Электронды құлыпты қалай таңдау керек: магнит, ілгек әлде ақылды құлып

Электронды құлып тек кеңсеге не кіреберіске қойылатын нәрсе емес. Оны офистің есігіне, қоймаға, серверлік бөлмеге, тіпті пәтердің есігіне де қояды. Біреуге кілтсіз кірген ыңғайлы, біреуге кім қашан кіргенін білу маңызды, ал біреу кілт жоғалтып, құлып ауыстырудан жай ғана шаршаған. Бұл гайд солардың бәріне арналған. Құлыптың қандай түрлері барын, қайсысы қай есікке келетінін, таңдағанда неге қарау керегін және адамдар көбіне қай жерде қателесетінін айтамыз.

Бірден айта кетейік: электронды құлыптар екі үлкен топқа бөлінеді. Біріншісі кіру жүйесінің бір бөлшегі ғана: электромагнитті құлыптар мен электромеханикалық ілгектер. Олар өздігінен ештеңе шешпейді, оларды контроллер, карта оқитын құрылғы не шығу батырмасы басқарады. Екіншісі ақылды құлыптар: олар бәрін бір корпусқа жинайды, есіктің өзіне орнатылады да, телефонмен не кодпен ашылады. Қайсысы керек екенін түсінсеңіз, таңдаудың жартысы бітті деп есептей беріңіз.

Таңдағанда неге қарау керек

Құлыптың түрі

Ең алдымен қандай құлып керек екенін анықтап алыңыз. Электромагнитті құлып ең қарапайым әрі кең тараған нұсқа. Ол екі бөліктен тұрады: электромагнит жақтауға, ал металл планка есіктің өзіне бекітіледі. Магнитке ток берілгенде планка оған жабысып, есік жабық тұрады. Ішінде қозғалатын бөлшек аз, сондықтан мұндай құлып ұзақ істейді. Бірақ дұрыс ұстауы үшін планка магнитке тегіс жатуы керек.

Электромеханикалық ілгек (орысша «защёлка» дейді) басқаша жұмыс істейді. Ол жақтаудың ішіне, кәдімгі механикалық құлыптың тілі кіретін жерге орнатылады. Сигнал келгенде ілгек босайды, құлыптың тілі еркін шығады да, есікті итеріп ашуға болады. Сырттан ол көзге түспейді, есіктегі кәдімгі құлып та, тұтқа да орнында қалады.

Ақылды құлып мүлде бөлек әңгіме. Ол басқаруды, кіруді тексеруді және механизмді бір корпусқа жинайды, сондықтан бөлек жүйе құрудың қажеті жоқ. Мұндай құлып көбіне пәтерге, жеке үйге не шағын кеңсеге лайық. Ал есігі көп ғимаратта әдетте магнит пен ілгекті ортақ кіру жүйесіне қосады.

Ұстау күші

Электромагнитті құлыптың басты көрсеткіші ұстау күші, яғни есікті жұлып ашу үшін қанша күш салу керегі. Оны килограммен жазады. Ішкі есікке, шыны есікке не кеңседегі бөлмеге орташа күш жетеді. Ал кіреберіске, қоймаға, адам көп жүретін жерге қорымен алған дұрыс. Есіктің өзі ауыр болса, сыртқы есікке жел соғатын болса, жабылғышы жоқ болса, күші жоғары модельге қараңыз.

Есте сақтайтын бір нәрсе бар: паспорттағы ұстау күші планка магнитке толық, тегіс жабысқанда ғана шығады. Планка қисық тұрса, арасында саңылау қалса, бетінде бояу не шаң болса, нақты күш әлдеқайда аз болады. Сондықтан дұрыс орнату паспорттағы саннан кем маңызды емес.

Ток жоқта құлып қалай әрекет етеді

Ең көп шатастыратын жер осы. Құлыптар бұл жағынан екі түрлі болады. Біреулері ток бар кезде жабық тұрады, ток жоғалса ашылады. Электромагнитті құлыптар осылай істейді: магнитке қуат бармаса, ол ештеңені ұстамайды. Мұндай құлып жарық сөнгенде іштегілер кедергісіз шығып кетуі үшін ыңғайлы, бірақ сол сәтте есік ашық қалады.

Екіншілері керісінше: токсыз жабық тұрады, ток берілгенде ғана ашылады. Оларды «қалыпты жабық» деп атайды. Жарық сөнсе есік жабық күйінде қалады, бірақ онда іштен шығудың жолын алдын ала ойластыру керек: механикалық тұтқа, кілт не басқа тәсіл. Қайсысы керек екені есіктің қайда тұрғанына байланысты. Шығу жолындағы есікке бір талап, қойманың есігіне басқа талап қойылады. Күмәніңіз болса, орнатушымен не ғимараттың қауіпсіздігіне жауап беретін адаммен ақылдасыңыз.

Есіктің түрі және бекіту тәсілі

Есік ағаштан ба, металдан ба, шыныдан ба, бекіту тәсілі соған қарап өзгереді. Электромагнитті құлыптың магниті әдетте жақтаудың үстіңгі жағына, ал планка есіктің өзіне қойылады. Шыны есікке көбіне арнайы кронштейн не қысқыш керек, өйткені шыныны кез келген жерден тесе алмайсыз. Есік ішке ашыла ма, сыртқа ашыла ма, мұны да ескеріңіз: кейде магнитті L тәрізді бұрышқа не бүйірге қоюға тура келеді, ол үшін де бөлек бекіткіш алынады.

Екі жармалы есікке екі бөлек құлып қоюға болады, бірақ бір корпуста екі магниті бар қос құлып ыңғайлырақ: монтаж ұқыпты көрінеді, сым азаяды. Ал электромеханикалық ілгек жақтаудың ішіне кіріп тұратындықтан, жақтаудың қалыңдығы мен ішіндегі бос орын жететінін алдын ала тексеріңіз. Металл жақтауды ойып, кесу керек болуы мүмкін, оны да ескерген жөн.

Қуат: кернеу мен тұтынатын ток

Кіру жүйесіне арналған құлыптар көбіне тұрақты токпен жұмыс істейді, бірақ нақты кернеуді әр модельдің сипаттамасынан қараңыз. Екі санға назар аударыңыз: кернеу және тұтынатын ток. Қуат блогы құлыпқа да, контроллерге де, оқу құрылғысына да бірдей жетуі керек, оның үстіне азғантай қор болғаны жақсы.

Электромагнитті құлып есік жабық тұрған кезде үнемі ток тартады, ал қалыпты жабық ілгек тек ашылар сәтте қуат алады. Бұл резервтік қуатты есептегенде маңызды. Жарық сөнгенде жүйе біраз уақыт жұмыс істей беруі керек болса, аккумуляторы бар қуат блогын қарастырыңыз.

Басқару тәсілі және үйлесімділік

Электромагнитті құлып пен ілгектің өзінде ақыл жоқ: кімге есік ашу керегін контроллер шешеді. Сондықтан ғимаратта кіру жүйесі бұрыннан тұрса, жаңа құлып оған қосыла ма, соны алдын ала біліп алыңыз: кернеуі сәйкес пе, қалай қосылады, есіктің жабық не ашық екенін көрсететін датчик керек пе.

Ақылды құлыпта сұрақ басқа: ол қай қосымшамен істейді, үйдегі басқа құрылғылармен қалай байланысады. Мысалы, ZigBee арқылы байланысатын құрылғыларға әдетте шлюз керек болады. iPhone қолдансаңыз, Apple Home қолдауының бар-жоғына қараңыз. Тағы бір жайт: батарея отырып қалса құлыпты қалай ашасыз, соны сипаттамадан біліп алыңыз, есік алдында тұрып қалмаңыз.

Корпус және қолдану жағдайы

Құлып ішкі бөлмеде тұра ма, әлде сыртқы есікте ме? Сыртқы есікке ылғал мен шаңнан қорғалған, суық пен ыстыққа шыдайтын модель керек. Металл корпус әдетте берігірек. Өлшемін де қараңыз: корпус жақтауға сыя ма, есік ашылып-жабылғанда ештеңеге тимей ме, сымды қалай жасырасыз.

Жиі кездесетін қателіктер

• Тек ұстау күшіне қарап таңдау. Күші жоғары құлып қисық орнатылса, әлсіз құлыптан артық болмайды. Планканың тегіс жатуы мен бекіткіштің беріктігі де маңызды.
• Ток жоқта не болатынын ойламау. Жарық сөнгенде есік ашылып қала ма, әлде іштегілер шыға алмай қала ма, мұны орнатудан бұрын шешу керек, кейін емес.
• Қуат блогын әлсіз алу. Блоктың қуаты жетпесе, магнит нашар ұстайды, ілгек кейде ашылмай қалады. Барлық құрылғының тұтынатын тогын қосып шығып, қормен алыңыз.
• Есіктің жабылғышын ұмыту. Магнитті құлып есік толық жабылғанда ғана ұстайды. Есік өздігінен жабылмаса, ол көбіне ашық тұрып қалады.
• Бекіткішті кейінге қалдыру. Шыны есікке, ішке ашылатын есікке, тар жақтауға көбіне қосымша кронштейн керек. Оны құлыппен бірге ойластырған дұрыс.
• Ақылды құлыптың үйлесімділігін тексермеу. Қосымша, шлюз, есіктің қалыңдығы, есіктегі механикалық құлыптың түрі, мұның бәрін алдын ала салыстырыңыз, әйтпесе құлып есікке сыймай қалуы мүмкін.
• Іштен шығу жолын ойламау. Шығу батырмасы, апаттық ажыратқыш не механикалық тұтқа болуы керек, адам іштен кедергісіз шыға алуы тиіс.

Қазір бізде не бар

Кіру жүйесіне арналған қарапайым шешімдерден бастайық. iPower ES-150 қалыпты жабық электромеханикалық ілгек: ток жоқта жабық тұрады, қуат берілгенде ашылады. 12 В тұрақты токпен істейді, шамамен 400 мА тұтынады. Корпусы металл, салмағы шамамен 310 г, есік жақтауына орнатылады. Оның қасында iPower EML-280 электромагнитті құлпы тұр: бір жармалы есікке арналған, шыны, металл, ағаш және өртке қарсы есіктерге қойылады, ұстау күші 280 кг. Магнитті бөлігі жақтаудың үстіңгі жағына, қарсы планкасы есіктің өзіне бекітіледі.

Hikvision-ның Value сериясынан екі құлып бар. DS-K4H258S бір жармалы есікке арналған жапсырма магнитті құлып, 90 градусқа дейін ашылатын ағаш, шыны, металл және өртке қарсы есіктерге келеді. Ұстау күші 280 кг-ға дейін, бұл сериядағы кіші DS-K4H255S моделінен жоғары. DS-K4H258D қос құлып: бір корпуста екі бөлек магнит бар, 90 градусқа ашылатын екі жармалы есіктің екі жармасын бірден жабады, әр жармаға 280 кг.

Пәтерге не үйге қарап жүрсеңіз, Aqara-ның екі ақылды құлпы бар. Aqara N100 ZigBee арқылы байланысады, Aqara Home қосымшасымен істейді, Apple Home-ды қолдайды, ішкі панелінде динамик бар. Aqara D100 толық автоматты Push&Pull құлып: есікті ашу үшін тұтқаны қосымша басудың керегі жоқ. Ол да Aqara Home мен Apple Home-ды қолдайды, тұтқалары металл.

Көбірек нұсқа — Электронные замки бөлімінде.

Сұрақтар мен жауаптар

Электромагнитті құлып пен электромеханикалық ілгектің айырмасы неде?

Электромагнитті құлып есікті магнитпен ұстайды: магнит жақтауда, планка есікте тұрады. Ілгек жақтаудың ішіне орнатылады да, есіктегі кәдімгі құлыптың тілін ұстап тұрады, сигнал келгенде босатады. Магнит көбіне сыртқа орнатылады және ток жоқта ашылады, ілгек көзге көрінбейді және қалыпты жабық не қалыпты ашық болып келеді.

Жарық сөнсе есік ашылып қала ма?

Құлыптың түріне байланысты. Электромагнитті құлып ток жоқта ұстамайды, есік ашылады. Қалыпты жабық ілгек керісінше, токсыз жабық тұрады. Есік ашылып қалмасын десеңіз, не қалыпты жабық құлып алыңыз, не жүйеге аккумуляторы бар қуат блогын қосыңыз.

Ұстау күшін қалай таңдаймын?

Ішкі есікке, бөлмеге, шыны есікке орташа күш жетеді. Кіреберіске, қоймаға, ауыр не жел соғатын сыртқы есікке қорымен алыңыз. Ең бастысы, планка магнитке тегіс жатсын, әйтпесе паспорттағы күштің бәрі бірдей жұмыс істемейді.

Шыны есікке электронды құлып қоюға бола ма?

Болады, электромагнитті құлыптардың көбі шыны есікке де арналған. Тек шыныны тесуге болмайтындықтан, планканы бекіту үшін көбіне арнайы кронштейн не қысқыш керек. Оны құлыппен бірге таңдаңыз.

Ақылды құлыпқа бөлек кіру жүйесі керек пе?

Жоқ, ақылды құлып бәрін өзі істейді: кіруді тексереді, есікті ашады, қосымшамен байланысады. Бірақ кейбір хаттамаларға, мысалы ZigBee-ге, әдетте шлюз керек болады. Үйдегі жүйеңізге сай келетінін алдын ала тексеріңіз.

Құлыпты өзім орната аламын ба?

Ақылды құлыпты көбіне өзіңіз орната аласыз, тек есіктің қалыңдығы мен механикалық құлыптың түрі сай келуі керек. Электромагнитті құлып пен ілгекті контроллерге, қуат блогына, шығу батырмасына қосу керек, оның үстіне жақтауды тесу, кейде ою қажет. Мұндай жұмыста тәжірибе болмаса, орнатушыға сеніп тапсырған дұрыс.