ИБП-ға аккумулятор қалай таңдалады: кернеу, сыйымдылық, өлшем және жиі қателіктер
Бесперебойник жарық сөнгенде бірден өшіп қалса немесе үнемі шиқылдаса, көбіне жаңа ИБП алудың қажеті жоқ, батареясын ауыстырсаңыз жетеді. Батареяны дұрыс таңдау үшін неге қарау керегін, қай жерде жиі қателесетінін және сыртқы модульдердің ерекшелігін түсіндіреміз.
ИБП-ның өзі ұзақ жүреді, ал ішіндегі аккумулятор уақыт өте келе тозатын бөлшек. Бірнеше жылдан кейін бесперебойник жарық сөнгенде компьютерді бірден өшіріп тастайды немесе «батареяны ауыстыр» деп үнемі дыбыс береді. Мұндай кезде жаңа ИБП іздеп әуре болудың керегі жоқ: көп жағдайда батареяны ауыстырсаңыз, құрылғы қайтадан қалыпты жұмыс істей бастайды. Бұл гайд үйдегі компьютерге, роутерге немесе газ қазандығына шағын ИБП қойған адамдарға да, кеңседегі сервер шкафына жауапты адамдарға да пайдалы болады. Төменде батареяны таңдағанда неге қарау керегін, жиі кездесетін қателіктерді және қазір бізде қандай батареялар мен модульдер бар екенін қысқаша айтып шығамыз.
Таңдағанда неге қарау керек
Алдымен ИБП-ның моделін нақтылаңыз
Батарея іздемес бұрын ИБП-ның толық атауын біліп алыңыз. Ол әдетте корпустың артында немесе астында, жапсырмада жазылады. Модель белгілі болса, нұсқаулықтан қандай батарея қойылатынын, неше дана тұратынын және сыртқы модуль қосуға болатынын табу оңай. Ең оңай жолы — ескі батареяны шығарып, оның корпусындағы жазуларды суретке түсіріп алу. Кернеу, сыйымдылық, кейде өлшемі де сол жерде көрсетіледі.
Кернеу
Шағын және орта ИБП-лардың көбі 12 вольттық қорғасын-қышқыл батареямен жұмыс істейді. Кейбір модельдерде бір батарея тұрады, кейбірінде екі-үшеуі тізбектеп жалғанады. Ескі батареяның корпусындағы кернеуді қараңыз да, дәл соны алыңыз. Басқа кернеудегі батареяны қою болмайды: ИБП оны дұрыс зарядтай алмайды немесе мүлде көрмейді.
Үлкен ИБП-ларда жеке батарея емес, тұтас батарея модулі қосылады. Ондай модульдің жалпы кернеуі әлдеқайда жоғары болады, сондықтан оны жеке вольтқа емес, ИБП моделіне қарап таңдайды. Бұл туралы төменде бөлек айтамыз.
Сыйымдылық, яғни ампер-сағат
Ампер-сағат батареяның қанша энергия сақтайтынын көрсетеді. Сан үлкен болған сайын, жарық сөнгенде ИБП жүктемені ұзағырақ ұстайды. Бірақ мұнда бір нюанс бар. Шағын ИБП-ның ішіне сыйымдылығы әлдеқайда үлкен батарея көбіне сыймайды, ал сыйған күннің өзінде ИБП-ның зарядтағышы оны баяу толтырады. Сондықтан ең сенімді жол — ескі батареяның сыйымдылығын қайталау. Корпуста 12V 9Ah деп жазылса, 9 Ач батарея алыңыз.
Егер ИБП-ның артында сыртқы батарея қосатын разъем болса, ұзақ ұстау үшін қосымша сыйымдылықты сыртқа қоюға болады. Бірақ мұндай мүмкіндік кез келген модельде бола бермейді, оны нұсқаулықтан тексерген дұрыс.
Өлшем мен клеммалар
Батарея ИБП-ның ішіндегі орнына дәл түсуі керек. Кернеуі мен сыйымдылығы бірдей болса да, әр өндірушінің батареясының өлшемі сәл өзгеше болуы мүмкін. Ауыстырмас бұрын ескісін шығарып, ұзындығын, енін және биіктігін сызғышпен өлшеп алыңыз. Бір-екі миллиметр артық болса, қақпақ жабылмай қалады немесе батарея бөліміне кірмейді.
Клемманың түріне де назар аударыңыз. Шағын батареяларда жалпақ клеммалар жиі кездеседі, ал сыйымдылығы үлкендерінде бұрандамен бекітілетін клемма болады. Клемма сәйкес келмесе, сымды ауыстыруға не жалғағыш іздеуге тура келеді, бұл артық бас ауруы.
Технология және қызмет көрсету
ИБП-ларға негізінен герметикалық қорғасын-қышқыл батареялар қойылады. Олардың басты ыңғайлылығы — қызмет көрсетуді қажет етпейді: су құюдың, қақпағын ашып тексерудің керегі жоқ. Үйде, кеңседе немесе жабық шкафта тұратын ИБП үшін дәл осындай батарея керек. Батареяның сипаттамасында «қызмет көрсетілмейтін» немесе «герметикалық» деген жазу бар-жоғын қараңыз.
Буферлік режим мен циклдар саны
Батареяның сипаттамасында екі түрлі көрсеткіш жиі жазылады. Біріншісі — буферлік, яғни резервтік режимдегі қызмет мерзімі. Бұл батарея ИБП-да үнемі зарядта тұрып, тек жарық сөнгенде ғана іске қосылатын жағдай. Үй мен кеңседегі ИБП-лардың басым көпшілігі осы режимде жұмыс істейді. Екіншісі — циклдар саны: батареяны разрядтап, қайта зарядтауды неше рет көтере алатыны. Жарық жиі сөнетін жерде бұл көрсеткіш маңыздырақ болады.
Өндіруші жазған мерзім — жақсы жағдайдағы мерзім екенін ұмытпаңыз. Бөлме ыстық болса немесе батарея жиі түбіне дейін разрядталса, ол ертерек тозады.
Стойкаға арналған сыртқы модульдер
Сервер мен желі жабдығына арналған ИБП-ларда жеке батарея емес, дайын батарея модулі қолданылады. Ол 19 дюймдік стойкаға орнатылады, биіктігі юнитпен өлшенеді: 1U, 2U, 3U деген сияқты. Мұндай модульді таңдағанда ең басты шарт — сыйысымдылық. Модуль нақты ИБП линейкасына арналады, басқа өндірушінің ИБП-сына, тіпті сол брендтің басқа линейкасына да келмеуі мүмкін. Сондықтан алдымен ИБП-ның моделін нақтылап, содан кейін соған арналған модульді іздеңіз.
Тағы бір нәрсе — шкафтағы бос орын. Модульдің биіктігі юнитпен жазылады, стойкада сонша орын бар-жоғын алдын ала тексеріп алыңыз.
Бірнеше батареяны бірге ауыстыру
ИБП ішінде екі не одан көп батарея тұрса, бәрін бірден ауыстырыңыз. Ескі мен жаңаны араластырып қойсаңыз, ескісі бүкіл тізбекті тартып түсіреді, жаңасы да тезірек тозады. Батареяларды бір модельден алған дұрыс.
| Параметр | Қайдан қарау керек | Неге маңызды |
|---|---|---|
| Кернеу | Ескі батареяның корпусы | Басқа кернеуді ИБП дұрыс зарядтамайды |
| Сыйымдылық | Ескі батареяның корпусы, ИБП нұсқаулығы | Жарық сөнгенде қанша ұстайтынына әсер етеді |
| Өлшем мен клемма | Сызғышпен өлшеу | Батарея орнына сыюы керек |
| Қызмет мерзімі | Батарея сипаттамасы | Қашан қайта ауыстыру керегін шамалауға болады |
| Сыйысымдылық | ИБП моделі мен линейкасы | Сыртқы модульдер үшін ең басты шарт |
Жиі қателіктер
- Тек вольтқа қарап алу. 12 В деп жазылғанның бәрі ИБП-ға сыя бермейді. Өлшемі мен клеммасын тексермей алсаңыз, батарея орнына кірмей қалуы мүмкін.
- «Үлкені жақсы» деп ойлау. Ішкі батареяның орнына сыйымдылығы әлдеқайда үлкенін қою көбіне мүмкін емес: орны жетпейді, ал зарядталуы ұзаққа созылады. Ұзағырақ ұстау керек болса, сыртқы модуль қосылатын ИБП-ға қарау керек.
- Бір батареяны ғана ауыстыру. Ішінде бірнеше батарея болса, біреуін ғана жаңарту үнемдегендей көрінеді, бірақ іс жүзінде жаңа батарея да тез істен шығады.
- Модульдің сыйысымдылығын тексермеу. Стойкалық ИБП-ның сыртқы модулі нақты линейкаға арналады. «Бәрібір батарея ғой» деп кез келгенін алу — уақытты босқа жұмсау.
- Батареяны ұзақ сақтап қою. Запасқа алынып, шкафта зарядсыз ұзақ жатқан батарея өздігінен разрядталады да, кейін толық сыйымдылығын бермеуі мүмкін. Жаңа батареяны алған соң көп кідіртпей орнатқан дұрыс.
- ИБП-ны ыстық жерге қою. Батарея радиатордың немесе күн түсетін терезенің жанында тұрса, жазылған мерзімін өтемейді. Салқын, ауа айналатын жер көп мәселені алдын ала шешеді.
- Ескі батареяны қоқысқа тастау. Қорғасын-қышқыл батареяны тұрмыстық қоқысқа тастамаңыз, оны қабылдайтын пунктке өткізген дұрыс.
Қазір бізде не бар
SVC брендінің AV сериясынан шағын ИБП-ларға арналған екі батарея бар: AV4.5-12/S, 12 В және 4.5 Ач, және AV9-12/S, 12 В және 9 Ач. Екеуі де қызмет көрсетуді қажет етпейді, су құюдың керегі жоқ, циклдық режимде 600 циклға дейін шыдайды. Өздігінен разрядталуы төмен, буферлік режимде қызмет мерзімі 2–4 жыл.
Сыйымдылығы үлкенірек керек болса, SVC VP сериясына қараңыз. VP1226/S — 12 В, 26 Ач, өлшемдері 165×175×125 деп көрсетілген, буферлік режимде 2–5 жыл жүреді. VP1265/S — 12 В, 65 Ач, өлшемдері 350×165×178, буферлік режимде 10 жылға дейін қызмет етеді. Екеуі де қызмет көрсетуді қажет етпейді, су құюдың керегі жоқ және циклдық режимде 600 циклға дейін шыдайды.
Стойкалық ИБП-ларға арналған екі модуль де бар. Eaton 9SX EBM Rack2U (9SXEBM36R) — 36 В блок, ішінде 12 В және 9 Ач алты қызмет көрсетілмейтін қорғасын-қышқыл батарея тұр, биіктігі 2U, 19 дюймдік стойкаға арналған. Eaton 9SX линейкасының ИБП-ларымен үйлеседі, жинағында модульді анықтайтын кабель мен стойкаға бекітетін бөлшектер бар, өндірушінің ресми кепілдігі 2 жыл. Astergo AST.UPS.PGOBP3U240V9 — 240 В және 9 Ач сыртқы батарея модулі, биіктігі 3U, Astergo AST.UPS.PGO линейкасының 6 және 10 кВА ИБП-ларымен үйлеседі.
Көбірек нұсқа — Сменные аккумуляторы АКБ для ИБП бөлімінде.
Сұрақтар мен жауаптар
Батареяны ауыстыратын уақыт келгенін қалай білемін?
Көп ИБП мұны өзі хабарлайды: батарея индикаторы жанады немесе құрылғы жиі дыбыс береді. Жарық сөнгенде ИБП бұрынғыдан әлдеқайда тез өшіп қалса да, бұл батареяның тозғанының белгісі. Ал батареяның корпусы ісініп, қисайып кетсе, оны күттірмей ауыстыру керек.
Ішкі батареяны өзім ауыстыра аламын ба?
Көп шағын ИБП-да батарея бөлімі оңай ашылады, ауыстыруды өзіңіз де жасай аласыз. Алдымен жүктемені өшіріп, ИБП-ны розеткадан ажыратыңыз. Клеммаларды жалғағанда полярлықты шатастырмаңыз: әдетте қызыл сым плюске, қара сым минусқа барады. Ескі батареяны шығарғанда қай сым қайда тұрғанын суретке түсіріп алсаңыз, кейін қателеспейсіз. Стойкалық модульдер болса, ИБП нұсқаулығындағы тәртіпті ұстаныңыз.
Ескісінен сыйымдылығы үлкен батарея қоюға бола ма?
Өлшемі мен клеммасы бірдей болса және ИБП нұсқаулығы рұқсат етсе, кейде болады, ИБП сонда сәл ұзағырақ ұстайды. Бірақ сыйымдылығы әлдеқайда үлкен батарея ішке сыймайды, ал ИБП-ның зарядтағышы оны толтыруға ұзақ уақыт жұмсайды. Күмәніңіз болса, ескі батареяның сыйымдылығын қайталаңыз.
Сыртқы модульді кез келген ИБП-ға қосуға бола ма?
Жоқ. Сыртқы модуль нақты линейкаға арналады. Мысалы, Eaton 9SX EBM Rack2U модулі Eaton 9SX линейкасымен, ал Astergo AST.UPS.PGOBP3U240V9 Astergo AST.UPS.PGO линейкасының 6 және 10 кВА ИБП-ларымен үйлеседі. Алдымен ИБП-ның моделін тексеріңіз.
Батарея неше жыл жүреді?
Бұл режимге, бөлменің температурасына және жарықтың қаншалықты жиі сөнетініне байланысты. Өндіруші мерзімін буферлік режим үшін жазады: мысалы, SVC AV сериясы үшін 2–4 жыл, VP1226/S үшін 2–5 жыл, VP1265/S үшін 10 жылға дейін. Ыстық бөлмеде және жиі терең разрядталса, мерзім қысқарады.
Жаңа батареяны орнатқаннан кейін не істеу керек?
ИБП-ны розеткаға қосып, батареяның толық зарядталуын күтіңіз, содан кейін ғана жүктемені қосыңыз. Кейбір ИБП-ларда батареяны ауыстырғаннан кейін өзін-өзі тексеру функциясын іске қосуға болады, ол батареяның дұрыс танылғанын көрсетеді.
