Оптикалық кроссты қалай таңдау керек: түрлері, порттар, коннекторлар және жиі қателер
Оптикалық кросс — желідегі талшықтар жиналатын, дәнекерленетін және коммутацияланатын жер. Қай түрін алған дұрыс, порт пен коннекторды қалай таңдайды, монтаж кезінде қай жерде жиі қателеседі, бәрін ретімен түсіндіреміз.
Оптика тартылған жерде ерте ме, кеш пе, бір сұрақ туады: кабельдің ұшын қайда жинаймыз, талшықтарды қалай ретке келтіреміз? Осы жұмысты оптикалық кросс атқарады. Кабель кроссқа кіреді, талшықтар пигтейлдерге дәнекерленеді, пигтейлдер адаптерлерге шығады, ал ары қарай патч-кордпен коммутаторға, медиаконвертерге не басқа жабдыққа қосасыз. Бұл гайд провайдерде, кеңседе не өндірісте желімен айналысатын инженерлерге, монтажшыларға және жаңа объектіге жабдық жинап жүргендерге арналған. Сырттай қарасаңыз, кросс жай ғана темір қорап сияқты. Бірақ дұрыс таңдалмаса, кейін әр жаңа абонент, әр жаңа сызық артық әуреге айналады: орын жетпейді, талшықтар шатасады, дәнекерленген жерлер ашық қалады. Төменде неге қарау керегін ретімен айтып шығамыз.
Таңдағанда неге қарау керек
Кросс қай жерде тұрады
Ең бірінші сұрақ — кросс қай жерде тұрады. Серверлік бөлмеде не телекоммуникациялық шкафта болса, стойкалық кросс алынады. Олар 19 дюймдік стандартқа сай келеді, шкафтың рельсіне бұрандамен бекітіледі, коммутаторлар мен патч-панельдердің қасында тұрады. Шкаф жоқ жерде, мысалы, шағын кеңседе не подвалда, қабырғаға ілінетін кросс ыңғайлы. Ал көп қабатты үйде абоненттерге оптика таратсаңыз, қабаттық және таратушы қораптар керек болады: олар магистральдық кабель мен абоненттік кабель түйісетін соңғы нүкте болып саналады.
Стойкалық кросс алатын болсаңыз, шкафта қанша орын барын алдын ала санап алыңыз. Биіктігі юнитпен өлшенеді, сондықтан бос юниттерді санағанда кабельдің кіруіне және патч-кордтардың иілуіне де орын қалдырыңыз. Кроссты басқа жабдыққа тығыз қысып қойсаңыз, кейін патч-кордты ауыстыру үшін көрші құрылғыны шешуге тура келеді.
| Түрі | Қайда қойылады | Не үшін ыңғайлы |
|---|---|---|
| Стойкалық | Телекоммуникациялық шкаф не стойка | Көп талшықты бір жерге жинау, басқа желілік жабдықпен қатар тұру |
| Қабырғалық | Шкафы жоқ бөлме, подвал, техникалық бөлме | Шағын объекті, орын тар жер |
| Таратушы қорап | Подъезд, қабат, терминал нүктесі | Магистральды абоненттік кабельдермен жалғау, абоненттерге тарату |
Порт саны және қор
Порт саны кроссқа қанша талшықты адаптер арқылы шығаруға болатынын көрсетеді. Мұнда басты ереже қарапайым: бүгінгі қажеттілікке дәл келетінін емес, аздап қормен алыңыз. Кабельдегі талшық санына қараңыз. Талшықтың бәрін бірден іске қоспасаңыз да, барлығын кроссқа шығарып қойған дұрыс, сонда кейін жаңа сызық керек болғанда тек патч-корд қосасыз. Жартылай бос кросс ешкімге кедергі жасамайды, ал толып қалған кроссты ауыстыру деген — желіні тоқтатып, бәрін қайта дәнекерлеу деген сөз.
Порт санын адаптер түрімен бірге қарау керек. Бір корпусқа жалғыз адаптерлер де, дуплекс адаптерлер де қойылуы мүмкін, сондықтан бір модельдің өзі әртүрлі сыйымдылықпен келе береді. Сипаттамадан порт санын ғана емес, адаптерлердің қандай екенін де оқып шығыңыз.
Коннектор түрі
Кросстағы адаптерлер белгілі бір коннекторға арналады. Ең жиі кездесетіндері — SC мен LC. SC үлкендеу, төртбұрышты, сырт етіп басып кіргізіледі, провайдерлік желілерде және FTTH-та көп қолданылады. LC кішкентай, бір панельге көбірек сыяды, сондықтан порттар тығыз орналасатын жерлерде жиі таңдалады. FC мен ST ескі желілерде және кейбір өлшеу құралдарында әлі де кездеседі.
Ереже біреу ғана: кросстағы адаптер сіздің жабдығыңыздағы және патч-кордтардағы коннекторға сай болуы керек. Әйтпесе әр қосылымға гибридті патч-корд іздеп жүресіз, ал әр артық жалғау сигналды аздап әлсіретеді. Желіде бір стандартты ұстансаңыз, кейін қызмет көрсету де, запас бөлшек сақтау да әлдеқайда жеңіл болады.
Жылтырату: UPC ме, APC ме
Коннектордың ұшы әртүрлі жылтыратылады. UPC — ұшы тегіс жылтыратылған, әдетте көк түспен белгіленеді. APC — ұшы қиғаш жылтыратылған, жасыл түспен белгіленеді, одан кері шағылысатын сигнал аз болады, сондықтан PON желілерінде және кабельдік теледидарда жиі қолданылады.
Ең бастысы: UPC мен APC-ті бір-біріне қосуға болмайды. Сырттай ұқсас болғанымен, ұштары бір-біріне сай келмейді, сигнал нашарлайды, коннектордың өзі де бүлінуі мүмкін. Кросс таңдағанда адаптерлер мен пигтейлдердің жылтыратуы желідегі қалған жабдықпен бірдей екенін тексеріңіз.
Бір модалы ма, көп модалы ма
Талшық бір модалы (singlemode) не көп модалы (multimode) болады. Бір модалысы алыс қашықтыққа арналған, провайдерлер мен магистральдар соны қолданады. Көп модалысы көбіне бір ғимараттың ішінде, қысқа арақашықтықта кездеседі. Кросстың корпусына бәрібір, бірақ адаптерлер мен пигтейлдер талшық түріне сай болуы керек. Бір кроссқа екі түрлі талшықты араластырмаған жөн, ал араластыруға тура келсе, порттарды анық белгілеп қойыңыз, кейін біреу шатастырып қосып қоймас үшін.
Сплайс-кассета және талшықты төсеу
Кабель кроссқа кіргеннен кейін талшықтар пигтейлдерге дәнекерленеді. Дәнекерленген жер нәзік, оны қорғаныш гильзаға салып, сплайс-кассетаға бекітеді. Кассета екі нәрсеге жауап береді: дәнекерленген жерлерді бір қалыпта ұстайды және талшықтың қорын дұрыс радиуспен орап қоюға мүмкіндік береді. Талшықты тым қатты бүксеңіз, сигнал жоғалады, кейде талшық сынып та кетеді, ал оны кейін табу оңай емес.
Кросс алғанда ішінде кассета бар-жоғын, қанша кассета сыятынын қараңыз. Кассетаны бөлек алатын болсаңыз, оның сіздің кросс моделіңізге сай келетініне көз жеткізіңіз: кейбір кассеталар белгілі бір өндірушінің кросстарына арналып жасалады да, басқа корпусқа дұрыс отырмайды.
Комплектіде не бар
Кросстар әртүрлі жиынтықпен келеді. Біреуінде тек бос корпус болады, екіншісінде адаптерлер мен кассета бар, үшіншісінде пигтейлдер де қоса беріледі. Бағаны салыстырғанда осыны ескеріңіз: бос корпус пен толық жиынтықты салыстыру дұрыс емес. Монтаж алдында тізім жасап алыңыз: адаптерлер, пигтейлдер, гильзалар, кабель бекіткіштері, белгілеу жапсырмалары. Объектіде бір ұсақ бөлшек жетпей қалса, бүкіл жұмыс тоқтап қалады.
Кабель кіретін жер мен бекіту
Кабельдің кроссқа қалай кіретініне назар аударыңыз. Жақсы кроссте кабельге арналған кірістер, кабельді қысып бекітетін жер және кабельдің ішіндегі күш элементін бекітетін орын болады. Кабель жақсы бекітілмесе, біреу шкафта жұмыс істеп жүріп абайсызда тартып жіберсе, бар күш тікелей талшыққа түседі. Кабель бірнешеу болатын болса, кірістер жеткілікті ме, соны да алдын ала ойлаңыз.
Корпус пен күнделікті ыңғайлылық
Стойкалық кросстардың көбі металдан жасалады, бұл дұрыс: металл корпус ішіндегіні соққыдан қорғайды, шкафта мықты тұрады. Таратушы қораптар көбіне пластиктен болады, олар жеңіл, қабырғаға тез ілінеді. Бұдан бөлек ұсақ-түйекке қараңыз:
- науа алға сырғып шыға ма, әлде кроссты шкафтан толық шешіп алу керек пе;
- қақпағы бар ма, ол ішіндегіні шаңнан жауып тұра ма;
- порттарды белгілейтін орын бар ма;
- патч-кордтарды жинап қоятын органайзер бар ма.
Науасы сырғымалы кросспен жұмыс істеу әлдеқайда жеңіл: шкафтан ештеңені шешпей-ақ ішіне қол жеткізесіз, көрші жабдықты қозғамайсыз.
Жиі кездесетін қателер
- Қорсыз алу. Кросс дәл бүгінгі талшық санына алынады, ал бір-екі айдан кейін жаңа сызық керек болады. Нәтижесінде екінші кросс қосылады не бәрі қайта жасалады.
- Жылтыратуды тексермеу. APC желіге UPC адаптерлі кросс алынады не керісінше. Коннектор кіреді, бірақ сигнал нашар, ал себебін ұзақ іздейсіз.
- Коннекторды ескермеу. Кросста SC, жабдықта LC болып шығады да, барлық жерге гибридті патч-корд керек болады.
- Кассетаны ұмыту. Корпус алынады, ал кассета жоқ не басқа модельге арналған болып шығады. Дәнекерленген жерлер кросстың ішінде бос жатады, бұл ұзаққа бармайды.
- Талшықты қатты бүгу. Қорын кассетаға жинап жатқанда не патч-кордты қысып жатқанда талшық тым қатты иіледі. Сырттан ештеңе көрінбейді, бірақ сигнал жоғалады.
- Кабельді бекітпеу. Кабель кіріске жай ғана тығылып қояды, күш элементі бекітілмейді. Бір рет тартылса, талшықтар зақымдалады.
- Белгілемеу. Монтаж кезінде бәрі есте тұрады, ал жарты жылдан кейін қай порт қайда кететінін ешкім білмейді. Порттарды және кабельдерді бірден белгілеп, қысқа схема сақтап қойыңыз.
- Шкафтағы орынды өлшемеу. Кросс сыяды, бірақ кабель кіретін жерге не патч-кордтарға орын қалмайды.
Бізде қазір не бар
Стойкалық кросстан екі модель бар. SHIP F-N1 — әмбебап стойкалық кросс: оптикалық кабельдерді коммутациялау, тарату және дәнекерленген жерлерді зақымданудан қорғау үшін қолданылады. Телекоммуникациялық шкафқа не стойкаға орнатылады, корпусы металл. А-Оптик АО-4803 талшықтарды коммутациялауға және терминдеуге арналған: кәсіпорындағы жергілікті желілердің оптикалық магистральдарын тұрғызғанда не оптикалық жүйенің қашықтағы түйінін ұйымдастырғанда қолданылады.
Кассета іздесеңіз, SHIP S999 сплайс-кассетасы бар. Ол дәнекерленген жерлерді бекітуге және талшықтарды ретке келтіруге арналған, SHIP-тің 19 дюймдік стандарттағы оптикалық кросстарына орнатылады, берік пластиктен құйып жасалған. Сонымен қатар А-Оптиктің АО-КРЭ-16 қабаттық таратушы қорабы бар: FTTH, PON сияқты оптика терең кіретін желілерге арналған, оны енгізу-тарату құрылғыларында және телекоммуникациялық кросстарда кроссировка түйіні ретінде қолдануға болады.
Абоненттерге оптика тарататындар үшін А-Оптиктің екі таратушы қорабы бар: FTTH-FD207-SC және FTTH-FD-211. Екеуі де FTTX жүйелерінде магистральдық және абоненттік оптикалық кабельді жалғайтын терминал нүктесі ретінде қолданылады, ішінде талшықты дәнекерлеуге, тарамдауға, таратуға және қорын сақтауға болады.
Көбірек нұсқа — Оптические кроссы бөлімінде.
Сұрақ-жауап
Оптикалық кросс пен таратушы қораптың айырмасы неде?
Кросс көбіне желінің орталық нүктесінде тұрады: серверлікте, шкафта, түйінде. Оған магистральдық кабель кіреді, талшықтар жиналып, жабдыққа коммутацияланады. Таратушы қорап желінің шетінде, абоненттерге жақын тұрады: подъезде, қабатта. Оның міндеті — магистральды абоненттік кабельдермен жалғау және оларға оптиканы тарату.
Қанша порт алған дұрыс?
Кабельдегі талшық санынан бастаңыз да, аздап қор қосыңыз. Талшықтың бәрін бірден іске қоспасаңыз да, кроссқа шығарып қойған дұрыс. Кейін сызық қосу керек болғанда кроссты ашып, қайта дәнекерлеп әуре болмайсыз.
UPC мен APC-ті қалай ажыратамын?
Ең оңай жолы — түсіне қарау. Әдетте UPC коннекторлары мен адаптерлері көк, APC жасыл болады. Күмән болса, коннектордың ұшына қараңыз: APC-те ұшы қиғаш кесілген. Бұл екеуін бір-біріне қоспаңыз, сигнал нашарлайды, коннектор бүлінуі мүмкін.
Сплайс-кассетаны бөлек алуға бола ма?
Болады, кейде кассета кросспен бірге келмейді не қосымша кассета керек болады. Тек оның сіздің кросқа сай екенін тексеріңіз: кейбір кассеталар белгілі бір өндірушінің кросстарына арналып жасалады.
Кроссты шкафсыз қоюға бола ма?
Стойкалық кросс шкафқа не стойкаға арналған, оны жай үстелге не сөреге қою дұрыс емес. Шкаф жоқ болса, қабырғаға ілінетін кросс не таратушы қорап алыңыз, олар дәл осындай жағдайға арналған.
Кросс ішіндегі талшықты қалай дұрыс орау керек?
Талшықтың қорын кассетаның ішіне, оның бағыттауыштары бойымен ораңыз, тым қатты бүкпеңіз. Дәнекерленген жерді міндетті түрде гильзаға салып, кассетадағы орнына бекітіңіз. Кассетаны жапқанда талшық қысылып қалмағанын тексеріңіз.
