Модем қалай таңдалады: ADSL, VDSL және Wi-Fi туралы түсінікті гайд

Интернет үйге телефон сымы арқылы келсе, модемсіз болмайды. Модем сол сымдағы сигналды компьютер мен телефон түсінетін интернетке айналдырады. Қазір модельдердің көбі екі құрылғыны бір қорапқа сыйғызған: әрі модем, әрі Wi-Fi роутер. Сондықтан таңдағанда «интернет бар ма, жоқ па» деген сұрақ қана емес, басқа сұрақтар да шығады. Wi-Fi үйдің қай бұрышына дейін жетеді? Сыммен неше құрылғы қосылады? Ертең провайдер желіні жаңартса, не болады? Бұл гайд үйге, пәтерге немесе шағын кеңсеге модем іздеп жүргендерге арналған. Техникалық сөздерді мүмкіндігінше қарапайым түсіндіреміз, ал соңында қазір бізде бар модельдерге қысқаша тоқталамыз.

Таңдағанда неге қарау керек

Желі түрі: ADSL ме, VDSL ме

Ең бірінші сұрақ осы. Телефон сымы арқылы интернет негізінен екі технологиямен келеді: ADSL (оның жаңарақ нұсқасы ADSL2+) және VDSL2. VDSL жылдамырақ, бірақ провайдеріңіз оны сіздің үйге жеткізген бе, соны алдымен біліп алу керек. Ең оңай жолы: шартқа қарау немесе провайдердің қолдау қызметіне қоңырау шалып сұрау.

Бір маңызды жайт бар. VDSL2 қолдайтын модемдердің көбі ADSL-мен де жұмыс істей береді. Ал тек ADSL2+ қолдайтын модем VDSL желісінде жұмыс істемейді. Яғни қазір ADSL-де отырсаңыз да, провайдер желісін жаңартып жатса, VDSL қолдайтын модель алған ұтымдырақ: кейін қайта модем іздеп әуре болмайсыз.

Тағы бір нәрсе: DSL жылдамдығы телефон станциясына дейінгі сымның ұзындығы мен сапасына қатты байланысты. Модем қанша мықты болса да, ескі әрі ұзын сымнан тарифтегіден артық жылдамдық шығара алмайды.

Жай модем бе, әлде Wi-Fi-ы бар модем бе

Таза модем қазір сирек кездеседі: ол интернетті бір ғана компьютерге сыммен береді. Үйде телефон, ноутбук, теледидар бәрі Wi-Fi-ға қосылатындықтан, көпшілікке Wi-Fi-ы бар модем-роутер ыңғайлы: бір қорап, бір розетка, бір баптау. Үйде жақсы роутеріңіз тұрса, оны модемге сыммен жалғап, модемнің өз Wi-Fi-ын өшіріп қоюға болады.

Wi-Fi стандарты және қораптағы цифрлар

Қорапта «300 Мбит/с», «AC1200» деген жазуларды көресіз. 300 Мбит/с әдетте тек 2,4 ГГц диапазонында жұмыс істейтін Wi-Fi 4 (802.11n) модельдерге тән. AC1200 деген белгі Wi-Fi 5 (802.11ac) стандартын және екі диапазонның жалпы жылдамдығын білдіреді. Мысалы, 2,4 ГГц-те 300 және 5 ГГц-те 867 Мбит/с, қосқанда шамамен 1200 шығады.

Бұл цифрлар зертханада өлшенген теориялық шек. Шын өмірде қабырға, көршілердің желісі, құрылғының өзі жылдамдықты азайтады. Сондықтан бұл цифрды модельдерді бір-бірімен салыстыру үшін ғана қолданыңыз, «маған дәл осындай жылдамдық келеді» деп күтпеңіз.

Бір диапазон ба, екі диапазон ба

2,4 ГГц ескі, бірақ әлі де керек диапазон. Ол қабырғадан жақсы өтеді, алысқа жетеді, бірақ көп пәтерлі үйде көршілердің роутерлерімен тығылысып қалады. 5 ГГц жылдамырақ әрі бос, бірақ қашықтыққа әлсіздеу, қабырғадан нашар өтеді.

Екі диапазонды модельде екеуі қатар жұмыс істейді: жақын тұрған ноутбук пен смартфон 5 ГГц-ке, алыс бөлмедегі құрылғылар 2,4 ГГц-ке қосылады. Үйде құрылғы көп болса, біреуі бейне көріп, біреуі онлайн ойнап отырса, екі диапазонның пайдасын бірден сезесіз. Бір бөлмелі пәтерде екі-үш құрылғыға 2,4 ГГц-тің өзі жетеді.

Антенналар және қамту аймағы

Антенналардың саны мен түрі Wi-Fi қай жерге дейін жететініне әсер етеді. Сыртқы антенналарды бағыттауға болады: біреуін тігінен, екіншісін сәл қисайтып қойсаңыз, сигнал бөлмелерге және бұрыштарға жақсырақ таралады. Шағын пәтерге екі антенна жетеді, ал үлкенірек үйге немесе қабырғасы қалың бөлмелерге үш-төрт антенналы модель қолайлырақ. Бірақ антенна көп болса да, модемді дұрыс жерге қою керек. Бұл туралы төменде айтамыз.

LAN порттары және WAN порты

LAN порттарына компьютер, теледидар, ойын приставкасы сияқты құрылғыларды сыммен қосасыз. Сым Wi-Fi-дан әрқашан тұрақтырақ, сондықтан бір орында тұратын құрылғыларды сыммен қосқан дұрыс. Үйге әдетте үш-төрт порт жетеді. Порттардың жылдамдығына да қараңыз: DSL тарифтеріне 10/100 порттар жеткілікті, бірақ үйдің ішінде үлкен файлдарды бір құрылғыдан екіншісіне жиі көшірсеңіз, гигабиттік порттар пайдалырақ.

Кейбір модельдерде бөлек WAN порты болады. Бұл үлкен артықшылық: ертең провайдер сізді оптикаға немесе кабельдік интернетке ауыстырса, модемді шетке ысырмай, оны жай роутер ретінде пайдалана бересіз.

USB порт

USB порты бар модельге флешка немесе сыртқы диск қосып, үйдегі барлық құрылғыдан файлдарды ашуға болады. Кейбір модельдер USB арқылы принтерді де желіге шығарады. Бірақ USB порттың не істей алатыны модельге байланысты, сондықтан нақты мүмкіндіктерін сипаттамадан тексеріңіз. Мұндай нәрсе керек болмаса, USB портқа көп мән бермей-ақ қойыңыз.

Баптау және қауіпсіздік

Қазіргі модемдердің көбі браузер арқылы, кейбірі смартфондағы қосымша арқылы бапталады. Таңдағанда баптау беті түсінікті ме, қонақ желісі бар ма, микробағдарлама жаңартулары шығып тұра ма, соған қарап алыңыз. Үйге осы да жетеді. Ал адам көп жұмыс істейтін кеңседе трафикті тексеретін, сырттан келетін шабуылдан қорғайтын, бірнеше құрылғыны бір жерден басқаруға мүмкіндік беретін құрылғы керек. Бірақ олар мүлде бөлек санат, үйге артық.

Жиі кездесетін қателіктер

• Желі түрін білмей алу. ADSL2+ модем алып, үйге VDSL тартылғанын кейін білу ең жиі кездесетін жағдай. Алдымен провайдерден сұраңыз, сосын модель таңдаңыз.
• Wi-Fi жылдамдығын интернет жылдамдығымен шатастыру. Қорапта Wi-Fi 1200 Мбит/с деп жазылса да, интернет тарифтегіден жылдам болмайды. Wi-Fi жылдамдығы деректер үйдің ішінде қаншалықты жылдам жүретінін көрсетеді, ал тариф сыртқы желіден қаншалықты жылдам келетінін.
• Модемді шкафқа немесе бұрышқа тығып қою. Металл есік, айна, қалың қабырға сигналды әлсіретеді. Модемді үйдің ортасына жақын, биіктеу, ашық жерге қойған дұрыс.
• Құрылғы көп үйге бір диапазонды модель алу. Барлық құрылғы бір 2,4 ГГц-ке қосылғанда, кешке қарай бейне тоқтап, бет баяу ашылады. Мұндайда екі диапазонды модель әлдеқайда жайлы.
• Порт санын ойламау. Компьютер, теледидар, приставка, тағы бір құрылғы — порт жетпей қалса, қосымша коммутатор іздеуге тура келеді.
• Зауыттық құпиясөзді қалдыру. Wi-Fi-дың да, баптау бетінің де құпиясөзін бірден ауыстырыңыз. Бұл бес минуттық іс, бірақ көп мәселеден сақтайды.
• Үйге кәсіби құрылғы алу. Ірі желілерге арналған шлюздер күрделі бапталады, ал үйде олардың мүмкіндіктерінің көбі керек болмайды.

Қазір бізде не бар

Қарапайым нұсқалардан бастайық. Mercusys MW300D — бір корпустағы ADSL2+ модем мен Wi-Fi роутер: Wi-Fi жылдамдығы 300 Мбит/с-ке дейін, екі тұрақты антеннасы бар, сымды құрылғыларға үш LAN порт қарастырылған. TP-Link TD-W9970 VDSL2 стандартын (ITU-T G.993.2) қолдайды, кіріс және шығыс ағыны 100 Мбит/с-ке дейін. Ол ADSL-мен, оптикалық және кабельдік модеммен үйлесімді. Wi-Fi 2,4 ГГц-те 300 Мбит/с-ке дейін жетеді, төрт порты мен USB порты бар.

Екі диапазон керек болса, TP-Link Archer VR300 мен Archer VR400-ге қараңыз. Екеуінің де Wi-Fi жалпы жылдамдығы 1,2 Гбит/с-ке дейін, оның 300 Мбит/с-і 2,4 ГГц-ке тиесілі. VR300 ADSL мен VDSL-ді қолдайды, 5 ГГц-те 867 Мбит/с-ке дейін жетеді, үш LAN және бөлек WAN порты бар. VR400 ADSL2+ модем мен Wi-Fi роутердің жұмысын қатар атқарады, екі диапазонда бір мезгілде жұмыс істейді, үш LAN порты, RJ11 және USB порты бар.

TP-Link Archer VR600-дің Wi-Fi-ы бұл тізімдегі ең жылдамы: 2,4 ГГц-те 300 Мбит/с-ке, 5 ГГц-те 1300 Мбит/с-ке дейін. Үш тұрақты антеннасы бар, VDSL2, ADSL2+, ADSL2 және ADSL-мен толық үйлесімді. Ал Ubiquiti UniFi Next-Gen Gateway Professional мүлде басқа деңгейдегі құрылғы. Бұл орта және ірі желілерге арналған Enterprise класындағы маршрутизатор: DPI, IPS және IDS қорғау функциялары бар, ішкі желіні сырттан келетін қауіптен қорғайды, бәрі бір орталықтан басқарылады. Ол үйге емес, кеңселер мен компаниялардың желісіне арналған.

Көбірек нұсқа — Модемы бөлімінде.

Сұрақтар мен жауаптар

Оптикалық интернетке DSL модем керек пе?

Әдетте керек емес. Оптика үйге бөлек құрылғы арқылы кіреді, оны көбіне провайдердің өзі орнатады. Бірақ бөлек WAN порты бар модем-роутерді сол құрылғыдан кейін жай роутер ретінде қосуға болады. Мысалы, TP-Link TD-W9970 сипаттамасында оптикалық және кабельдік модеммен үйлесімді екені жазылған.

ADSL модемді VDSL желісіне қосуға бола ма?

Жоқ, тек ADSL2+ қолдайтын модем VDSL желісінде жұмыс істемейді. Керісінше бола береді: VDSL2 қолдайтын модемдердің көбі ADSL-мен де жұмыс істейді. Сондықтан желі түрін нақты білмесеңіз, екеуін де қолдайтын модельді алған жөн.

Құрылғыларым 5 ГГц желіні көре ме?

Соңғы жылдары шыққан смартфондар мен ноутбуктердің көбі көреді. Ал ескі модельдер мен кейбір қарапайым гаджеттер тек 2,4 ГГц-пен жұмыс істейді. Сондықтан екі диапазонды модем ыңғайлы: жаңа құрылғылар жылдам 5 ГГц-ке, ескілері 2,4 ГГц-ке қосылады, ешкім желісіз қалмайды.

Модемді қай жерге қойған дұрыс?

Мүмкіндігінше үйдің ортасына жақын, еденнен биіктеу, ашық жерге қойыңыз. Шкафтың ішіне, металл заттардың, айнаның қасына қоймаған дұрыс. Антенналары болса, біреуін тігінен, екіншісін сәл қисайтып қойып көріңіз. Сосын алыс бөлмеде сигнал қандай екенін тексеріңіз.

Модемді өзім баптай аламын ба?

Иә, көп жағдайда баптау шебері бәрін қадамдап көрсетеді. Тек алдын ала провайдерден қосылу параметрлерін сұрап алыңыз: қосылу түрін, логин мен құпиясөзді, қажет болса басқа да деректерді. Олар қолыңызда болса, баптау он-он бес минуттан аспайды.

Модемді қашан ауыстырған жөн?

Провайдер VDSL-ге көшсе, ал сіздің модеміңіз тек ADSL-ді қолдаса. Wi-Fi үйдің жартысына ғана жетсе немесе құрылғы көбейгеннен бері байланыс жиі үзіле берсе. Модем қызып, жиі қайта қосылып жатса да ойланатын уақыт келді. Ондайда екі диапазонды, VDSL қолдайтын модельге көшу айырмашылықты бірден көрсетеді.