Серверді қалай таңдау керек: кеңсеге, филиалға және серверлік бөлмеге арналған кеңестер

Сервер көбіне бір жағдайдан кейін керек бола бастайды. Кеңседегі ортақ папкалар біреудің компьютерінде жатады, бухгалтерия базасы баяулайды, бейнебақылау жазбаларын сақтайтын жер қалмайды. Немесе компания өсіп, бірнеше виртуалды машина керек болады. Әрине, кәдімгі компьютерді «сервер» қылып қоюға болады, бірақ ол күні-түні тоқтамай істеуге есептелмеген. Нағыз сервердің айырмашылығы — сенімділігінде: қатені өзі түзететін жад, дискілердің көшірмесі, резервтік қуат блогы және серверді алыстан басқару мүмкіндігі.

Бұл гайд шағын және орта бизнеске, филиалдарға, IT бөлімге жаңадан келген маманға, жалпы серверді алғаш таңдап отырған кез келген адамға арналған. Терминдерді қарапайым тілмен түсіндіреміз, ал соңында қазір бізде бар модельдерге қысқаша тоқталамыз.

Таңдағанда неге қарау керек

Ең алдымен сервер не істейтінін анықтап алыңыз: файл сақтай ма, бухгалтерия базасын ұстай ма, пошта, сайт, виртуализация, бейнебақылау — әрқайсысына әртүрлі конфигурация керек. Тапсырмаларды қағазға жазып алып, төмендегі параметрлерді соған қарап тексерген дұрыс.

Пішіні: tower әлде rack

Tower — кәдімгі жүйелік блокқа ұқсайтын, еденге немесе үстел астына қойылатын сервер. Оған арнайы шкаф керек емес, әдетте тынышырақ жұмыс істейді. Сондықтан серверлік бөлмесі жоқ кеңсеге, дүкенге, филиалға ыңғайлы. Кейбір tower модельдерін кейін шкафқа орнатуға болады, бірақ бұл мүмкіндікті нақты модельдің құжатынан тексеру керек.

Rack — 19 дюймдік серверлік шкафқа орнатылатын жалпақ корпус. Биіктігі юнитпен (U) өлшенеді: 1U — ең жұқасы, 2U — одан екі есе биік, ішіне көбірек диск пен кеңейту картасы сыяды. Rack серверлер шкафта ықшам орналасады, кабельдері ретті тұрады, бірақ желдеткіштері шулы. Оларды адамдар отыратын бөлмеге қоймаған жөн.

Процессор

Серверлік процессор үйдегі процессордан басқаша: ECC жадты қолдайды және ұзақ уақыт толық жүктемемен істеуге есептелген. Шағын серверлерде көбіне Intel Xeon E, Xeon 6300 немесе AMD EPYC 4004 сериялары тұрады. Олардың ядросы аз, бірақ жиілігі жоғары, электрді де аз жейді. Үлкенірек жүйелерде Xeon Silver, Xeon 6 сияқты көп ядролы процессорлар қолданылады.

Қарапайым ереже мынадай: файл серверіне, бухгалтерияға, домен контроллеріне көп ядроның керегі шамалы, мұнда жиілік маңыздырақ. Бірнеше виртуалды машина, үлкен дерекқор, көп пайдаланушы болса — ядро санына қараңыз. Процессордың TDP көрсеткіші (ваттпен жазылатын жылу бөлуі) салқындату мен қуат блогына қандай талап қойылатынын көрсетеді: аз ваттты процессор кәдімгі бөлмеде тыныш істейді, ал қуаттылары жақсы желдетілетін серверлік бөлмені қажет етеді.

Сокет санын да ескеріңіз. Шағын бизнеске бір процессорлы сервер әдетте жетеді. Екі процессорлы платформалар үлкен виртуализация мен ауыр есептеулер үшін керек.

Жедел жад: көлемі және ECC

ECC — қатені түзететін жад. Жадта кездейсоқ қате пайда болса, ECC оны байқап, түзетіп жібереді. Үйдегі компьютерде мұндай қате білінбей қалуы мүмкін, ал серверде ол бүлінген файлға немесе құлаған дерекқорға айналады. Сондықтан серверде ECC жад болуы шарт деп есептеңіз.

Көлемге келсек, файл сервері мен шағын бухгалтерия базасына көбіне 16–32 ГБ жетеді. Виртуализацияда әр виртуалды машинаға жеке жад бөлінеді, сондықтан 64 ГБ және одан да көп керек болуы мүмкін. Бос слоттарға да қараңыз: слот көп болса, қазір аз алып, кейін керегінше қосуға болады.

Жадтың буыны мен түрі де маңызды. DDR5 жаңа платформаларда, DDR4 алдыңғы буында қолданылады, бір-бірінің орнына салынбайды. Шағын платформалар көбіне UDIMM ECC, ал үлкен серверлер RDIMM модульдерін пайдаланады — бұлар да бір-бірімен үйлеспейді. Жад қосар алдында сервердің құжатын тексеріңіз.

Дискілер, отсектер және RAID

Дискіге қатысты үш сұрақ бар: қанша диск сыяды, қандай түрі керек және біреуі істен шықса не болады.

• NVMe SSD — ең жылдамы. Операциялық жүйеге, дерекқорға, виртуалды машиналарға жақсы.
• SATA SSD — NVMe-ден баяу, бірақ HDD-дан әлдеқайда жылдам, көп тапсырмаға жеткілікті орташа нұсқа.
• HDD — баяу, бірақ көлемі үлкен. Архив, бэкап, бейнебақылау жазбаларына ыңғайлы.

Отсектің форматына қараңыз: LFF — 3,5 дюймдік үлкен дискілерге, SFF — 2,5 дюймдік дискілерге арналған. Тағы бір маңызды нәрсе — ыстық ауыстыру (hot-swap). Мұндай отсекте істен шыққан дискіні серверді өшірмей-ақ суырып, жаңасын салуға болады. Hot-swap жоқ болса, диск ауыстыру үшін серверді тоқтатуға тура келеді. Шағын кеңсе үшін бұл кейде қалыпты жағдай, ал тәулік бойы істейтін жүйеге ыңғайсыз.

RAID — бірнеше дискіні бір массивке біріктіру. Ең көп тарағандары:

• RAID 1 — екі диск бір-бірінің айнасы, біреуі істен шықса, дерек екіншісінде қалады.
• RAID 5 және RAID 6 — көлем мен сенімділіктің ортасы, бір немесе екі дискінің істен шығуына төтеп береді.
• RAID 10 — әрі жылдам, әрі сенімді, бірақ дискілердің жартысы көшірмеге кетеді.

RAID аппараттық (жеке контроллер арқылы) немесе бағдарламалық (процессор мен драйвер арқылы) болады. Аппараттық контроллер жүктемені процессордан алады, кейбірінде өз кэші де бар. Бағдарламалық RAID шағын жүйелерге әдетте жетеді.

Қуат блогы және резерв

Резервтелген қуат блогы деген — серверде екі блок тұрады: біреуі істен шықса, екіншісі бүкіл жүктемені өзіне алады, сервер тоқтамайды. Әдетте мұндай блоктарды да серверді өшірмей ауыстыруға болады. Сервер тоқтаса бүкіл жұмыс тұрып қалатын болса, екі блокты нұсқаны алыңыз. Бір блокты сервер де жаман емес, бірақ оған міндетті түрде үзіліссіз қуат көзі (UPS) керек, ал ақау болса не істейтініңізді алдын ала ойластырған жөн.

Блоктың қуаты мен сертификатына да қараңыз. Platinum, Titanium деген белгілер блоктың ПӘК-і жоғары екенін, яғни электрді жылуға аз жоғалтатынын білдіреді. Қуат қоры болса, кейін диск, жад немесе GPU-үдеткіш қосқанда қиындық тумайды.

Қашықтан басқару: BMC және IPMI

BMC — сервердің ішіндегі жеке шағын контроллер. Ол арқылы серверге желі арқылы қосылуға болады, тіпті сервер өшіп тұрса да, операциялық жүйе жүктелмей қалса да. IPMI — осындай басқарудың стандарт хаттамасы, ал өндірушілердің өз атаулары бар. BMC арқылы серверді қосып-өшіруге, экранын көруге, температура мен желдеткіштерді бақылауға, ақаулар журналын оқуға болады.

Сервер филиалда тұрып, админ басқа жерде отырса, BMC көп уақыт үнемдейді: кішкене ақау үшін жолға шығудың керегі жоқ. Ал сервер админнің қасында тұрса, онсыз да жұмыс істеуге болады.

Желі

Шағын кеңсеге 1 Гбит/с порттар жетеді. Порт бірнешеу болса, оларды біріктіруге немесе әр желіге бөлек бөлуге болады. Сервер деректі көп тасымалдаса — бэкап, виртуалды машиналар, желілік қойма — 10 Гбит/с порттарға қараңыз. Бұл жағдайда коммутатор да 10 Гбит/с жылдамдықты қолдауы керек екенін ұмытпаңыз.

Кеңею қоры

Серверді бірнеше жылға алады, ал осы уақытта тапсырмалар көбейеді. Сондықтан бос жад слоттарына, бос диск отсектеріне, кеңейту карталарына арналған слоттарға және қуат блогының қорына қараңыз. Бүгін бәрі сыйып тұрған сервер ертең тар болып қалмасын.

Жиі кездесетін қателер

• Кәдімгі компьютерді сервер қылу. ECC жад жоқ, диск біреу, қуат блогы біреу — алғашқы ақауда деректен айырылып қалу қаупі бар.
• Тек процессорға қарау. Көп жағдайда сервер процессордан емес, баяу дискіден немесе жадтың аздығынан тежеледі.
• RAID-ты бэкап деп ойлау. RAID дискінің істен шығуынан қорғайды, бірақ байқаусызда өшірілген файлдан, вирустан, шифрлаушы бағдарламадан қорғамайды. Бэкап бөлек құрылғыда немесе бөлек жерде сақталуы керек.
• Rack серверді кеңсеге қою. Оның желдеткіштері шкафқа есептелген, кабинетте оның шуымен отыру қиын.
• Резерв керек жерде үнемдеу. Тоқтап қалуы бүкіл жұмысты тоқтататын серверде бір қуат блогы мен hot-swap жоқ отсектер кейін көп уақыт жейді.
• Кеңею қорын ойламау. Барлық жад слоттары толы, отсектер бос емес сервер жаңа тапсырма келгенде тар болып қалады.
• Серверді UPS-сіз қосу. Электр кенет өшсе, деректер бүлінуі мүмкін, ал RAID массивін қалпына келтіруге уақыт кетеді.
• Желдетуді ұмыту. Сервер жабық шкафта немесе қапырық бөлмеде тұрса, қызып кетіп, жиілігін түсіреді немесе өзі өшіп қалады.

Қазір бізде не бар

Бастапқы деңгейге екі нұсқа бар. Acer Altos BrainSphere T15 F6 Zbox — AM5 сокетті платформадағы еденге қоятын ықшам сервер: AMD EPYC 4124P (3,8 ГГц, 65 Вт), 16 ГБ DDR5 ECC, жүйеге 512 ГБ NVMe SSD және деректерге 2 ТБ HDD. Мұнда қуат блогы резервтелмеген және жеке BMC жоқ — шағын кеңсеге, филиалға, edge тапсырмаларына арналған қарапайым шешім. HPE ProLiant ML30 Gen11 (P71385-425) — Tower 4U пішініндегі бір процессорлы сервер: төрт ядролы Intel Xeon E-2414 (2,6 ГГц), 32 ГБ DDR5 ECC, ыстық ауыстыруы жоқ төрт LFF отсегі, Intel VROC бағдарламалық RAID-ы, 1 ТБ-тық екі SATA диск және 350 Вт бір қуат блогы.

Қуат блогы екеу болуы керек болса, мына екеуіне қараңыз. Acer Altos BrainSphere S340 F6 Zbox — серверлік шкафы жоқ бөлмеге арналған, еденде тұратын нұсқа. Онда 16 hot-swap отсек, резервтелген қуат блогы және BMC/IPMI арқылы басқару бар. Ішінде Intel Xeon E-2356G (3,2 ГГц, 80 Вт), 16 ГБ DDR4 ECC, 512 ГБ NVMe SSD және RAID 9361-4i контроллері. HPE ML30 Gen11 (P87458-425) — Intel Xeon 6333P (6 ядро, 12 ағын, 3,1 ГГц), 32 ГБ жад, MR216i контроллері, Read Intensive сыныбындағы 480 ГБ-тық екі SSD, 1 Гбит/с төрт желі порты және 1000 Вт Titanium екі қуат блогы.

Шкафқа арналған серверлер де бар. Supermicro серверін SYS-111C-NR-G1 (X13 UP CloudDC) платформасында 1U корпусқа жинаған: Intel Xeon Silver 4510 (12 ядро, 24 ағын, 2400 МГц, 30 МБ кэш) және DDR5-5600 ECC RDIMM жадының 64 ГБ-тық екі модулі. Жадқа 16 слот бар, ең көбі 4 ТБ-қа дейін салуға болады, яғни кеңею қоры үлкен. Acer Altos BrainSphere R380 F7 — 2U rack сервер: Intel Xeon 6520P (24 ядро, 2,4 ГГц, 210 Вт), 64 ГБ DDR5 ECC және 960 ГБ-тық екі NVMe SSD. Платформа екі GPU-үдеткішке дейін және 2400 Вт Titanium резервтелген қуат блоктарын қолдайды. Ол HPC, виртуализация, big data және бұлттық жүктемелерге арналған.

Көбірек нұсқа — Серверы бөлімінде.

Сұрақ-жауап

Серверді кәдімгі компьютермен алмастыруға бола ма?

Бір-екі адамға ортақ папка керек болса, уақытша болады. Бірақ кәдімгі компьютерде ECC жад, hot-swap отсектер, резервтік қуат блогы, қашықтан басқару жоқ, ол тәулік бойы толық жүктемемен істеуге есептелмеген. Деректер мен жұмыс тоқтамауы маңызды болса, нағыз сервер алған дұрыс.

Tower әлде rack — қайсысын таңдау керек?

Серверлік шкаф пен жеке бөлме болмаса — tower. Ол тынышырақ, еденге қоя саласыз. Шкаф бар болса немесе болашақта бірнеше сервер, коммутатор, қойма бір жерге жиналатын болса — rack. Rack серверлер ықшам орналасады, бірақ шулы, сондықтан кабинетке қоюға келмейді.

RAID болса, бэкап керек пе?

Иә, керек. RAID тек дискінің істен шығуынан қорғайды. Файлды байқаусызда өшірсеңіз, вирус немесе шифрлаушы бағдарлама кірсе, өзгеріс бірден барлық дискіге жазылады. Бэкапты бөлек құрылғыда, жақсысы бөлек жерде сақтаңыз және оны қалпына келтіріп көріп, тексеріп тұрыңыз.

Резервтік қуат блогы шынымен керек пе?

Бәрі сервердің тоқтап қалуы қаншалықты қиындық тудыратынына байланысты. Бухгалтерия, касса, пошта, қойма есебі сол серверде болса, екі блок артық болмайды. Сервер көмекші рөлде болса, мысалы бэкап немесе тест үшін тұрса, бір блок пен жақсы UPS жеткілікті.

Қанша жад алу керек?

Файл сервері мен шағын бухгалтерияға көбіне 16–32 ГБ жетеді. Виртуалды машиналар көп болса, әрқайсысына қанша жад бөлетініңізді санап, үстіне операциялық жүйеге және кейінгі өсуге қор қосыңыз. Сервердің бос слоттары болса, қазір аз алып, кейін қосу — ең қисынды жол.