Оптикалық дискіні қалай таңдау керек: CD-R, DVD-R және DVD+R айырмасы
Болванка әлі де керек болып тұрады: көліктегі ескі магнитолаға музыка жазу, мекемеге құжат тапсыру, отбасылық фотоны бөлек сақтау. Қай түрін алған дұрыс, қаптамадағы сандар нені білдіреді, жиі кететін қателер қандай, бәрін ретімен түсіндіреміз.
Флешка мен бұлт қоймасы тұрғанда болванка ескі нәрсе сияқты көрінеді. Бірақ бізден оны әлі де жиі сұрайды, себептері де әртүрлі. Біреуге көліктегі ескі магнитолаға музыка жазу керек, өйткені ол флешканы мүлде көрмейді. Біреуге мекемеге құжатты, сызбаны не есепті дискіге салып тапсыру керек, өйткені ол жақта солай талап етеді. Енді біреу отбасылық фото мен бейнені компьютерден бөлек, қолға ұстайтын түрде сақтағысы келеді. Тағы біреулер ескі ойындар мен бағдарламалардың ISO файлдарын дискіге жазып қояды. Бұл гайд осындай адамдарға арналған: болванканы бірінші рет алғалы тұрғандарға да, оны жылына бір-екі рет қана қолданатындарға да. Төменде дискінің қай түрі не үшін керек, қаптамадағы әріптер мен сандар нені білдіреді, жазғанда және сақтағанда неге мән беру керек екенін ретімен айтамыз.
Таңдағанда неге қарау керек
Алдымен негізгі түрлерін бір кестеге жинап қоялық, сонда қайсысы не үшін керек екені бірден көрінеді.
| Түрі | Көлемі | Қайта жазу | Не үшін ыңғайлы |
|---|---|---|---|
| CD-R | 700 MB | Жоқ | Магнитолаға музыка, шағын құжаттар |
| CD-RW | 700 MB | Иә | Жиі өзгеріп тұратын шағын файлдар |
| DVD-R, DVD+R | 4,7 GB | Жоқ | Фильм, фотоархив, бағдарламаның ISO файлы |
| DVD-RW, DVD+RW | 4,7 GB | Иә | Уақытша тасымалдау, сынақ жазбалар |
| DVD-R DL, DVD+R DL | 8,5 GB | Жоқ | Үлкен бейне мен мұрағат |
Диск түрі: CD ме, DVD ме
Ең алдымен не жазатыныңызды және оны қай құрылғы оқитынын ойлап алыңыз. CD-R дискісінің көлемі 700 MB, аудио түрінде жазсаңыз, шамамен сексен минут музыка сыяды. Бұл көліктегі магнитолаға, ескі музыкалық орталыққа, шағын құжаттар мен бірнеше жүз фотоға жетеді. DVD әлдеқайда сыйымды: қарапайым бір қабатты DVD-ға 4,7 GB кетеді, яғни фильм, үлкен фотоархив, бағдарламаның орнату файлдары еркін сыяды.
Бір нәрсені ұмытпаңыз: ескі магнитолалар мен музыкалық орталықтардың көбі тек CD оқиды. Оларға DVD салсаңыз, файлдар қаншалықты дұрыс жазылса да, құрылғы дискіні көрмейді. Сондықтан музыка көлікке керек болса, CD-R алған дұрыс, ал компьютерге не DVD-плеерге керек болса, DVD ыңғайлырақ.
R мен RW: бір рет жазу ма, қайта-қайта ма
Атауындағы R әрпі дискіге бір рет қана жазуға болатынын білдіреді. Жазылған нәрсені өшіріп те, өзгертіп те болмайды. Бір қарағанда бұл кемшілік сияқты, бірақ мұрағат пен құжат тапсыру үшін керісінше жақсы: файлды байқамай өшіріп алмайсыз, ешкім ішіндегісін өзгерте алмайды. RW деп жазылған дискілерді өшіріп, қайта жаза бересіз, бірақ кейбір ескі плеерлер оларды нашар оқиды. Дискіні біреуге беріп жіберсеңіз немесе ұзақ сақтасаңыз, R түрі жеткілікті.
DVD-R мен DVD+R айырмасы
Сырттай екеуі бірдей, көлемі де бірдей, 4,7 GB. Айырмасы жазу форматында: оларды кезінде өндірушілердің екі түрлі тобы ойлап шығарған. Қазіргі компьютер дисководтарының басым көпшілігі екеуін де оқып, жаза береді. Корпусында DVD±R немесе DVD Multi деген белгі болса, мәселе жоқ.
Айырмасы көбіне ескі техникада байқалады: кейбір ескі DVD-плеерлер мен дисководтар бір форматты екіншісінен сенімдірек оқиды. Сондықтан ереже қарапайым: жазылған дискіні қай құрылғыда ашасыз, соның нұсқаулығына не корпусындағы жазуға қараңыз. Білмесеңіз, алдымен бір дискіні жазып көріп, сосын қорабын алған жөн.
Көлем және «жоғалған» гигабайттар
Қаптамадағы 4,7 GB пен компьютер көрсететін сан сәйкес келмейді: Windows бос DVD-ны 4,3 GB-тан сәл асатындай етіп көрсетеді. Бұл ақау емес. Өндіруші санағанда бір гигабайтта миллиард байт бар, ал компьютер мың емес, мың жиырма төрт еселеп санайды, айырмашылық содан шығады. CD-де де дәл солай. Сондықтан дискіні ең шетіне дейін толтыруды жоспарламаңыз, аздап қор қалдырыңыз.
Екі қабатты DVD мен Blu-ray
Бір қабатты DVD жетпесе, екі қабатты DL дискілер бар, оларға 8,5 GB сыяды. Одан да көп керек болса, Blu-ray дискілері бар. Бірақ екеуіне де сәйкес дисковод керек: DL дискіні кез келген ескі дисковод жаза бермейді, ал Blu-ray-ды тек Blu-ray жазатын дисковод жазады. Біздің бөлімде қазір тек бір қабатты CD мен DVD бар.
Жазу жылдамдығы
Қаптамадағы 52x не 16x деген сан диск көтере алатын ең жоғары жазу жылдамдығын білдіреді. CD үшін 52x, DVD үшін 16x қазір кең тараған, стандартты мәндер. Дискіні дәл сол жылдамдықпен жазу міндетті емес: дисковод өз мүмкіндігіне қарай жылдамдықты өзі таңдайды, ал жазу бағдарламасында оны қолмен азайтуға болады.
Тәжірибеде көп адам маңызды нәрсені сәл баяулау жазады. Мысалы, ескі магнитолаға арналған аудио дискіні немесе ұзақ сақталатын мұрағатты ең жоғары жылдамдықпен емес, орташа жылдамдықпен жазған дұрыс: оқығанда қате азаяды, ескі құрылғылар дискіні сенімдірек көреді. Ал күнделікті файл тасымалдау үшін жылдамдықты қуалаудың қажеті жоқ, кез келген режим жарайды.
Дана саны және қаптама
Болванка бір данадан да, ондап, жиырма бестеп те болады. Бір дана бір рет құжат тапсыруға не бір альбом жазуға ыңғайлы. Он не жиырма бес дана жиі жазатындарға керек: мысалы, жұмыста ай сайын есеп жазатындарға, фотоархивті жүйелі түрде дискіге көшіретіндерге немесе бір жазбаны бірнеше адамға таратқысы келетіндерге. Жазылған дискіні бос дискілермен араластырмай, бөлек қапқа не қорапқа салып, үстіне белгі қойып сақтаған дұрыс.
Бет жағы және белгі қою
CD-де мәлімет жазылатын қабат дискінің жоғарғы, жазуы бар бетіне өте жақын орналасқан. Сондықтан бетіне шарикті қаламмен не қатты қарындашпен жазу дискіні бүлдірудің ең оңай жолы. Белгі қою үшін дискіге арналған жұмсақ маркер қолданыңыз. Қағаз жапсырманы да жапсырмаған жөн: ол дискінің бір жағын ауырлатады, жоғары жылдамдықта диск дірілдеп, оқылмай қалуы мүмкін, ал уақыт өте келе желімі бетті бүлдіреді.
Сенімділік және өндіруші
Дискінің сапасы ішіндегі жазу қабатына және оның қаншалықты біркелкі жағылғанына байланысты. Сырттай бәрі бірдей көрінеді, айырмашылық тек жазғанда және бірнеше жылдан кейін байқалады. Сондықтан мұрағатқа арналған дискіні аты белгілі, бұл салада көптен бері жүрген өндірушіден алған дұрыс. Жаңа қорап ашқанда, алдымен бір дискіні жазып, басқа құрылғыда ашылатынын тексеріп алыңыз.
Жиі кездесетін қателер
Болванкамен жұмыс істегенде адамдар көбіне бірдей қателіктер жібереді. Солардың ішінен ең жиі кездесетіндерін жинадық.
- Дискіні жабуды ұмыту. Жазу бағдарламасында сессияны жабу немесе дискіні финализациялау деген параметр бар. Оны жасамасаңыз, диск өз компьютеріңізде ашылады, бірақ басқа құрылғыда, әсіресе плеер мен магнитолада оқылмай қалуы мүмкін. Біреуге беретін болсаңыз, міндетті түрде жабыңыз.
- Магнитолаға MP3 файлдарды жай көшіріп салу. Ескі магнитолалар көбіне тек аудио CD форматын түсінеді. Бағдарламада «Audio CD» режимін таңдасаңыз, диск кез келген CD ойнатқышта ойнайды. Магнитола MP3 қолдаса ғана файлдарды жай көшіре бересіз.
- Жалғыз көшірмеге сену. Маңызды фото мен құжатты бір ғана дискіге жазып, жылдар бойы ұмытып кету қауіпті. Екі көшірме жасап, оларды әр жерде сақтаңыз және анда-санда ашылатынын тексеріп тұрыңыз.
- Дискіні күнге, жылуға қалдыру. Көліктің торпедосында, терезе алдында, батареяның жанында жатқан диск тез бүлінеді. Ең жақсы орын қараңғы, салқын, құрғақ жер, жеке қорап не қап.
- Бетінен ұстау. Саусақ ізі мен майлы дақ оқуға кедергі келтіреді. Дискіні шетінен және ортасындағы тесігінен ұстаңыз. Ластанса, жұмсақ матамен ортасынан шетке қарай сүртіңіз, шеңбер бойымен айналдырмаңыз.
- Түрін тексермей алу. DVD-R мен DVD+R, CD мен DVD сырттай ұқсас. Алмас бұрын дисковод не плеер қай форматты қолдайтынын біліп алыңыз, әйтпесе бүкіл қорап бос жатып қалады.
- Жазып болған соң тексермеу. Көп бағдарламада жазғаннан кейін мәліметті тексеру деген белгі бар. Ол біраз уақыт алады, бірақ мұрағат үшін бұл қадамды өткізіп жібермеген жөн.
Қазір бізде не бар
Бөлімде қазір Verbatim дискілері бар. CD-R дискілерінің көлемі 700 MB, ең жоғары жазу жылдамдығы 52x. Бір данасы да, жиырма бес данадан тұратын қаптамасы да бар: бір рет құжат тапсыруға не көлікке бір альбом жазуға бір дана жетеді, ал жиі жазсаңыз, қаптамасы ыңғайлырақ.
DVD-R дискілері 4,7 GB, 16x. Бір данасы да, он данадан тұратын қаптамасы да бар. Фильмге, фотоархивке не бағдарламаның ISO файлына жарайды.
Көп жазатындар үшін жиырма бес данадан тұратын екі нұсқа бар: DVD-R және DVD+R, екеуі де 4,7 GB, 16x. Қайсысын алу керек екені, жоғарыда айтқанымыздай, дисковод пен плеерге байланысты. Тізімдегі дискілердің бәрі бос, жазылмаған күйде келеді.
Көбірек нұсқа — Оптические диски (болванки) бөлімінде.
Сұрақ-жауап
Болванкадағы жазба қанша жыл сақталады?
Нақты мерзімге ешкім кепілдік бере алмайды: бәрі дискінің сапасына, қалай жазылғанына және қай жерде сақталғанына байланысты. Қараңғы, салқын, құрғақ жерде, қорапта тік тұрған диск ұзақ жүреді. Ал күн түсетін жерде не ыстық көлікте жатса, әлдеқайда тез бүлінеді. Сондықтан маңызды мұрағатты бірнеше жыл сайын ашып тексеріп, қажет болса жаңа дискіге көшіріп отырған дұрыс.
DVD дисководында CD-R жазуға бола ма?
Иә. DVD жаза алатын дисководтардың барлығы дерлік CD-R дискілерін де жазады. Керісінше болмайды: тек CD-ге арналған ескі дисковод DVD-ні жаза да, оқи да алмайды.
Ноутбукта дисковод жоқ, енді не істеймін?
Қазіргі ноутбуктердің көбінде дисковод шынымен жоқ. Мұндайда USB арқылы қосылатын сыртқы дисковод көмектеседі: оны ноутбукке жалғайсыз да, кәдімгі ішкі дисковод сияқты жаза бересіз. Қарапайым жазу үшін операциялық жүйенің өз құралы да жетеді, бөлек бағдарлама міндетті емес.
DVD-R дискісіне жазылғанды өшіріп, қайта жазуға бола ма?
Жоқ. R деп белгіленген дискіге бір рет қана жазылады. Дискіні жаппай қалдырсаңыз, бос орнына кейін тағы файл қосуға болады, бірақ бұрын жазылғанды өшіру мүмкін емес. Қайта-қайта жазу керек болса, RW белгісі бар дискілерді іздеген жөн.
Неліктен 4,7 GB дискіге 4,7 GB файл сыймайды?
Себебі өндіруші мен компьютер гигабайтты әртүрлі санайды. Өндіруші бір гигабайтты миллиард байт деп есептейді, ал Windows үлкенірек бірлікпен санайды, сондықтан бос DVD-ны 4,3 GB-тан сәл асатындай етіп көрсетеді. Оның үстіне файл жүйесінің өзі де аздап орын алады. Сол себепті дискіні толтырып жоспарламай, аздап қор қалдырыңыз.
Көліктегі магнитола жазылған дискіні неге оқымайды?
Ең жиі себебі үшеу. Біріншісі: диск жабылмаған, яғни финализация жасалмаған. Екіншісі: магнитола MP3 түсінбейді, ал дискіге файлдар жай көшірілген, мұндайда «Audio CD» режимімен қайта жазу керек. Үшіншісі: магнитоланың өзі ескі не лазері тозған, ол кезде дискіні төменірек жылдамдықпен жазып көру көмектесуі мүмкін.
