Калькулятор қалай таңдау керек: кеңсеге, бухгалтерияға және оқуға
Сырттай қарағанда калькулятордың бәрі бірдей. Бірақ кассаға, бухгалтерияға және сабаққа керек модельдер әртүрлі. Разрядтан бастап қағазға басып шығаруға дейін неге қарау керегін және адамдар жиі қай жерде қателесетінін қарапайым тілмен түсіндіреміз.
«Телефонда калькулятор бар ғой, бөлек калькулятор не үшін керек?» деп сұрайтындар көп. Анда-санда екі санды қосу үшін телефон жетеді. Бірақ күні бойы сан теретін адамға нақты пернелері бар калькулятор әлдеқайда ыңғайлы. Бұл кассада тұрған кассир, бухгалтер, шағын дүкен иесі немесе қоймада тауар санайтын адам болуы мүмкін. Мұндай калькуляторда саусақ пернені сезеді, сондықтан экранға қарамай-ақ тере бересің. Есептің ортасында хабарлама шығып, бәрін шатастырмайды. Оқуда да солай: синус, логарифм, бөлшек, статистика керек болса, ғылыми калькулятормен жұмыс істеу телефон қосымшасынан жылдамырақ. Мұнда бәрі қолдың астында тұрады.
Бұл гайдта калькулятордың қандай түрлері болатынын, таңдағанда нақты неге қарау керегін және адамдар көбіне қай жерде қателесетінін айтамыз. Соңында бізде қазір бар модельдерге қысқаша тоқталамыз. Сұрақ-жауап бөлімінде жиі қойылатын сұрақтарға жауап береміз.
Таңдағанда неге қарау керек
Алдымен түрін анықтап алыңыз
Калькуляторлар бір-біріне ұқсайды, бірақ әртүрлі жұмысқа жасалған. Сондықтан «қайсысы жақсы?» деп емес, «маған не үшін керек?» деп сұраған дұрыс. Негізгі төрт түрі бар:
- Үстел калькуляторы кеңсеге, үйге және күнделікті есепке арналған. Пернелері үлкен, экраны анық, үстелде тұрақты тұрады.
- Бухгалтерлік калькулятор сырттай үстел калькуляторына ұқсайды. Бірақ оның салық, үстеме баға, жалпы қорытынды сияқты қосымша пернелері болады.
- Басып шығаратын калькулятор әр әрекетті қағаз лентаға жазып отырады. Кейін есепті тексеруге, қатені табуға және құжатқа тіркеп қоюға ыңғайлы.
- Ғылыми калькулятор оқуға және инженерлік есептерге керек: тригонометрия, дәреже, логарифм, статистика, бөлшектер.
Мына кестеден шамамен бағыт алуға болады:
| Түрі | Басты артықшылығы | Кімге керек |
|---|---|---|
| Үстел | Қарапайым, пернелері үлкен | Кеңсе, үй, күнделікті есеп |
| Бухгалтерлік | Салық, үстеме баға, GT | Бухгалтер, дүкен, сауда |
| Басып шығаратын | Әр әрекет қағазда қалады | Есеп көп және жиі тексерілетін жер |
| Ғылыми | Формула, кесте, статистика | Сабақ, инженерлік есеп |
Разряд: экранға қанша цифр сыяды
Разряд дегеніміз экранда бір мезгілде көрінетін цифр саны. Кішкене күнделікті есепке 8 разряд та жетеді. Бірақ сан үлкейіп, нөлдер көбейсе, 8 разрядты калькулятор қате көрсетеді немесе санды қысқартып тастайды. Кеңсе мен бухгалтерияда ең көп тараған нұсқа 12 разряд. Ол триллионға жуық санды толық көрсетеді, сондықтан ірі жиынтық есепте де экран жетпей қалмайды. Разряды одан да көп модельдер бар, бірақ олар көбіне арнайы жұмысқа керек.
Ереже қарапайым: ірі сандармен немесе ұзын тізімдермен жұмыс істесеңіз, 12 разрядтан кемін алмаңыз. Үйге, тұрмыстық шығынды санауға және ұсақ есепке кішірек нұсқа да жарай береді.
Дисплей: көлбеу ме, түзу ме
Үстел калькуляторларының экраны көбіне сәл көлбеу орнатылады. Бұл ұсақ нәрсе сияқты, бірақ үстелде отырғанда экранға жарық шағылыспайды және санды көру үшін еңкеюдің қажеті жоқ. Кейбір модельдерде экранның бұрышын өзгертуге болады, кейбірінде ол бекітулі тұрады. Таңдаған кезде калькуляторды үстелге қойып, өзіңіз отыратын бұрыштан қарап көріңіз.
Бухгалтерлік калькуляторлардың көбінде экран бір жолды, яғни тек ағымдағы сан көрінеді. Жылдам есепке бұл әбден жетеді. Ғылыми калькуляторларда басқаша: жақсы модельдің экраны ажыратымдылығы жоғары болады, ал формула оқулықтағыдай жазылады. Мысалы, бөлшек бөлшек түрінде, түбір түбір белгісімен көрінеді. Ұзын өрнекпен жұмыс істегенде бұл қатені әлдеқайда азайтады.
Қуат: күн панелі және батарейка
Қазіргі калькуляторлардың көбі екі көзден қуат алады: күн панелінен және батарейкадан. Бұл ыңғайлы: жарық жеткілікті болса, калькулятор панельден жұмыс істейді, ал бөлме қараңғырақ болса, батарейка көмектеседі. Сондықтан батарейка ұзаққа жетеді, ал маңызды есептің ортасында экран кенет сөніп қалмайды.
Тек күн панелімен жұмыс істейтін модельдер жарығы аз бөлмеде нашар істеуі мүмкін. Басып шығаратын калькуляторлар бөлек әңгіме: басу механизміне қуат көбірек керек. Сондықтан мұндай модельдің неден қуат алатынын алдын ала нақтылап алған дұрыс.
Бухгалтерлік функциялар
Калькуляторды жұмысқа, әсіресе саудаға немесе бухгалтерияға алсаңыз, қосымша пернелерге міндетті түрде қараңыз. Олар күн сайын біраз уақыт үнемдейді:
- GT (Grand Total) жалпы қорытындыны шығарады. Бірнеше бөлек есеп жасайсыз, ал калькулятор олардың нәтижесін өзі жинап отырады. Мысалы, бірнеше чекті бөлек-бөлек есептеп, соңында бір басумен жалпы соманы көресіз.
- Салық пернелері. Мөлшерлемені бір рет енгізесіз, содан кейін салықты бір басумен қосасыз немесе шегересіз.
- Үстеме баға (MU). Өзіндік құн мен үстеме пайызын енгізсеңіз, сату бағасын бірден көрсетеді. Дүкенге өте ыңғайлы.
- Жады (M+, M−, MR) аралық нәтижені сақтап, кейін қайта шақыруға мүмкіндік береді.
- Түзету пернесі. Соңғы цифрды өшіретін перне болса, қате терілген санды басынан қайта терудің қажеті жоқ.
Басып шығаратын калькулятор: лента, түс, жылдамдық
Басып шығаратын калькулятор әр әрекетті қағаз лентаға жазады. Есепті тексеру керек жерде мұның орны бөлек, мысалы ай соңында есеп жабылғанда немесе тауар қабылдағанда. Қате қай жерде кеткенін лентадан тез табасыз. Таңдағанда үш нәрсеге қараңыз:
- Лента ені. Ең көп тараған өлшем 58 мм. Мұндай лентаны табу оңай, сондықтан шығын материалымен қиналмайсыз.
- Басу түсі. Екі түспен басатын модельдер теріс сандарды бөлек түспен шығарады, сондықтан шегерілген сома бірден көзге түседі.
- Басу жылдамдығы. Секундына қанша жол басатынына қараңыз. Есеп көп болса, баяу механизм жұмысты тежейді.
Ғылыми калькулятордың мүмкіндіктері
Сабаққа калькулятор таңдамас бұрын бағдарламаға не керек екенін біліп алыңыз. Қарапайым тригонометрия мен дәрежеге кез келген ғылыми калькулятор жетеді. Ал статистика, функция кестесі, бөлшектер мен комплекс сандар керек болса, функциясы кеңірек модельді қараған дұрыс.
Тағы бір маңызды нәрсе — табиғи енгізу. Мұндай калькуляторда формуланы дәптерге қалай жазсаңыз, экранға да солай тересіз: бөлшекті алымы мен бөлімімен, түбірді түбір белгісімен. Жақшадан шатасу азаяды, нәтиже де түсінікті түрде шығады. Мұндай калькуляторға оқушы да, мұғалім де тез үйренеді.
Пернелер мен корпус
Сан көп теретін адам үшін пернелердің сапасы экраннан кем маңызды емес. Перне анық басылуы керек, жұмсақ немесе жабысып қалатын болмауы керек. Мүмкіндік болса, калькуляторды қолмен басып көріңіз. «00» пернесі бар ма, нөл мен үтір ыңғайлы жерде ме, ұзын санды тергенде саусақ шаршамай ма, соны тексеріңіз.
Корпустың өлшемі де маңызды. Ықшам калькулятор сөмкеге оңай сияды, ал үлкені үстелде орнықты тұрады және жылжып кетпейді. Күнделікті жұмысқа үстелде тұратын модель, ал жолға ықшамы ыңғайлы.
Жиі кездесетін қателер
Кеңсеге ғылыми калькулятор алу. Синусы бар калькулятор «ақылдырақ» көрінеді. Бірақ оның пернелері ұсақ, ал салық, GT, үстеме баға сияқты күнделікті жұмысқа керек функциялар көбіне жоқ. Кеңсеге үстел немесе бухгалтерлік калькулятор ыңғайлырақ.
Разрядқа қарамау. Дүкенде қысқа сандарды теріп көресіз, бәрі жақсы сияқты. Ал жұмыста үлкен жиынтық сома шыққанда экранға сыймай қалады. Ірі сандармен жұмыс істесеңіз, разрядты міндетті түрде тексеріңіз.
Лента керек боларын ойламау. Көп адам алдымен қарапайым калькулятор алады, кейін есептің ізі сақталуы керек екенін түсінеді. Есепті тексеретін, біреуге көрсететін немесе тіркеп қоятын болсаңыз, бірден басып шығаратын модельді қарастырыңыз.
Шығын материалын ұмыту. Басып шығаратын калькулятордың лентасы бітеді, бояу роликінің де мерзімі бар. Лентаның қандай өлшемі керек екенін және оны қайдан табатыныңызды алдын ала біліп алыңыз.
Тек сыртына қарап таңдау. Түсі мен дизайны да маңызды, бірақ калькулятормен күн сайын жұмыс істейсіз. Пернелердің басылуын, экранның көрінуін, қуат көзін тексеріңіз.
Нұсқаулықты ашпау. Салық пернелері алдымен мөлшерлемені орнатуды талап етеді. Оны баптамасаңыз, нәтиже қате шығады. GT мен жадының қалай істейтінін де бір рет қарап шыққан жөн.
Бір калькулятор бәріне жетеді деп ойлау. Кеңсеге және оқуға арналған модельдердің логикасы әртүрлі. Біреуі жылдам жиынтық есепке, екіншісі формулаларға ыңғайлы. Екеуі де керек болса, екі түрлі калькулятор ұстаған оңай.
Қазір бізде не бар
Кеңсеге және күнделікті есепке Canon AS-2200 мен Casio MS-20UC-WE-W-EC жарайды. Canon AS-2200 — Arc сериясындағы 12 разрядты үстел калькуляторы. Экраны көлбеу орнатылған, GT функциясы бар, ал кейбір бөлшектері Canon-ның қайта өңделген материалдарынан жасалған. Casio MS-20UC-WE-W-EC — MS-UC сериясындағы бухгалтерлік модель. Экраны бір жолды, 12 разрядты, салық, үстеме баға және GT функциялары бар. Корпусы ықшам, күн панелінен және батарейкадан жұмыс істейді.
Үйге және оқуға Casio DX-12B-W-EC пен ғылыми Casio FX-85CW-W-ET-V бар. DX-12B-W-EC — кеңседе, оқуда және үйде есептеуге арналған үстел калькуляторы. FX-85CW-W-ET-V — жаңа буындағы ClassWiz сериясының ғылыми калькуляторы. Ақ-қара экранының ажыратымдылығы жоғары, формуланы табиғи түрде енгізуге болады. Кесте, статистика, бөлшектер мен комплекс сандармен жұмыс істейді, қуатты күн панелінен және батарейкадан алады.
Есепті қағазға түсіру керек болса, басып шығаратын екі Casio бар. HR-150RCE-WA-EC — 12 разрядты ЖК экраны бар бухгалтерлік калькулятор. Ол екі түспен басады, секундына 2 жол шығарады, лентасының ені 58 мм. HR-200RCE-W-EC — басып шығаратын калькулятор, оны бухгалтерлік есептен бастап қаржылық талдауға дейінгі жұмыста қолданады.
Көбірек нұсқа — Калькуляторы бөлімінде.
Сұрақ-жауап
Телефондағы калькулятор жетпей ме?
Анда-санда есептесеңіз, жетеді. Бірақ күні бойы сан терсеңіз, нақты пернелер жылдамырақ және қатесі аз. Саусақ пернені сезеді, сондықтан экранға қарамай тере бересіз. GT, салық, жады сияқты функциялар бір басумен істейді. Оның үстіне жұмыста телефонды үнемі қолға алып отыру ыңғайсыз.
Бухгалтерлік калькулятор қарапайымнан немен ерекшеленеді?
Негізгі айырмашылығы — қосымша пернелер. Бухгалтерлік модельде жалпы қорытынды (GT), салық есебі, үстеме баға сияқты функциялар болады. Қарапайым калькуляторда мұның бәрін қолмен, бірнеше қадаммен есептеуге тура келеді. Есеп көп болса, бұл айтарлықтай уақыт үнемдейді.
Басып шығаратын калькулятор кімге керек?
Есептің ізі сақталуы маңызды адамдарға: бухгалтерге, тауар қабылдайтын қызметкерге, сауда жасайтындарға. Лентадан әр әрекетті көріп, қатені тез табасыз. Есепті құжатқа тіркеп қоюға да болады. Үйде немесе кішкене есепке мұндай калькулятор артық болуы мүмкін.
Оқуға қандай калькулятор алған дұрыс?
Алдымен бағдарламаға қандай функциялар керек екенін мұғалімнен сұрап алыңыз. Тригонометрия, логарифм, статистика керек болса, ғылыми калькулятор алыңыз. Табиғи енгізуі бар модельде формула дәптердегідей көрінеді, сондықтан шатасу азаяды. Емтиханға қандай калькулятор кіргізуге болатынын да алдын ала нақтылап алыңыз, себебі ережелер әр жерде әртүрлі.
12 разряд не береді?
12 разрядты экранға триллионға жуық сан толық сыяды. Ірі жиынтық сомалармен, ұзын тізімдермен жұмыс істегенде сан қысқармайды және экран жетпей қалмайды. Сондықтан кеңсе мен бухгалтерияда ең көп тараған нұсқа осы.
Күн панелі бар калькуляторға батарейка керек пе?
Екі қуат көзі бар модельде батарейка көмекші рөл атқарады. Жарық жеткілікті болса, калькулятор негізінен панельден жұмыс істейді, ал жарық аз болса, батарейка іске қосылады. Сондықтан батарейканы ауыстыру сирек керек болады, ал экран кенет сөніп қалмайды.
