Проекциялық экранды қалай таңдаймыз: формат, өлшем, полотно және орнату
Ақ қабырға мен жақсы экранның айырмашылығы бірден көрінеді. Форматты, өлшемді, полотноны және бекіту түрін қалай таңдау керегін, жиі кездесетін қателерді және қазір бізде бар экрандарды қарапайым тілмен түсіндіреміз.
Проектор алдыңыз, бірақ әзірге суретті ақ қабырғаға түсіріп жүрсіз бе? Көбіміз солай бастаймыз. Кейін байқайсыз: түстер солғын, қабырғадағы кішкентай бұдыр мен сылақтың ізі суретте көрініп тұрады, ал бөлмеде сәл жарық болса, бәрі бозарып кетеді. Жақсы экран проектордың шын мүмкіндігін ашады: сурет біркелкі, анық әрі контрасты болады. Бұл гайд кеңсеге, мәжіліс бөлмесіне, сыныпқа немесе конференц-залға экран іздеп жүргендерге де, үйде кино көретін бұрыш жасағысы келетіндерге де пайдалы. Төменде қандай параметрлерге қарау керегін, адамдар жиі қателесетін тұстарды және қазір бізде қандай экрандар бар екенін қарапайым тілмен айтып береміз.
Таңдағанда неге қарау керек
Экран қалай орнатылады
Ең алдымен экран қайда және қалай тұратынын шешіп алыңыз. Қалғанының бәрі осыдан шығады. Негізгі түрлері мынадай:
- Қабырғаға немесе төбеге ілінетін рулонды экран. Полотно корпустың ішіне оралып тұрады, керек кезде тартып түсіресіз, жұмыс біткенде қайта жинайсыз. Кеңсе мен сынып үшін ең көп таралған нұсқа.
- Моторлы экран. Сол рулонды экран, бірақ полотноны электр жетегі түсіріп-көтереді. Үлкен экранда өте ыңғайлы: қолмен тартып әуре болмайсыз, полотно да біркелкі түседі.
- Штативтегі экран. Үш аяқты тірекке орнатылады, қабырғаны тесудің керегі жоқ. Бір бөлмеден екіншісіне апаруға, презентацияға алып жүруге болады.
- Рамалы тұрақты экран. Полотно рамаға тартылып, қабырғада үнемі ілулі тұрады. Беті әрдайым тегіс, сондықтан көбіне арнайы кино бөлмелерге қойылады.
Егер экран бір жерде үнемі тұратын болса, ілінетін немесе моторлы нұсқа ыңғайлы. Ал бүгін кеңседе, ертең оқу орталығында, демалыста саяжайда керек болса, штативке қараған дұрыс.
Формат: 16:9, 4:3 әлде 1:1
Формат дегеніміз — экран енінің биіктігіне қатынасы. Мұнда басты ереже біреу: экран форматы проектордың негізгі форматымен және сіз жиі көрсететін контентпен сәйкес келсін. Әйтпесе суреттің айналасында бос жолақтар қалады, ал экранның бір бөлігі бекер тұрады.
| Формат | Неге ыңғайлы | Нені ескеру керек |
|---|---|---|
| 16:9 | Фильмдер, видео, ноутбуктен көрсетілетін қазіргі презентациялар | Ескі 4:3 слайдтардың екі жағында бос жолақ қалады |
| 16:10 | Көп проектор мен ноутбуктің жұмыс форматы, кесте мен құжатқа ыңғайлы | 16:9 видеода жоғары-төменде жіңішке жолақ болады |
| 4:3 | Құжаттар, кестелер, оқу материалдары, ескі форматтағы слайдтар | Кино мен видео көргенде экранның біраз бөлігі бос қалады |
| 1:1 | Әмбебап: кез келген форматты сыйғызуға болады | Бір форматта көрсеткенде бос орын қалады, сондықтан рулонды модельде полотноны керекті биіктікке дейін ғана түсіреді |
Квадрат экранды көбіне әр түрлі адам әр түрлі ноутбукпен келіп жататын залдарға алады: біреу 4:3 слайд көрсетеді, біреу 16:9 видео қосады, экран бәріне жетеді. Үй кинотеатрына көбіне 16:9 таңдайды, себебі фильмдер мен сериалдар негізінен осы форматта шығады.
Өлшем және көру қашықтығы
Экран өлшемі көбіне ені мен биіктігі бойынша жазылады, мысалы 244 x 183 см. Кейде диагональ да көрсетіледі. Өлшемді таңдағанда үш нәрсені есептеңіз.
- Бөлме. Экран ілінетін қабырғаның енін және төбенің биіктігін өлшеп алыңыз. Корпус полотнодан сәл кеңірек болатынын, ал моторлы модельдерге бүйірден қосымша орын керек болуы мүмкін екенін ұмытпаңыз.
- Көрермендер. Ең алыста отырған адам слайдтағы мәтінді оқи алуы керек, ал ең жақын отырған адам басын жан-жаққа бұрып отырмауы керек. Залда адам көп болса, экран үлкенірек керек. Шағын мәжіліс бөлмесінде тым үлкен экран керісінше ыңғайсыз.
- Проектор. Проектордың құжатында проекция қатынасы (throw ratio) деген көрсеткіш болады. Ол проектордан экранға дейінгі қашықтықты сурет еніне бөлгенде шығады. Мысалы, қатынасы 1,5 болса, ені 2 метр суретті алу үшін проекторды экраннан шамамен 3 метр жерге қою керек. Бөлмеде мұндай қашықтық жоқ болса, үлкен экранның пайдасы шамалы.
Тағы бір кеңес: залда экранның төменгі жиегі отырған адамдардың басынан жоғары болсын, әйтпесе алдыңғы қатардағылар артқыларға суретті жауып қалады. Үйде диванның алдында көргенде керісінше, экран тым биік болса, басты көтеріп отыруға тура келеді. Мұны да ескеріңіз.
Полотно: түсі мен беті
Полотно — суреттің өзі түсетін бет. Түстер, жарықтық, көру бұрышы көп жағдайда соған байланысты.
- Матовый ақ. Ең әмбебап нұсқа. Жарықты барлық жаққа біркелкі шашады, сондықтан бүйірден отырған адам да суретті жақсы көреді. Кеңсе, сынып, үй — кез келген жерге жарайды, тек бөлме қараңғылау болса жақсы.
- Сұр полотно. Қара түстерді тереңірек көрсетеді, бөлмеде сәл жарық болса, контрасты жақсы сақтайды. Бірақ оған жарқырақ проектор керек.
- Жарықты бағыттап қайтаратын полотно. Сырттан түскен жарықтың әсерін азайтуға арналған. Жарық бөлмеге ыңғайлы, бірақ көру бұрышы тарлау болады.
Сипаттамада күшейту коэффициенті (gain) деген көрсеткішті кездестіруіңіз мүмкін. Қарапайым тілмен айтсақ, бұл экран жарықты қаншалықты күшейтіп қайтаратынын көрсетеді. Коэффициент жоғары болса, сурет ортасында жарқырақ болады, бірақ бүйірден қарағанда бозарады. Адамдар әр бұрыштан қарайтын залға жарықты біркелкі шашатын матовый ақ полотно көбіне дұрыс шешім.
Полотноның тегістігіне де назар аударыңыз. Рулонды экранда полотно жақсы тартылып тұрмаса, шеттерінде толқын пайда болуы мүмкін, ал толқын суретті қисайтады. Сондықтан механизм мен полотноның сапасы өлшемнен кем маңызды емес.
Қара жиектер
Көп экранның шетінде қара жолақтар болады. Олар суретке рама сияқты шекара береді: назар суретке шоғырланады, сурет контрастырақ көрінеді. Оның үстіне проектор суретті экраннан сәл асырып жіберсе, артық бөлігі қара жиекке түсіп, байқалмай қалады. Кейбір рулонды экрандарда полотноның үстінде де қара бөлік болады: ол суретті төмендетіп, көрермендердің көз деңгейіне жақындатуға көмектеседі. Төбесі биік бөлмеде бұл өте пайдалы.
Механизм: қолмен әлде мотормен
Қолмен тартылатын экранда ең маңыздысы — бекіту механизмі. Жақсы экран кез келген биіктікте тоқтап, сол күйінде тұрады, ал жинағанда полотно корпусқа жайлап оралады. Мүмкіндік болса, тартып көріңіз: жүрісі бірқалыпты ма, тұтылмай ма.
Моторлы экран үлкен өлшемдерде әсіресе ыңғайлы: екі-үш метрлік полотноны қолмен тарту оңай емес, ал мотор оны біркелкі түсіреді. Тек бір нәрсені алдын ала ойлаңыз: оған электр қуаты керек. Розетка мен сымды жөндеу кезінде жоспарлап қойсаңыз, кейін қабырға бойымен сым тартып әуре болмайсыз. Басқару тәсілін нақты модельдің сипаттамасынан тексеріңіз.
Корпус және орнату
Ілінетін экранның корпусы полотноны шаң мен зақымнан қорғайды. Полотно корпустың ішіне толық жасырылса, экран жинаулы тұрғанда бөлмеде көзге түспейді. Корпустың түсін интерьерге қарай таңдауға болады: ақ корпус ақ қабырға мен ақ төбеде байқалмайды.
Орнату туралы: көп модельді қабырғаға да, төбеге де ілуге болады, бірақ мұны алдын ала сипаттамадан тексеріңіз. Үлкен экрандар айтарлықтай ауыр, сондықтан гипсокартонға ілмес бұрын бекітпенің беріктігін ойластырыңыз. Ал штативтегі экранда тұрақтылық маңызды: аяқтары кең ашылып, мықты бекітілуі керек, әйтпесе біреу абайсызда тиіп кетсе, құлап қалуы мүмкін.
Жиі кездесетін қателер
- Алдымен экранды, сосын проекторды алу. Формат пен өлшем проекторға тәуелді. Проектор 16:9, ал экран 4:3 болса, бос орын қалады. Алдымен проекторды біліп алыңыз, сосын соған экран таңдаңыз.
- Ең үлкенін алу. Үлкен экран әрқашан жақсы емес. Бөлмеде қашықтық жетпесе, проектор экранды толық жаба алмайды, экранның бір бөлігі бекер тұрады. Ал жарқырақтығы жетпейтін проекторда үлкен сурет күңгірт көрінеді.
- Жарықты есептемеу. Терезесі көп, перде жоқ бөлмеде қарапайым ақ экранда сурет бозарып тұрады. Не бөлмені қараңғылату жолын ойластырыңыз, не полотно мен проекторды соған қарай таңдаңыз.
- Ілу биіктігін ойламау. Экран тым төмен болса, алдыңғы қатар артқыларға жабады, тым биік болса, басты көтеріп отыруға тура келеді. Ілмес бұрын көрермендер қай жерде отыратынын анықтап алыңыз.
- Моторлы экранға розетканы ұмыту. Экран ілінді, бірақ жанында қуат жоқ — бұл жиі болатын жағдай. Сымды алдын ала жоспарлаңыз.
- Қабырға мен төбенің беріктігін тексермеу. Әсіресе үлкен экрандарда. Бекітпелерді қабырға мен төбенің материалына қарай таңдаңыз.
- Тасымалдауға тұрақты экран алу. Немесе керісінше. Экранды жиі тасымалдайтын болсаңыз, штативтегі нұсқа ыңғайлы, ал бір залда үнемі тұратын болса, ілінетіні ұқыптырақ көрінеді.
Қазір бізде не бар
Квадрат моторлы экран іздесеңіз, Mr.Pixel-дің екі моделіне қараңыз. Mr.Pixel MSPSAB112V2 — 1:1 форматтағы моторлы экран, қабырғаға бекітіледі, жұмыс аумағы 203 x 203 см, диагоналы 287 см. Mr.Pixel ECO MAGNASBB112V2 те моторлы, өлшемі 203 x 203 см. Өндіруші оны конференц-зал, мәжіліс бөлмесі мен сынып сияқты әр түрлі мақсаттағы бөлмелерге ұсынады. Оны қабырғаға да, төбеге де орнатуға болады, орнатуы оңай.
Үлкенірек залға Mr.Pixel-дің тағы екі моделі бар. MSPSBB167V2 — 1:1 форматтағы, 305 x 305 см экран. Оны қонақүйлерде, мектептерде, бизнес орталықтарда, мәжіліс бөлмелерінде және үй кинотеатрларында қолданады. Корпусы жылтыр ақ болаттан, полотносына эко материалдар қолданылған, шеттерінде қара жиектер бар, құрылымы өзі бекитін етіп жасалған. MSPSBC120V2 — 4:3 форматтағы, 244 x 183 см экран. Ол конференц-зал, мәжіліс бөлмесі мен сыныпқа арналған, қабырғаға да, төбеге де ілінеді, шеттерінде қара жиектер бар.
16:9 формат пен тасымалдауға ыңғайлы нұсқа керек болса, мына екеуі бар. Deluxe DLS-M265x149W — 16:9 форматтағы, 257 x 141 см, матовый ақ полотносы бар қабырғалық экран. Полотно корпусқа толық жасырылады, оны кез келген ұзындықта түсіріп, бекітіп қоюға болады, орнату мен реттеу оңай. XG DLS-T203x154W — штативтегі экран, өлшемі 195 x 146 см, полотносы Matt White. Ол мобильді презентацияларға, дәрістерге, тренингтерге және үйде көруге арналған. Штатив оңай орнатылып, оңай реттеледі, материалдары жиі пайдалануға шыдайтындай берік.
Көбірек нұсқа — Проекционные экраны бөлімінде.
Сұрақтар мен жауаптар
Ақ қабырға экранның орнын баса ала ма?
Уақытша баса алады, бірақ нәтиже әлсіздеу болады. Қабырға бояуы жарықты экран полотносындай біркелкі қайтармайды, бетіндегі бұдырлар мен сызаттар суретте көрінеді, ал қара жиек болмағандықтан сурет шекарасы бұлдыр. Жиі көрсететін болсаңыз, экранның айырмашылығы бірден байқалады.
Моторлы экран жақсы ма, әлде қолмен тартылатыны ма?
Екеуі де өз орнында жақсы. Қолмен тартылатыны қарапайым, қуат керек етпейді. Моторлысы үлкен өлшемде, төбеге ілінгенде немесе экранды күн сайын түсіріп-көтеретін залда ыңғайлы. Таңдағанда экранның өлшеміне және қаншалықты жиі қолданылатынына қараңыз.
Квадрат экранға 16:9 сурет түсірсем не болады?
Сурет экранның ені бойынша сыяды, ал жоғарыда немесе төменде бос орын қалады. Рулонды экранда мұны оңай шешесіз: полотноны тек керекті биіктікке дейін түсіресіз. 1:1 форматтың артықшылығы да осында — ол әр түрлі контентке бейімделеді.
Экранды төбеге ілуге бола ма?
Көп модельді ілуге болады, бірақ бұл нақты экранның сипаттамасына байланысты. Мысалы, бізде бар Mr.Pixel ECO MAGNASBB112V2 мен MSPSBC120V2 қабырғаға да, төбеге де орнатылады. Ілмес бұрын төбенің материалы мен экранның салмағын ескеріңіз.
Полотноны қалай күту керек?
Экранды қолданбаған кезде жинап қойыңыз: корпустағы полотно шаң мен кездейсоқ зақымнан қорғалады. Полотноны бүкпеңіз, оған қолмен тимеуге тырысыңыз. Тазалау керек болса, өндірушінің нұсқаулығын қараңыз: полотноның түріне қарай тазалау тәсілі әр түрлі болады.
Штативтегі экран үйге жарай ма?
Жарайды, әсіресе экранды бөлмеде үнемі қалдырғыңыз келмесе. Көріп болған соң жинап, бұрышқа қоя саласыз. Мысалы, XG DLS-T203x154W мобильді презентацияларға да, үйде көруге де арналған. Тек штативті адамдар жиі жүретін жерге қоймаңыз, абайсызда тиіп кетуі мүмкін.
