Қағазды қалай таңдауға болады: кеңсеге, түсті басып шығаруға және плоттерге
Кеңседегі құжатқа, түсті макетке және плоттердегі сызбаға әртүрлі қағаз керек. Тығыздықты, форматты, беттің түрін, ақтығын, рулонның енін және втулканы қалай таңдау керегін, қай жерде жиі қателесетінін түсіндіреміз.
Қағаз — дүкендегі ең қарапайым тауар сияқты көрінеді. Бірақ қате таңдалған қағаз принтерде кептеліп қалуы мүмкін, түстер солғын шығады, сызба жартылай өшіп қалады. Бұл гайд үйде құжат басатындарға, кеңседе принтерге жауап беретін адамға, дизайнерлерге, архитекторлар мен инженерлерге, плоттерге рулон іздеп жүргендерге арналған. Қағаздың қай параметрлеріне қарау керегін, қай жерде жиі қателесетінін және бізде қазір не бар екенін қысқаша айтып береміз.
Алдымен бір нәрсені айта кетейік: жалпы «жақсы қағаз» деген болмайды. Кеңседегі есепке жарайтын қағаз фото басуға жарамайды, ал плоттерге арналған рулонды кәдімгі принтерге сала алмайсыз. Сондықтан ең алдымен не басатыныңызды және қандай құрылғыда басатыныңызды анықтап алыңыз. Осы екі сұраққа жауап берсеңіз, қалғаны әлдеқайда жеңіл таңдалады.
Қағаз таңдағанда неге қарау керек
Принтеріңіз қандай
Бәрі осыдан басталады. Лазерлік принтер мен сиялы принтер қағазбен әртүрлі жұмыс істейді. Лазерлік принтерде тонер қағазға қызу арқылы бекиді, сондықтан қағаз жылуға шыдауы, тегіс болуы керек. Сиялы принтерде сия қағазға сіңеді: қағаз оны тым көп сіңірсе, сурет бұлыңғыр болып шығады, мүлде сіңірмесе, сия жайылып, ұзақ кебеді.
Қаптамада қағаздың қай басып шығару түріне арналғаны әдетте жазылып тұрады: лазерлік, сиялы, цифрлық басып шығару немесе әмбебап. Плоттерге арналған рулондарда кейде қандай сиямен жұмыс істейтіні де көрсетіледі — пигментті сия ма, суда еритін сия ма. Осы жазуды міндетті түрде оқып шығыңыз, көп мәселеден аман боласыз.
Тағы бір кеңес: принтердің нұсқаулығын ашып, ол қандай тығыздықтағы қағазды қабылдайтынын қарап алыңыз. Үйге арналған принтерлердің көбі қалың қағазды негізгі науадан тартпайды, оны тек артқы немесе қолмен беретін науадан ғана алады.
Тығыздық, яғни г/м²
Тығыздық — бір шаршы метр қағаздың салмағы. Сан неғұрлым үлкен болса, парақ соғұрлым қалың әрі қатты. Қолға ұстағанда айырмашылық бірден сезіледі: жұқа парақ оңай иіледі, қалыңы жұқа картонға ұқсап, пішінін ұстап тұрады.
Шамамен былай бөлуге болады:
| Тығыздық | Қолға қалай сезіледі | Неге жарайды |
|---|---|---|
| 80 г/м² шамасы | Кәдімгі кеңсе қағазы | Құжат, хат, сызба, күнделікті басып шығару |
| 90–120 г/м² | Сәл қалыңырақ, арғы беті азырақ көрінеді | Екі жақты басу, маңызды құжат, түсті басып шығару |
| 130–170 г/м² | Қатты, қолда жақсы тұрады | Презентация, флаер, плакат |
| 200 г/м² және одан жоғары | Жұқа картонға жақын | Мұқаба, буклет, ашықхат, портфолио |
Бұл қатаң ереже емес, жай бағдар ғана. Қалың қағаз әрқашан жақсы деген сөз емес: пачкаға аз парақ сыяды, кей принтер оны мүлде тартпайды. Күнделікті құжатқа 80 грамм жетеді, ал адамға қолма-қол беретін нәрсеге, мысалы, презентацияға немесе портфолиоға, қалыңырағын алған дұрыс.
Формат: A4, A3 немесе рулон
A4 — ең көп тараған формат, үй мен кеңседегі принтерлердің барлығы дерлік соны басады. A3 оның екі есесі: оған плакат, үлкен кесте, сызба, бір бетке екі беттік макет сыяды. Бірақ A3 басу үшін принтердің өзі де A3 форматын қолдауы керек, мұны алдын ала тексеріп алыңыз.
Плоттерлер парақпен емес, рулонмен жұмыс істейді. Рулонды ені бойынша таңдайды, ол миллиметрмен немесе дюймпен жазылады: мысалы, 24 дюйм — шамамен 610 мм, 36 дюйм — шамамен 914 мм. Рулонның ені плоттер қолдайтын енінен аспауы керек. Плоттер кеңірек болса, тар рулонды да салуға болады, бірақ онда оның мүмкіндігін толық пайдаланбайсыз.
Рулонның ұзындығы мен втулкасы
Рулонда ені ғана емес, ұзындығы да маңызды. Ұзын рулонды жиі ауыстырмайсыз, бұл сызбаны көп басатын бюро мен жобалау бөлімі үшін ыңғайлы. Қысқа рулон сирек басатындарға немесе бір плоттерде әртүрлі материалды кезекпен қолданатындарға жарайды.
Втулка — рулон оралған ішкі түтік. Оның диаметрі плоттердегі ұстағышқа сай келуі керек. Ең көп кездесетін өлшем — 2 дюйм, яғни 50,8 мм, ал үлкен өндірістік машиналарда 3 дюймдік втулка да болады. Втулка сай келмесе, рулонды жай ғана орната алмайсыз, сондықтан бұл санды плоттердің нұсқаулығымен міндетті түрде салыстырыңыз.
Беті: күңгірт, сатин, жылтыр
Кеңсе қағазының беті жай ғана тегіс, оған бәрі жазылады. Ал түсті басып шығаруда беттің түрі бірден көзге түседі. Күңгірт бет жарықты шағылыстырмайды, мәтін оқуға жеңіл, саусақ ізі көп қалмайды. Жылтыр бет түстерді жарқыратады, бірақ жарықта жалтырап, әр ізді көрсетеді. Сатин осы екеуінің ортасында: сәл жылтыры бар, түстер толық шығады, бірақ айнадай жалтырамайды.
Презентация мен портфолиоға көбіне сатин немесе күңгірт бет таңдалады, ал фотоға жылтыр да жарасады. Бұл жерде көбіне талғам шешеді, бірақ қай бетке қай сия немесе тонер жақсы жататынын қаптамадан қараған жөн.
Ақтығы
Ақтығы жоғары қағазда ақ фон шынымен таза ақ болып көрінеді, ал түстер мен қара мәтін анығырақ, контрастырақ шығады. Қарапайым құжат үшін бұл онша маңызды емес. Бірақ түсті макет, график, кесте немесе фото басқанда айырмашылық бірден байқалады: сарғыштау қағазда ақ түс сұрғылт болып, бояу солғын көрінеді.
Қағаз ба, әлде пленка ма
Плоттер тек қағаз баспайды. Полипропилен пленка — синтетикалық материал, оны стенд, постер, интерьерге арналған басылымдар үшін алады. Өзі жабысатын пленканың артқы жағында желімі болады: басып шығарасыз да, тегіс бетке жапсырасыз.
Пленканы таңдағанда да параметрлері қағаздағыдай: тығыздық, рулонның ені мен ұзындығы, втулка, беттің түрі. Оған қоса плоттеріңіздің сиясы пленкаға жарайтынын тексеріп алыңыз, мұны плоттердің нұсқаулығынан немесе материалдың қаптамасынан табасыз.
Қаптама және сақтау
Кеңсе қағазы әдетте пачкамен келеді, дизайн мен фотоға арналған қағаз көбіне шағын қаптамада болады. Бір реттік жобаға үлкен қор алудың қажеті жоқ. Ал қалай сақтайтыныңыз сапаға тікелей әсер етеді: ылғалды бөлмеде парақ толқындана бастайды, принтерде кептеледі, шеті бүгіледі. Ашылған пачканы жабық күйінде, жазық жерде, жылытқыштан алыс ұстаңыз. Рулонды да тік емес, жатқызып немесе арнайы ұстағышта сақтаған дұрыс.
Жиі кездесетін қателер
- Принтерге қарамай алу. Қағаз жақсы болуы мүмкін, бірақ принтер оны қабылдамаса, ешқандай пайдасы жоқ. Алдымен нұсқаулықтағы тығыздық пен форматты қараңыз.
- «Қалыңы жақсырақ» деп ойлау. Тығыздықты ойланбай үлкейтсеңіз, принтер парақты тартпай қалады немесе бірнешеуін қатар алып кетеді. Күнделікті басып шығаруға 80 грамм шамасы жеткілікті.
- Сиялы принтерге арналған жылтыр қағазды лазерлік принтерге салу. Қызу әсерінен беті бүлініп, принтердің ішін ластауы мүмкін. Қаптамадағы белгіге қараңыз.
- Рулонның енін немесе втулкасын тексермеу. Плоттерге рулон таңдағанда ең жиі кездесетін қате осы. Ені де, втулканың диаметрі де плоттерге сай келуі керек.
- Түсті жобаны кәдімгі кеңсе қағазына басу. Макет немесе портфолио осындай қағазда солғын шығады. Ақтығы жоғары, арнайы беті бар қағазда нәтиже әлдеқайда жақсы көрінеді.
- Драйверде қағаз түрін көрсетпеу. Қалың немесе арнайы қағазға басқанда басып шығару параметрлерінен сәйкес режимді таңдаңыз. Әйтпесе принтер оны кәдімгі қағаз деп ойлап, сияны немесе қызуды дұрыс бөлмейді.
- Сынамай бірден көп басу. Жаңа қағазға алдымен бір парақ сынап басыңыз, түсін, анықтығын, кебуін қараңыз, содан кейін ғана бүкіл тиражды жіберіңіз.
- Ылғалды жерде сақтау. Жақсы қағаздың өзі ылғал бөлмеде бүлінеді. Сақтау шартын сақтасаңыз, кептелу мен бүктелу азаяды.
Қазір бізде не бар
Түсті басып шығаруға Image Digicolor қағазы бар, екі нұсқада: A4 форматы 90 г/м² және A3 форматы 200 г/м². Бұл цифрлық басып шығаруға арналған ақ сатин қағаз. Ақтығы өте жоғары, сондықтан басылған дүние контрастты болып шығады. Сапа бірінші орында тұратын жобаларға арналған. A4 нұсқасы жеңілірек, A3 нұсқасы әлдеқайда қалың әрі үлкен форматта.
Плоттерге ALBEO рулондары бар. Әмбебап қағаз 90 г/м²: рулон 0,610 × 45,7 м, втулкасы 50,8 мм, яғни 2 дюйм, бұл A1+ форматы немесе 24 дюйм. Ол интерьерлік және инженерлік сиялы басып шығаруға арналған, пигментті және суда еритін сиялармен жұмыс істейді. Тағы бір нұсқа — 80 г/м² инженерлік қағаз, ені 420 мм, ұзындығы 45,7 м, жиынтықта екі рулон. Ол кең форматты басып шығаруға, жобалауға және архитектуралық модельдеуге арналған.
Қағаз емес, пленка керек болса, ALBEO-ның екі нұсқасы бар. Күңгірт полипропилен пленка 130 г/м²: рулон 36 дюйм, яғни 0,914 × 30 м, втулкасы 50,8 мм, кең форматты плоттерлерге арналған. Өзі жабысатын күңгірт полипропилен пленка 180 г/м²: рулон 24 дюйм, яғни 0,610 × 50 м, втулкасы да 50,8 мм.
Көбірек нұсқа — Бумага бөлімінде.
Сұрақтар мен жауаптар
Үйдегі принтерге қандай тығыздық жарайды?
Күнделікті құжатқа 80 г/м² шамасындағы қағаз жеткілікті, үй принтерлерінің бәрі дерлік оны еш қиындықсыз басады. Қалыңырақ қағаз алғыңыз келсе, алдымен нұсқаулықтан принтер ең көбі қандай тығыздықты қабылдайтынын қараңыз және қалың парақтарды қай науадан беру керегін біліп алыңыз.
Тығыздығы бірдей екі қағаз неге әртүрлі көрінеді?
Тығыздық — қағаздың бір ғана параметрі. Ақтығы, беттің түрі, өңделуі әртүрлі болуы мүмкін. Сол себепті тығыздығы бірдей кеңсе қағазы мен ақтығы жоғары сатин қағазға басылған бір сурет мүлде басқаша көрінеді.
Сатин қағаздың күңгірт және жылтыр қағаздан айырмашылығы неде?
Сатин бет екеуінің ортасында тұрады. Күңгірттен сәл жылтырырақ, сондықтан түстер толығырақ шығады. Ал жылтыр қағаздай жарықта қатты жалтырамайды, сол үшін оны оқу және қарау ыңғайлы.
Плоттерге рулонды қалай дұрыс таңдаймын?
Үш нәрсені тексеріңіз: рулонның ені плоттер қолдайтын енінен аспасын, втулканың диаметрі ұстағышқа сай келсін, материалдың өзі сіздің сияңызға жарасын. Содан кейін тапсырмаға қарап тығыздық пен ұзындықты таңдайсыз: сызбаға жеңіл инженерлік қағаз, түсті басылымға қалыңырақ материал.
Өзі жабысатын пленканы кәдімгі пленкадан қалай ажыратамын?
Өзі жабысатын пленканың артқы жағында желім қабаты болады, оны басып шығарғаннан кейін бірден тегіс бетке жапсыруға болады. Кәдімгі пленкада желім жоқ, оны стендке, рамаға немесе басқа негізге бекітіп қолданады.
Ашылған қағазды қанша уақыт сақтауға болады?
Нақты мерзім сақтау шартына байланысты. Құрғақ бөлмеде, жабық қаптамада, жазық жерде сақтасаңыз, қағаз ұзақ уақыт қалпын жоғалтпайды. Ылғалды немесе ыстық жерде парақ тез толқындана бастайды, сондықтан пачканы әр қолданғаннан кейін жауып қойған дұрыс.
