. Кітапшаны соған ашып қоясыз, бүктеу сызығы дәл қапсырманың астына келеді. Ортасынан қолмен дәл тігу әлдеқайда қиын, қапсырма сызықтан ауытқып кетеді.
Иінінің ұзындығы
Қолмен басылатын степлерде иіннің ұзындығы маңызды. Үлкен парақты ортасынан тігу үшін степлер қағаздың шетінен ішке қарай алысқа жетуі керек. Кәдімгі степлер ол жерге жетпейді. Сондықтан кітапша жасайтындар ұзын иінді (long-arm) степлер алады. Ол парақтың ортасына дейін жетеді, бүктеу сызығы бойымен тігуге болады.
Таңдағанда қандай форматпен жиі жұмыс істейтініңізді ойлаңыз. A4 парақтан кітапша жасау бір басқа, ал A3 парақты ортасынан бүктеп A4 кітапша жасасаңыз, тігу сызығы шеттен алыс жатады, иін соған жетуі керек.
Дайын қапсырма ма, сым ба
Степлерлер мен көп электр тіккіштер дайын қапсырмамен жұмыс істейді. Ал сыммен тігетін аппарат (проволочный сшиватель) қапсырманы орамдағы сымнан өзі жасайды: сымды кесіп, бүгіп, қағазға кіргізеді. Мұндай аппараттар баспахана мен көшірме орталығында көп қолданылады. Үлкен көлемде дайын қапсырманы жиі салып отыру керек болмайды.
Сым тіккіштің ең маңызды бөлігі тігу басы (головка). Оның моделін біліп қойыңыз: қосалқы бөлшекті, кейде сымды да соған қарап іздейсіз. Дайын қапсырмамен істейтін аппарат алсаңыз, қандай қапсырма керек екенін және оны оңай табуға бола ма, алдын ала біліп алыңыз.
Бигалау не үшін керек
Бигалау (биговка) деп қағазға бүктеу сызығын алдын ала басып қоюды айтады. Жұқа кеңсе қағазын қолмен бүктей бересіз, ештеңе болмайды. Ал тығыз қағаз не картонды жай бүктесеңіз, сызық бойындағы талшықтар сынады, бояу жарылып, ақ із қалады. Мұқаба, буклет, ашықхат, мәзір көбіне осылай бүлінеді.
Бигалау машинасы алдымен сызық бойымен ойық басып шығарады, сосын парақ сол ойық бойымен тегіс әрі дәл бүктеледі. Мұның брошюралауға тікелей қатысы бар. Кітапшаның мұқабасын тігер алдында бигалап алсаңыз, ол ұқыпты жабылады, өздігінен ашылып кетпейді.
Қолмен бе, сандық па
Қол бигалау станогы қарапайым, аз орын алады, кейбіріне электр де керек емес. Шағын тиражға, бір реттік тапсырысқа, жеке ашықхат пен мұқабаға ыңғайлы. Әр парақты қолмен қойып, тұтқасын басасыз.
Сандық бигалау машинасы көлемі үлкен жерге арналған. Параметрлерді экраннан бір рет орнатасыз, қағазды аппарат өзі алады, сызық әр параққа бір жерден түседі. Тираж мыңдаған параққа жетсе, қолмен істеу әрі ұзақ, әрі қатесі көп болады. Сандық машина нақ осындай жерде өзін ақтайды.
Орын, қуат және күтім
Стационар аппарат үстелде тұрақты орын алады, жанынан буманы жинап қоятын бос жер де керек. Электр құрылғының жанында розетка болуы керек. Таңдап болмай тұрып шығын материалы мен қосалқы бөлшекті қайдан алатыныңызды ойлап қойыңыз: тігу басы, қапсырма, сым уақыт өте ауыстыруды керек етеді.
Жиі кездесетін қателер
- Шегіне жақын алу. Қазір тігетін буманың қалыңдығына дәл келетін аппарат алынады, кейін құжат қалыңдап, аппарат жетпей қалады. Қор қалдырыңыз.
- Ортасынан тігуді ескермеу. Кеңсеге кәдімгі степлер алынады, сосын кітапша жасау керек болып, иін ортасына жетпейді. Кітапша жасауыңыз мүмкін болса, мұны алдын ала ойлаңыз.
- Көп жұмысқа қол степлерін қолдану. Күнде жүздеген кітапшаны қолмен тіксеңіз, қызметкер шаршайды, қапсырма әр жерге түседі, сапа біркелкі болмайды.
- Тығыз қағазды бигалаусыз бүктеу. Мұқаба мен буклеттің бүктеу сызығы жарылады, бүкіл тираж ұқыпсыз көрінеді. Бояуы қалың басылған қағазда бұл әсіресе байқалады.
- Кез келген қапсырманы салу. Аппаратқа сай емес қапсырма кептеліп қалады, механизмді бұзуы да мүмкін. Сипаттамада көрсетілген түрін қолданыңыз.
- Шығын материалын ойламау. Аппарат келді, ал сымы не қапсырмасы табылмай тұр. Қандай материал керек екенін алдын ала біліп алыңыз.
- Бір аппаратпен бәрін жасауға тырысу. Степлер бүктеу сызығын салмайды, бигалау машинасы тікпейді. Толық кітапша шығару үшін әдетте екеуі де керек.
Қазір бізде не бар
Қапсырмамен тігуге Sysform-ның екі моделі бар. Sysform S210 — ұзын иінді (Long-Arm) ауыр степлер. Қалың буманы тігуге және көлемді жұмысқа арналған, кеңсеге, баспаханаға, баспа үйіне лайық. Sysform 106E — электрмен істейтін стационар степлер-тіккіш, баспа материалдарын жиектен де, ортасынан да қапсырады.
Сыммен тігетін аппараттан WS-601 мен WS-602 бар, екеуінде де M2000 тігу басы орнатылған. WS-601 кеңсеге, баспаханаға, көшірме орталығына және өндіріс желісіне арналған. WS-602-нің екі тігу басы бар, сондықтан жұмыс жылдамырақ жүреді. Ол жиектен де, ортасынан да тіге алады.
Бигалауға екі нұсқа бар. Sysform PC-460 қолмен істейді, электр керек етпейді, қағазға да, картонға да жарайды. Буклет, ашықхат, мұқаба, мәзір жасауға ыңғайлы. Sysform CP375A — сандық бигалау машинасы. Қағазды автоматты вакуумды беру жүйесімен өзі алады, түрлі түсті сенсорлы экран арқылы басқарылады.
Көбірек нұсқа — Переплетчики (брошюровщики) бөлімінде.
Сұрақ-жауап
Степлер мен сыммен тігетін аппараттың айырмасы неде?
Степлер дайын қапсырмамен жұмыс істейді, оны қорабынан алып салып отырасыз. Сыммен тігетін аппарат қапсырманы әр ретте орамдағы сымнан өзі жасайды. Үлкен көлемде бұл ыңғайлы, дайын қапсырманы жиі салудың керегі болмайды. Жұмыс аз болса, кәдімгі мықты степлер де жетеді.
Бигалау машинасының брошюралауға қандай қатысы бар?
Тікелей қатысы бар. Кітапшаның мұқабасы әдетте тығыз қағаздан жасалады, оны бигалаусыз бүктесеңіз, сызық бойымен жарылады. Сондықтан баспаханада алдымен мұқабаны бигалайды, сосын бүктеп, ортасынан қапсырады.
Кеңсеге электр степлер керек пе?
Тігетін көлеміңізге байланысты. Күніне бірнеше құжат болса, қол степлері жетеді. Кітапша, есеп топтамасы, тарату материалын тұрақты шығарсаңыз, электр аппарат уақыт үнемдейді, сапасы да біркелкі болады.
Ортасынан тігу үшін не керек?
Не ұзын иінді степлер, не ортасынан тігуге болатын электр аппарат керек. Біздегі модельдердің ішінде Sysform 106E мен WS-602 жиектен де, ортасынан да тігеді. Sysform S210 ұзын иінінің арқасында парақтың ішкі жағына жетеді.
Қол бигалау станогына электр керек пе?
Кей модельге керек емес. Мысалы, Sysform PC-460 толығымен қолмен істейді, оны розеткаға қосудың керегі жоқ. Шағын тиражға және жеке тапсырысқа ыңғайлы.
Екі тігу басы не береді?
Кітапшаны әдетте екі жерінен қапсырады. Тігу басы екеу болса, аппарат көп жұмысты тезірек бітіреді. Sysform WS-602-нің екі тігу басы дәл осы үшін қойылған.
