Күшейткіш пен алдын ала күшейткішті қалай таңдау керек: қарапайым тілмен

Күшейткіш — дыбыс жүйесінің жүрегі. Колонка қанша жақсы болса да, оны дұрыс «тартатын» күшейткіш болмаса, дыбыс толық ашылмайды. Бұл гайд үйге стерео жүйе жинап жүргендерге, теледидардың астына үй кинотеатрын қоймақ болғандарға және телефоннан құлаққаппен музыка тыңдап, дыбысты сәл жақсартқысы келетіндерге арналған.

Қиындығы мынада: бұл санатта бір-біріне мүлде ұқсамайтын құрылғылар қатар тұр. Қалтаға сыятын кішкентай ЦАП-күшейткіш те, бірнеше келі тартатын қуат күшейткіші де осында. Төменде қай параметр шынымен маңызды екенін, ал қайсысына тым көп мән берудің керегі жоқ екенін ретімен айтып шығамыз.

На что смотреть при выборе

Алдымен құрылғының түрін анықтаңыз

Дүкенде бәрін «күшейткіш» деп атай салады, бірақ олардың бірнеше түрі бар. Қайсысы керек екенін білмей тұрып ватт пен басқа цифрларды салыстырудың мәні жоқ.

• Интегралды күшейткіш — алдын ала күшейткіш пен қуат күшейткіші бір корпуста. Дыбыс көзін (плеерді, теледидарды, ойнатқышты) қосасыз, колонканы жалғайсыз, болды. Үйдегі стерео жүйеге көбіне осыны алады.
• Алдын ала күшейткіш — дыбыс көздерін ауыстырады, дыбыс деңгейін реттейді, сигналды әрі қарай жіберуге дайындайды. Колонканы өзі тарта алмайды, оған бөлек қуат күшейткіші керек.
• Қуат күшейткіші — алдын ала күшейткіштен келген сигналды колонкаға жететін деңгейге дейін көтереді. Әдетте жұбымен алынады: бөлек алдын ала күшейткіш плюс бөлек қуат блогы.
• AV-ресивер — үй кинотеатрына арналған көпарналы күшейткіш. Бірнеше колонка мен сабвуферді бір жерден басқарады, көбіне ішінде радио тюнері де болады.
• Құлаққапқа арналған ЦАП-күшейткіш — телефонға не ноутбукке USB арқылы қосылатын шағын құрылғы. Сандық сигналды өзі түрлендіреді де, құлаққапты өзі тартады.

Ереже қарапайым: екі колонка мен музыка — интегралды күшейткіш; бес-алты колонка мен кино — AV-ресивер; құлаққап — ЦАП-күшейткіш. Бөлек алдын ала күшейткіш пен қуат күшейткішін жүйені біртіндеп жинап, кейін жаңартқысы келетіндер алады.

Қуат және колонканың кедергісі

Қуат ваттпен (Вт) жазылады, бірақ ол әрқашан белгілі бір кедергіге байланысты айтылады: 4 Ом, 6 Ом немесе 8 Ом. Кедергі төмен болған сайын, сол күшейткіш көбірек ватт береді. Сондықтан бір модельдің паспортында әрі 110 Вт, әрі 180 Вт жазылып тұруы мүмкін: бірі 8 Ом үшін, екіншісі 4 Ом үшін.

Таңдағанда алдымен колонкаңыздың кедергісін біліңіз — ол колонканың артында немесе нұсқаулығында жазылады. Содан кейін күшейткіштердің дәл сол кедергідегі қуатын салыстырыңыз. Күшейткіш сол кедергімен жұмыс істей ала ма, оны да тексеріңіз: кей құрылғылар 4 Омдық колонкамен қиналады.

Қуаттың сәл артық болғаны жаман емес. Қоры бар күшейткіш орташа дыбыста еркін жұмыс істейді, дыбысты көтергенде «тұншықпайды». Ал қуаты аз күшейткіштің тұтқасын соңына дейін бұрасаңыз, бұрмалау басталады.

Қуаттың қандай шартта өлшенгенін оқыңыз

Ең көп адастыратын жер осы. Қуат цифрының жанында әдетте жиілік (мысалы, 1 кГц немесе 20 Гц–20 кГц), бұрмалау деңгейі (THD) және бір уақытта қанша арна жұмыс істегені жазылады. Шарттар әртүрлі болса, цифрларды тікелей салыстыруға келмейді.

Мысал ретінде бізде бар екі модельдің паспортын қарайық:

Көріп отырсыз, үлкен цифр әрдайым жеңілірек шартта алынады: бір ғана жиілікте, бұрмалауы жоғары, кейде тек бір арнада. TX-SR3100-дің 155 Вт-ы бір арнада, 10% бұрмалаумен өлшенген, ал 80 Вт — екі арна қатар жұмыс істегенде, бүкіл дыбыс диапазонында. Әділ салыстыру үшін екінші түрдегі цифрларды алыңыз: 20 Гц–20 кГц және бұрмалауы аз.

Арналар саны

Стерео күшейткіште екі арна бар: сол жақ және оң жақ колонкаға. Музыка тыңдауға осы жетеді, теледидардың дыбысын жақсартуға да екі жақсы колонка көп жағдайда тәуір нәтиже береді.

AV-ресиверде арна көп. «5.2» деген белгі бес колонкаға (алдыңғы екеуі, ортаңғысы және артқы екеуі) және екі сабвуферге шығыс бар екенін білдіреді. Мұндай құрылғыны алмас бұрын бөлмеге бес колонка сыя ма, сымдарды қалай тартасыз — соны алдын ала ойлап қойыңыз. Барлық колонканы бірден алу міндетті емес, бірақ ресивердің азырақ колонкамен қалай жұмыс істейтінін нұсқаулықтан қарап алған дұрыс.

Бұрмалау және шу

THD немесе THD+N күшейткіш сигналға «өзінен» қаншалықты қосатынын көрсетеді. Цифр аз болған сайын дыбыс тазарақ. Қазіргі күшейткіштердің көбінде бұл көрсеткіш онсыз да өте төмен, сондықтан жүздік үлестер арасындағы айырманы құлақпен ажырату қиын. Бұл цифрға оның қандай қуатта өлшенгенін білгенде ғана сенуге болады.

Сигнал/шу қатынасы (SNR) децибелмен жазылады, мұнда керісінше: цифр үлкен болған сайын жақсы. Музыка тоқтағанда колонкадан не құлаққаптан естілетін сыбдыр осыған байланысты. Әсіресе сезімтал құлаққаптарда бұл бірден байқалады.

Сандық бөлім: ЦАП және форматтар

Қазір дыбыстың басым бөлігі сандық түрде келеді: телефоннан, компьютерден, интернеттен. Оны колонка түсінетін аналогтық сигналға айналдыратын бөлік — ЦАП. Кей күшейткіштерде ол ішінде бар, кейбірінде жоқ.

ЦАП сипаттамасында PCM үшін разрядтылық пен жиілік (мысалы, 32 бит/384 кГц) және DSD қолдауы жазылады. Бұл жоғары ажыратымдылықтағы файлдарды ойнатуға мүмкіндік береді. Бірақ кәдімгі стриминг сервисінен тыңдасаңыз, көбіне бұл шекке жетпейсіз, сондықтан тек осы цифр үшін таңдаудың қажеті жоқ. Маңыздысы — өзіңізге керек кірістердің болуы: USB, оптика, коаксиал немесе теледидарға HDMI.

Желілік мүмкіндіктер, корпус және салқындату

Желілік күшейткіш интернетке қосылып, музыканы өзі ойнатады — бөлек стример не компьютер қажет емес. Бәрі бір қорапта, сым азаяды. Мұндай құрылғыны алғанда өзіңіз қолданатын сервистер мен протоколдарды қолдай ма, соны жеке тексеріңіз: модельден модельге айырмашылық бар.

Корпусқа да назар аударыңыз. Желдеткіші жоқ күшейткіш үнсіз жұмыс істейді, тыныш бөлмеде музыка тыңдағанда бұл маңызды. Бірақ оған айналасында ауа жүретін бос орын керек, тар сөреге қыстырып қоюға болмайды. Жоғары деңгейлі модельдерде корпус бірнеше бөлікке бөлініп, түйіндер дірілден оқшауланады — бұл сән үшін емес, нақты инженерлік шешім.

Құлаққапқа арналған күшейткіш

Құлаққап үшін ватт емес, милливатт (мВт) маңызды, ол да кедергімен бірге айтылады: 16 Ом, 32 Ом және т.б. Құлаққабыңыздың кедергісін біліп, күшейткіштің дәл сол кедергідегі қуатын қараңыз. Құлаққа салынатын құлаққаптар мен кәдімгі жабық құлаққаптарға шағын USB ЦАП-күшейткіштің қуаты әдетте жетеді. Ал кедергісі жоғары үлкен студиялық құлаққаптар көбірек қуат сұрайды, оларға қалта құрылғысы жетпей қалуы мүмкін.

Шағын құрылғыда шығыс ұяшығын да қараңыз: 3,5 мм — ең әмбебабы. Тағы бір пайдалы нәрсе — қосымша USB-C порты: күшейткіш телефонның жалғыз портын алып қойғанда ыңғайлы.

Частые ошибки

• Тек ең үлкен ватт цифрына қарау. Шартын білмесеңіз, цифр ештеңе айтпайды. Бірдей кедергіде және 20 Гц–20 кГц диапазонында өлшенген қуатты салыстырыңыз.
• Колонканың кедергісін ескермеу. 4 Омдық колонканы оған есептелмеген күшейткішке жалғасаңыз, ол қызып, қорғанысқа кетіп, дыбыс үзіліп қалуы мүмкін.
• Алдын ала күшейткішті жалғыз алу. Ол колонканы өзі тартпайды, оған қуат күшейткіші не белсенді колонкалар керек. Керісінше де солай: қуат күшейткішінде көбіне дыбыс көздерін ауыстыру мен дыбыс тұтқасы болмайды.
• Кинога стерео, музыкаға ресивер алу. Ресивер де музыка ойнатады, стерео күшейткіш те теледидарға жалғанады. Бірақ әрқайсысы өз ісінде мықты. Не көбірек тыңдалатынын шынайы бағалаңыз.
• Кірістерді тексермеу. Үйге әкелген соң теледидарды не винил ойнатқышты жалғайтын жер жоқ болып шығады. Барлық дыбыс көздеріңізді тізіп, күшейткіштің артқы панелімен салыстырыңыз.
• Желдеткішсіз күшейткішті тығыз жерге қою. Мұндай күшейткіш ауамен салқындайды. Үстіне зат қойсаңыз не жабық шкафқа тықсаңыз, қызып кетеді.

Что есть у нас сейчас

Құлаққапқа арналған екі шағын FiiO бар. Jiezi A ұзындығы 90 мм, салмағы шамамен 6 г, корпусы алюминий мен магний қорытпасынан. PCM 32 бит/384 кГц пен DSD256 ойнатады, 16 Омда бір арнаға кемінде 49 мВт, 32 Омда 34 мВт-тан астам береді, THD+N 0,0034%, сигнал/шу 104 дБ. SnowSky Tiny A одан да кішкентай: 29×22×10 мм, 7 г, корпусы фрезерленген алюминийден. Форматтары сол — 32 бит/384 кГц және DSD256, қуаты бір арнаға шамамен 34 мВт, 3,5 мм шығысы мен қосымша USB-C порты бар.

Үйдегі стерео жүйеге екі интегралды күшейткіш бар. Leak Stereo 130 — қайта жанданған Leak брендінің моделі, дизайны бренд тарихындағы Stereo 30-ға құрмет ретінде жасалған, бізде жаңғақ түсті нұсқасы. 4 Омда бір арнаға 65 Вт, 8 Омда 45 Вт береді, 30 Вт/8 Омда бұрмалауы 0,005%-дан төмен, шығыс каскады дискретті транзисторлық. Onkyo Icon A-50 — желілік интегралды күшейткіш: қуат күшейткіші, алдын ала күшейткіш және желілік стример желдеткіші жоқ бір корпусқа жиналған. 8 Омда бір арнаға 110 Вт (20 Гц–20 кГц, THD 0,07%), 4 Омда 180 Вт (1 кГц, THD 0,7%).

Үлкенірек жүйеге Onkyo Icon M-80 стерео қуат күшейткіші бар, ол Onkyo Icon P-80 желілік алдын ала күшейткішіне жұп ретінде жасалған. Корпусы алюминий мен болаттан, түйіндерді дірілден механикалық түрде ажырату үшін үш бөлікке бөлінген. 4 Омда бір арнаға 200 Вт (1 кГц, THD 0,7%). Үй кинотеатрына Onkyo TX-SR3100 бар: 5.2 арналы AV-ресивер, ішінде DAB+/FM тюнері, бес арналы AB класты күшейткіші бар, 8 Омда бір арнаға 80 Вт береді (20 Гц–20 кГц, THD 0,08%, екі арна).

Көбірек нұсқа — Усилители и предусилители звука бөлімінде.

Вопросы и ответы

Алдын ала күшейткіш пен интегралды күшейткіштің айырмасы неде?

Алдын ала күшейткіш тек дыбыс көздерін ауыстырып, деңгейді реттейді, колонканы тарта алмайды. Интегралды күшейткіште оған қоса қуат бөлігі бар, колонканы тікелей жалғайсыз. Бір қорапты шешім керек болса — интегралды күшейткіш. Жүйені бөлшектеп жинап, кейін біртіндеп жаңартқыңыз келсе — бөлек алдын ала күшейткіш пен қуат күшейткіші.

Маған қанша ватт керек?

Бәріне бірдей цифр жоқ: бәрі колонканың сезімталдығына, бөлменің көлеміне және қаншалықты қатты тыңдайтыныңызға байланысты. Колонка өндірушісі ұсынатын күшейткіш қуатының ауқымын қараңыз да, колонкаңыздың кедергісі бойынша сол ауқымға кіретін күшейткішті таңдаңыз. Сәл қоры болғаны жақсы.

Телефонмен құлаққап тыңдауға ЦАП-күшейткіш не береді?

Көп телефонда құлаққап ұяшығы жоқ. USB-C арқылы қосылатын ЦАП-күшейткіш сол ұяшықты қайтарады және сандық сигналды өзі түрлендіреді. Құлаққапқа телефонның қуаты жетпей, дыбыс әлсіз шығып жүрсе, қосымша қуат береді. Тек құлаққабыңыздың кедергісін біліп, күшейткіштің сол кедергідегі қуатын қараңыз.

AV-ресивермен музыка тыңдауға бола ма?

Болады, ресиверлер стерео режимде де жұмыс істейді. Бірақ оны тек музыка үшін алсаңыз, көп мүмкіндігі бос тұрады, ал стерео күшейткіш бар күшін екі колонкаға жұмсайды. Кино да, музыка да керек болса, ресивер — жақсы ортақ шешім.

Желдеткіші жоқ күшейткіш қызып кетпей ме?

Мұндай модельдер ауамен еркін салқындауға есептелген, жұмыс кезінде корпустың жылынуы қалыпты жағдай. Тек айналасында бос орын қалдырыңыз: үстіне ештеңе қоймаңыз, тар жабық қуысқа тықпаңыз.