Оптикалық желіге керек-жарақ: коннектордан анкерлік қысқышқа дейін қалай таңдау керек

Оптикалық желі туралы сөз болғанда көбі кабель мен роутерді ғана ойлайды. Ал шын мәнінде байланыстың сапасын ұсақ-түйек шешеді: кабельдің ұшына қойылған коннектор, пісірілген жерді жауып тұрған гильза, бағанада кабельді ұстап тұрған қысқыш, сигналды бірнеше үйге бөліп беретін сплиттер. Солардың біреуін ойланбай алсаңыз, интернет анда-санда үзіліп тұрады, ал себебін іздеп жүріп бір күніңіз кетеді. Бұл гайд провайдерде монтаж жасайтын мамандарға, үйге не кеңсеге оптиканы өзі тартып жүргендерге және жаңа нысанға материал жинап жатқан инженерлерге арналған. Таңдағанда неге қарау керек, қай жерде жиі қателеседі, қазір бізде не бар — бәрін ретімен айтып берейік.

Таңдағанда неге қарау керек

Талшықтың түрі

Ең алдымен желіңізде қандай талшық тұрғанын біліп алыңыз. Провайдерлік желілер мен FTTH-та негізінен бір модалы талшық қолданылады, оны SM деп белгілейді. Көп модалы талшық (MM) көбіне бір ғимараттың ішінде, серверлік бөлмелерде кездеседі. Аксессуар да соған сай болуы керек: бір модалы желіге арналған сплиттер мен коннекторды көп модалы кабельге қойсаңыз, жақсы нәтиже күтпеңіз.

Бір модалы талшықтың өз ішінде де стандарттары бар. Жиі кездесетіндері — G652 және G657. Біріншісі классикалық магистральдық талшық, екіншісі бүгілуге төзімдірек, сондықтан оны үй ішіне, тар жерлерге тартылатын кабельдерде көп қолданады. Коннектор алғанда қаптамасынан қай стандартқа жарайтынын қараңыз. Талшық қабығының диаметрі де маңызды, әдетте ол 125 мкм болады.

Жылтырату түрі: UPC мен APC

Коннектордың ұшы екі түрлі жылтыратылады. UPC-те талшықтың ұшы тегіс, сәл дөңес болады, ал APC-те ол көлбеу кесіледі. Көлбеу ұш кері шағылысатын сигналды азайтады, сондықтан PON желілерінде APC жиі қолданылады. UPC болса кросстарда, жабдықтың порттарында, қарапайым желілерде кездеседі.

Ең бастысы — екеуін бір-біріне тікелей жалғамау. Ұштары сәйкес келмейді, арасында саңылау қалады, сигнал қатты әлсірейді, коннектордың беті де бүлінуі мүмкін. Оларды ажырату оңай: әдетте UPC корпусы көк, APC корпусы жасыл болады.

Коннектордың форматы

Оптикада коннектордың бірнеше түрі бар, бірақ күнделікті жұмыста көбіне SC мен LC кездеседі. SC — төртбұрышты, итеріп кіргізіп, тартып шығаратын коннектор, оны абоненттік терминалдарда, тарату қораптарында, сплиттерлерде жиі көресіз. LC кішірек, ол порттары тығыз орналасқан жабдыққа, коммутаторларға ыңғайлы. Алмас бұрын жабдықтағы порттың, адаптердің, кросстың қандай екенін тексеріңіз, әйтпесе кейін өткізгіш іздеп әуре боласыз.

Жылдам коннектор ма, пісіру ме

Талшықты екі жолмен жалғауға болады. Біріншісі — дәнекерлеу аппаратымен пісіру. Бұл ең сенімді әдіс, бірақ аппаратты әр шақыруға алып жүру ыңғайсыз. Екіншісі — жылдам коннектор. Оны аппаратсыз-ақ, механикалық түрде кабельдің ұшына орнатасыз. Абонентті тез қосу, сынған шнурды жөндеу, кроссқа қосылу сияқты жұмыстарға дәл осы ыңғайлы.

Жылдам коннекторды таңдағанда үш нәрсеге қараңыз: қандай талшыққа арналған, ұшы UPC ме әлде APC ме, өндіруші көрсеткен сигнал әлсіреуі қанша. Орнату үшін бәрібір талшықты дұрыс аршып, тегіс кесетін құрал керек, онсыз ең жақсы коннектордың өзі нашар жұмыс істейді.

Сплиттер: түрі мен шығыс саны

Сплиттер бір талшықтағы сигналды бірнеше абонентке бөледі. Құрылымы бойынша екі түрі бар: FBT және PLC. PLC, яғни планарлық сплиттер, сигналды шығыстарға біркелкі бөледі, параметрлері тұрақты, сондықтан шығысы көп схемаларда көбіне соны алады. FBT шығысы аз қарапайым схемаларда кездеседі.

Шығыс санына ерекше мән беріңіз. 1х4, 1х8, 1х16 деген белгі сигналдың неше бөлікке бөлінетінін көрсетеді. Шығыс неғұрлым көп болса, әр абонентке жететін сигнал соғұрлым әлсіз болады. Сондықтан алдын ала есептеп алған дұрыс: станциядан қашықтық, жолдағы жалғаулар саны, басқа сплиттерлердің бар-жоғы — бәрі есепке кіреді. Сонымен бірге сплиттердің ұштарындағы коннектор түрін, шнурдың ұзындығын және қандай толқын ұзындығы диапазонында жұмыс істейтінін қараңыз.

Термоотырғыш гильза

Талшықты пісіргеннен кейін сол жер желінің ең осал нүктесіне айналады. Оны қорғау үшін термоотырғыш гильза кигізеді. Ол жалғауды механикалық жағынан бекітеді және ылғалдан қорғайды. Жақсы гильзаның ішінде металл өзек болады, ол жалғаудың майысуына жол бермейді. Ішкі түтікше қызғанда еріп, талшықты жан-жағынан қымтайды, сыртқы түтікше отырып, бәрін бір-біріне қысып тұрады.

Гильзаның ұзындығын муфтадағы немесе қораптағы кассетаға қарап таңдаңыз. Кассетаның ұяшығына сыймаса немесе ішінде бос ойнап тұрса, жалғау уақыт өте зақымдалуы мүмкін.

Кабельді бекіту: анкерлік қысқыш

Кабельді бағаналар немесе ғимараттар арасымен әуе арқылы тартқанда, оны ұштарынан анкерлік қысқышпен бекітеді. Мұнда екі нәрсе маңызды. Біріншісі — кабельдің пішіні: FTTH/DROP кабелі жалпақ та, дөңгелек те болады, қысқыш соған жарауы керек. Екіншісі — қысқыш шыдайтын жүктеме. Аралық ұзын болса, жел соқса, қыста кабельге қар мен мұз жабысса, жүктеме өседі. Қысқышты шетінен әрең жетіп тұратындай емес, сәл қормен алған дұрыс.

Болат таспаға арналған құрал

Тарату қораптарын, кронштейндерді, қысқыштарды бағанаға көбіне болат таспамен бекітеді. Таспаны қолмен жақсылап тарту мүмкін емес, сондықтан арнайы тартқыш құрал керек. Ол таспаны қатты тартып, артығын кесіп тастайды. Таңдағанда мынаған қараңыз: құрал тарту мен кесуді бірге атқара ма, храповик механизмі бар ма, тұтқасы қолдан тайып кетпей ме, корпусы тотығудан қорғалған ба. Бұл құрал көбіне далада, жаңбыр мен ызғарда жұмыс істейді, сондықтан соңғы пункт те маңызды.

Жиі кездесетін қателер

• APC мен UPC-ті араластыру. Ең көп кездесетін қате. Жасыл коннекторды көк портқа немесе керісінше тықсаңыз, сигнал әлсірейді, ал себебін бірден таппайсыз.
• Коннекторды тазаламай қосу. Талшықтың ұшына түскен шаң мен саусақ ізі сигналды бұзады. Әр қосар алдында арнайы тазалағышпен сүртіп алған жөн, ал бос порттар мен коннекторларды қақпақпен жауып қойыңыз.
• Сплиттерді «қор болсын» деп алу. Шығысы көп сплиттер қойсаңыз, болашақта абонент қосуға орын қалады, бірақ қазіргі абоненттердің әрқайсысына жететін сигнал әлсірейді. Алыстағы үйлерге жетпей қалуы мүмкін.
• Гильзаны кассетаны өлшемей алу. Ұзын гильза ұяшыққа сыймайды, қысқасы жалғауды толық жаппайды.
• Кабельге сай емес қысқыш. Басқа пішінге арналған қысқышқа кабельді қыстырсаңыз, ол біртіндеп сырғып шығады немесе қабығы жыртылады.
• Кабельді тым қатты бүгу. Әсіресе бұрыштарда, қораптың ішінде. Талшық сынбаса да, сигнал әлсіреуі артады. G657 талшығы бүгілуге төзімдірек, бірақ оның да шегі бар.
• Таспаны қолмен тарту. Алғашында мықты сияқты көрінеді, бірақ біраз уақыттан кейін босап, қорап немесе кронштейн салбырап қалады.

Қазір бізде не бар

Бұл бөлімдегі тауарлардың бәрі А-Оптик брендінікі. Жалғау жұмыстарына SC жылдам коннекторы жарайды: ол G652 және G657 стандартындағы, диаметрі 125 мкм талшықтары бар оптикалық кабельдерді ұштауға арналған. Кроссты тез қосуға, шнурды жөндеуге, FTTH желісіндегі түрлі коммутация түйіндеріне ыңғайлы. Ұшы UPC.

PLC сплиттер 1х16 — екі жағындағы ұштары да SC/APC, шнурының ұзындығы 1 м, бір модалы талшыққа арналған, жұмыс диапазоны 1210–1650 нм, шнур диаметрі 0,9 мм. Планарлық сплиттердің артықшылығы — параметрлері тұрақты әрі дәл, ақау шығу ықтималдығы аз, сигналды біркелкі бөледі. Назар аударыңыз: коннектор UPC, ал сплиттер APC, сондықтан оларды бір-біріне тікелей жалғамаңыз, бұлар желінің әртүрлі нүктелеріне арналған. Пісірілген жерді қорғауға 60 мм термоотырғыш гильза бар: ішінде металл өзек пен севиленнен жасалған ішкі түтікше бар, ол жалғауды мықты етеді және ылғалдан қорғайды.

Монтаж жағынан АО-ODWAC-23H анкерлік қысқышы бар. Ол жалпақ та, дөңгелек те FTTH/DROP кабелін бекітуге жарайды, шыдайтын жүктемесі 2,2 кН-ға дейін жетеді. Болат таспамен жұмыс істеуге екі құрал бар. АО-MBT-003 таспаны тартады да, кеседі де, корпусы анодталған, яғни тотығудан жақсы қорғалған. MBT-004 тартқышы да крепеж таспасын тартуға әрі кесуге арналған, онда храповик механизмі бар, пышақтың тұтқасы берік болаттан жасалып, резеңке қабықпен қапталған, сондықтан монтаж кезінде қолдың тайып кету қаупі азаяды, таспаны кесу де жеңілдейді.

Көбірек нұсқа — Аксессуары для оптических сетей бөлімінде.

Сұрақ-жауап

UPC коннекторды APC портқа қосуға бола ма?

Болмайды. Ұштарының пішіні әртүрлі, бір-біріне тығыз жанаспайды, арасында саңылау қалады. Нәтижесінде сигнал қатты әлсірейді, коннекторлардың беті де бүлінуі мүмкін. Желінің бір бөлігі UPC, екінші бөлігі APC болса, бір ұшы UPC, екінші ұшы APC болатын патч-корд пайдаланыңыз.

Жылдам коннекторды орнату үшін дәнекерлеу аппараты керек пе?

Жоқ, жылдам коннектордың бүкіл мәні осында. Бірақ мүлде құралсыз да болмайды: кабельдің қабығын аршитын стриппер, талшықты тегіс кесетін кескіш және тазалағыш керек. Талшық қисық кесілсе, коннектор өндіруші айтқан көрсеткішті бермейді.

Сплиттердің шығыс санын қалай таңдаймын?

Алдымен қанша абонент қосылатынын және олардың станциядан қаншалықты алыс екенін анықтаңыз. Содан кейін бүкіл жолдағы сигнал әлсіреуін есептеңіз: кабель, коннекторлар, пісірілген жерлер, сплиттердің өзі. Есептің соңында абонент жабдығына жеткілікті сигнал қалуы керек. Сенімсіз болсаңыз, провайдердің немесе жобаның инженерімен ақылдасқан дұрыс.

Термоотырғыш гильзаны қалай дұрыс отырғызамын?

Гильзаны пісірмес бұрын талшықтың біріне кигізіп қойыңыз, кейін кигізу мүмкін болмайды. Пісіріп болған соң оны жалғаудың дәл ортасына жылжытып, дәнекерлеу аппаратының қыздырғышына салыңыз. Гильза біркелкі отырып, ішінде көпіршік қалмауы керек.

Анкерлік қысқыштың жүктемесі неге маңызды?

Әуедегі кабель үнемі тартылып тұрады, оған жел мен қыстағы мұз қосылады. Қысқыш шыдамаса, кабель сырғып, салбырап кетеді немесе үзіліп түседі. Сондықтан қысқышты аралықтың ұзындығына және кабельдің түріне қарап, қормен таңдаңыз.

Болат таспаны құралсыз тартуға бола ма?

Тартуға болады, бірақ сапасы басқа. Қолмен таспаны жеткілікті қатты тарта алмайсыз, ол уақыт өте босайды. Арнайы құрал таспаны біркелкі тартады, артығын тегіс кеседі, ал храповигі бар құралмен күш те аз жұмсалады.