Патч-корд қалай таңдау керек: категория, экран, ұзындық және басқа да ұсақ-түйек
Патч-корд ұсақ нәрсе сияқты көрінеді, бірақ интернеттің жылдамдығы мен тұрақтылығы көбіне соған байланысты. Қай категория керек, экран қашан қажет, мыс пен CCA-ның айырмасы неде, қандай ұзындық алған дұрыс — бәрін қарапайым тілмен түсіндіреміз.
Патч-корд — екі ұшында RJ-45 коннекторы бар қысқа желі кабелі. Компьютерді роутерге қосқанда, теледидар мен приставканы интернетке жалғағанда, кеңседе қабырғадағы розеткадан ноутбукке дейін тартқанда, шкафта патч-панель мен коммутаторды байланыстырғанда дәл осы кабельді қолданамыз. Сырттай бәрі бірдей: пластик коннектор, түрлі түсті сым. Ал іші әртүрлі. Біреуі жылдар бойы үнсіз жұмыс істей береді, екіншісі жылдамдықты кесіп, байланысты үзіп, «интернет неге баяу» деген сұраққа себеп болады. Бұл гайд үйге бір кабель іздеп жүргендерге де, кеңседегі желіні ретке келтіріп жүрген сисадминдерге де керек болады деп ойлаймыз. Төменде қай параметрге қарау керек, адамдар көбіне қай жерде қателеседі, және қазір бізде қандай патч-кордтар бар екенін айтамыз.
Таңдағанда неге қарау керек
Категория: Cat5e, Cat6, Cat6a
Категория кабельдің қандай жиілікке есептелгенін және қандай жылдамдықты сенімді тартатынын көрсетеді. Үй мен кеңседе ең көп тарағаны — Cat5e. Ол 100 МГц жиілікке есептелген және гигабиттік желіні, яғни 1 Гбит/с-ты еркін көтереді. Егер провайдердің тарифі мен роутеріңіздің порттары гигабиттен аспаса, Cat5e жеткілікті, одан жоғарысын іздеудің мәні шамалы.
Cat6 250 МГц-ке есептелген, қысқа қашықтықта 10 Гбит/с-қа дейін тарта алады. Cat6a — 500 МГц, ол 10 Гбит/с-ты толық қашықтықта ұстайды. Мұндай кабель жылдам желілік қойма (NAS), 10-гигабиттік желі картасы немесе соған дайын коммутатор бар жерде пайдалы. Ал құрылғылардың порттары гигабиттік болса, Cat6 алғаннан жылдамдық өспейді: шектеу кабельде емес, порттың өзінде.
| Категория | Жиілік | Жылдамдық | Қайда ыңғайлы |
|---|---|---|---|
| Cat5e | 100 МГц | 1 Гбит/с | Үй, кеңсе, күнделікті қосылыстар |
| Cat6 | 250 МГц | 1 Гбит/с, қысқа қашықтықта 10 Гбит/с | Қорыммен жасалатын желі |
| Cat6a | 500 МГц | 10 Гбит/с | Серверлік, жылдам желілік қойма |
Экран: UTP, F/UTP және басқалары
Атауындағы әріптер кабельдің экраны бар-жоғын айтады. U/UTP немесе жай UTP — экрансыз кабель: ішінде тек өзара оралған жұп сымдар бар. Үйге, кеңсеге, кабель басқа сымдардан алыс жатқан жерлерге ең ыңғайлысы осы: жұмсақ, жеңіл, оңай бүгіледі.
F/UTP — барлық жұптың сыртынан ортақ фольга оралған кабель, сатушылар оны көбіне жай FTP деп жазады. S/FTP-да әр жұп жеке фольгаға оралған, сыртынан тағы бір өрім бар. Экран сырттан келетін электромагниттік кедергіден қорғайды. Кабель күш кабельдерінің, электр щитінің немесе қуатты жабдықтың жанынан өтсе, оның мағынасы бар. Бірақ бір нюансты ескеру керек: экран толық жұмыс істеуі үшін бүкіл тізбек экрандалған әрі жерге қосылған болуы тиіс — розетка да, патч-панель де, коммутатор да. Экрансыз жүйеде экрандалған патч-корд көп пайда бермейді, бірақ зияны да жоқ.
Өткізгіш: таза мыс па, CCA ма
Бұл параметрді көп адам байқамай қалады, ал ол маңызды. Сымның ішіндегі өткізгіш таза мыстан немесе CCA-дан жасалады. CCA — сырты жұқа мыспен қапталған алюминий. Мұндай кабель жеңіл, үйде компьютер мен роутердің арасында қысқа қашықтықта қалыпты жұмыс істейді. Бірақ алюминийдің кедергісі мыстан жоғары. Сондықтан ұзын трассада сигнал тезірек әлсірейді, ал PoE арқылы қуат берсеңіз — IP-камераға, Wi-Fi нүктесіне, IP-телефонға — сым қызып, құрылғы тұрақсыз жұмыс істеуі мүмкін.
Қарапайым ереже мынадай: үй ішіндегі қысқа қосылысқа CCA да жарайды. PoE, ұзын кабель немесе тәулік бойы жүктеме болса, мыс іздеңіз. Сипаттамада өткізгіштің материалы жазылмаса, оны сатушыдан сұрап алған дұрыс.
Сымның жуандығы (AWG) және құрылымы
AWG — сымның жуандығы. Мұнда логика керісінше: сан неғұрлым кіші болса, сым соғұрлым жуан. Яғни 24 AWG 26 AWG-ден жуанырақ. Патч-кордтарда осы екеуі жиі кездеседі. 26 AWG жұқа әрі иілгіш, кабель көп тығылған шкафта ыңғайлы. 24 AWG-нің кедергісі азырақ, ұзын кабельге жақсырақ.
Құрылымы бойынша өткізгіш көп сымды (жұмсақ) немесе бір сымды (қатты) болады. Патч-кордқа дұрысы — көп сымды: ол жиі бүгуге, қосып-ағытуға төзеді. Бір сымды кабель қабырғаның ішіне, бір рет салынып, қозғалмайтын трассаға арналған. Оны патч-корд ретінде күнде майыстыра берсеңіз, уақыт өте келе ішіндегі сым сынып кетуі мүмкін.
Ұзындық
Ұзындықты нақты өлшеп алыңыз да, үстіне аздап қор қосыңыз: бұрыштан айналуға, үстелдің астынан өтуге, құрылғыны сәл жылжытуға. Бірақ тым көп артық алмаңыз. Орама болып жатқан бес метр кабель шаң жинайды, бүгіліп қалады, сөреде орын алады. Шамамен мынадай бағдар ұстауға болады:
- шкаф ішінде, патч-панельден коммутаторға дейін — 0,5–1 м;
- үстел үстінде, компьютерден розеткаға немесе роутерге — 1,5–3 м;
- бөлменің арғы бетіндегі роутерге — 5–10 м;
- бөлмеден бөлмеге, дәліз арқылы — 10–15 м және одан да көп.
Стандарт бойынша бір Ethernet арнасы 100 метрден аспауы керек. Бұл — бір құрылғыдан екіншісіне дейінгі барлық кабельдің жиынтығы, оған патч-кордтар да кіреді.
Сыртқы қабық: ПВХ немесе LSZH
Кәдімгі патч-кордтың қабығы ПВХ-дан жасалады: ол икемді, үйге толық жарайды. LSZH — құрамында галоген жоқ, жанғанда түтіні аз шығатын материал. Мұндай қабықты кеңселерде, серверлік бөлмелерде, адам көп жиналатын ғимараттарда өрт қауіпсіздігі талаптарына байланысты таңдайды. Үйде LSZH міндетті емес, бірақ артық та емес.
Коннектор мен қалпақша
Коннекторға жақыннан қараңыз: ол кабельге тығыз қысылған болуы керек, сымдар сыртқа шығып тұрмауы керек. Зауытта жасалған патч-корд әдетте қолмен қысылғаннан сенімдірек. Коннектордың үстіндегі резеңке қалпақша кабельдің түбін бүгілуден қорғайды және ілмекті сынудан сақтайды. Ілмек сынса, коннектор порттан өзі шығып кетеді, ал байланыс әлсін-әлсін жоғалып, себебін ұзақ іздейсіз.
Түс
Түс жылдамдыққа ешқандай әсер етпейді, бірақ тәртіпке көп көмектеседі. Мысалы, серверлер — көк, камералар — қызыл, телефондар — жасыл деп келісіп алсаңыз, жиырма кабельдің ішінен керегін бірден табасыз. Үйде де пайдалы: роутерге баратын кабельді теледидардікінен шатастырмайсыз.
Тік және айқас патч-корд
Ең көп кездесетіні — тік (прямой) патч-корд: екі ұшындағы коннекторлар бірдей сызбамен қысылған. Бұрын екі компьютерді тікелей қосу үшін айқас (кроссовер) кабель керек еді. Қазір құрылғылардың көбі Auto MDI-X-ті қолдайды, яғни қай кабель қосылғанын өздері анықтап, бейімделеді. Сондықтан күнделікті жағдайда тік патч-корд жеткілікті.
Жиі кездесетін қателер
- Категорияны артығымен алу. Гигабиттік роутерге Cat6a қосқаннан интернет жылдамдамайды. Шектеу порт пен тарифте.
- Экранды бекер алу. Экрансыз розетка мен коммутаторға экрандалған патч-корд жалғап, кедергіден қорғандым деп ойлау. Жерге қосылмаған экран қорғау қызметін толық атқармайды.
- CCA кабельді PoE-ге қолдану. Камера немесе Wi-Fi нүктесі кенеттен қайта жүктеле бастаса, алдымен кабельдің өткізгішін тексеріңіз.
- Ұзындықты «қорымен» алу. Екі метр жететін жерге он метр алып, қалғанын орап қою. Бұл тәртіпке де, кабельдің өзіне де жақсы емес.
- Кабельді аямау. Есікпен қысу, шкафтың артына қатты бүгу, үстінен жиһаз қою. Ішіндегі жұптар бүлінеді, ал сыртынан бәрі жақсы көрінеді.
- Бір сымды кабельден патч-корд жасау. Қабырғаға салынатын кабельдің қалдығын қысып, үстелге қолдану. Ол жиі қозғалғанда тез сынады.
- Ескі кабельді ұмытып кету. Шкафта жатқан ескі Cat5 (e әрпі жоқ) кабель гигабитке сенімді есептелмеген. Жаңа роутер алып, жылдамдық өспесе, кабельге қараңыз.
- Кінәні тек кабельге арту. Жылдамдық баяу болса, алдымен тарифті, роутердің портын және компьютердің желі картасын тексеріңіз. Кейде мәселе кабельде мүлдем болмайды.
Қазір бізде не бар
Қысқа қосылыстарға екі патч-корд бар. Cablexpert PP12-1.5M/G — Cat5e категориясы, экрансыз U/UTP, ұзындығы 1,5 м, өткізгіші CCA 26 AWG, қабығы ПВХ, түсі жасыл. Үстел үстінде компьютерді роутерге немесе розеткаға қосуға ыңғайлы, тек өткізгіші CCA екенін есте ұстаңыз. SHIP F3025WH0050-P — Cat5e UTP, ұзындығы 0,5 м, тік патч-корд: екі коннекторы бірдей қысылған. Мұндай қысқа кабель шкафта патч-панель мен коммутатордың арасына жақсы келеді.
Сәл ұзынырақ қашықтыққа Cablexpert-тің екі экрансыз Cat5e патч-корды бар. PP12-5M/R — U/UTP, ұзындығы 5 м, өткізгіші CCA 26 AWG, қабығы ПВХ, түсі қызыл. PP10-10M/B — UTP, ұзындығы 10 м, түсі көк. Бөлменің арғы бетіндегі роутерге немесе көрші кабинетке жеткізу керек болғанда осындай ұзындықтар қолға келеді.
Экраны мен LSZH қабығы керек жерлерге SHIP-тің екі патч-корды бар. S4025RD0300-P — Cat5e FTP, қабығы LSZH, ұзындығы 3 м, тік патч-корд. S4025BL1500-P — Cat5e, экраны F/UTP, ұзындығы 15 м, өткізгіші көп сымды, қабығы LSZH, түсі көк. Бұлар қабық материалына талап қойылатын кеңселерге және кабель кедергі көзінің жанынан өтетін жерлерге жарайды.
Көбірек нұсқа — Патч-корды бөлімінде.
Сұрақтар мен жауаптар
Гигабиттік интернетке Cat5e жете ме?
Иә, жетеді. Cat5e 1 Гбит/с-қа есептелген, сондықтан гигабиттік тариф пен гигабиттік роутерге толық жарайды. Cat6 пен Cat6a-ның артықшылығы 10-гигабиттік жабдық болғанда ғана байқалады.
Үйге экрандалған кабель керек пе?
Көбіне керек емес. Үйде кабель әдетте күш кабельдері мен қуатты жабдықтан алыс жатады, ал роутер мен розеткалар экрансыз. Кабель электр щитінің жанынан немесе күш кабелімен қатар ұзақ өтетін болса ғана экран туралы ойлануға болады.
Екі патч-кордты жалғап, ұзартуға бола ма?
Арнайы жалғағыш арқылы болады, және ол көп жағдайда жұмыс істейді. Бірақ әр жалғау сигналды аздап әлсіретеді және тағы бір әлсіз нүкте қосады. Мүмкіндік болса, керекті ұзындықтағы бір тұтас патч-корд алған дұрыс.
CCA өткізгішті кабельді PoE-ге қолдануға бола ма?
Ұсынбаймыз. Алюминийдің кедергісі жоғары, қуат берілгенде кабель қызады, ал құрылғы тұрақсыз жұмыс істеуі мүмкін. Камераларға, Wi-Fi нүктелеріне және IP-телефондарға мыс өткізгішті кабель алған жөн.
Wi-Fi бар болса, кабель не үшін керек?
Кабель тұрақтырақ: көрші желілер мен қабырғалар оған кедергі келтірмейді, кідіріс аз, жылдамдық құбылмайды. Ойын консолі, теледидар, жұмыс компьютері сияқты бір орнында тұратын құрылғыларды кабельмен қосып, Wi-Fi-ды телефон мен ноутбукке қалдырған ыңғайлы.
