Шығу батырмасын қалай таңдау керек: түрлері, контактілері және жиі кететін қателер
Шығу батырмасы есіктің ішкі жағында тұратын кішкентай ғана зат. Бірақ дұрыс таңдалмаса, бүкіл кіру жүйесінің жұмысын бұзады. Қандай түрлері бар, контактіге неге қарау керек және орнатқанда қай жерде жиі қателеседі, осының бәрін ретімен айтып береміз.
Есікке электр құлып қойдыңыз делік: сырттан карточкамен, кодпен не саусақ ізімен кіресіз. Ал ішінен қалай шығасыз? Осы жерде шығу батырмасы керек болады. Ол есіктің ішкі жағында, қабырғада тұрады. Басасыз, контроллерге не тікелей құлыпқа сигнал кетеді, құлып ашылады. Кеңседе, қоймада, подъезде, жеке үйдің қақпасында, кіруді бақылау жүйесі бар жердің бәрінде осы батырма бар. Сырттай қарасаң, қарапайым зат сияқты. Бірақ дұрыс таңдалмаса, күнде басқанда мазаңды алады: не тез тозады, не контроллермен үйлеспейді, не адамдар оны басқа батырмамен шатастырады. Бұл гайд кіру жүйесін өзі жинап жатқандарға, кеңсеге не үйге орнатушымен бірге жабдық таңдап жүргендерге және ескі батырманы ауыстырғысы келетіндерге арналған. Төменде неге қарау керегін, қай жерде жиі қателесетінін және қазір бізде не бар екенін айтамыз.
Таңдағанда неге қарау керек
Механикалық па, әлде қол тигізбейтін бе
Шығу батырмасының екі үлкен тобы бар. Біріншісі кәдімгі механикалық батырма: басасың, ішіндегі контакт ауысады, болды. Оған бөлек қуат керек емес, сызбасы қарапайым, бұзылатын жері аз. Екіншісі қол тигізбейтін батырма. Мұнда басудың қажеті жоқ, қолды датчикке жақындатсаң жетеді. Ішінде датчик тұрады, ол инфрақызыл не микротолқынды болады.
Қол тигізбейтін нұсқа адам көп жүретін жерге ыңғайлы: қолың бос болмаса да оңай шығасың, батырманың беті басудан тозбайды. Бірақ оның ішінде электроника жұмыс істеп тұр, сондықтан оған міндетті түрде қуат тарту керек. Механикалықта мұндай мәселе жоқ. Жүйе кішкентай болса, бір есік, бір контроллер болса, механикалық батырма әбден жетеді. Ал кіріп-шығатын адам көп болса, қол тигізбейтінін қарастыруға болады.
Инфрақызыл мен микротолқынның айырмасы
Инфрақызыл датчик жақын тұрған затты сәуле арқылы сезеді: қолды әкелдің, сәуле шағылысты, датчик іске қосылды. Микротолқынды датчик радиотолқын арқылы қозғалысты байқайды. Екеуі де бір жұмысты атқарады, айырмасы қай жағдайда қалай істейтінінде. Қандай қашықтықта іске қосылатынын, сезімталдығы реттеле ме, жоқ па, нақты модельдің құжатынан қараған жөн, бұл жерде бәріне ортақ ереже жоқ.
Біздің кеңес: таңдамас бұрын батырма қай жерде тұратынын елестетіп көріңіз. Жанынан адамдар үнемі өтіп жүрсе, кездейсоқ іске қосылып кетпес үшін сезімталдықты баптауға бола ма, соны алдын ала біліп алыңыз. Ал батырма бөлек, тыныш бұрышта тұрса, бұл онша маңызды емес.
Контакт түрі: NO, NC және COM
Бұл ең маңызды параметр, бірақ көп адам оған қарамайды. Батырманың ішінде контакт бар, ал оның қалай жалғанатыны жүйенің қалай жиналғанына байланысты.
- NO — қалыпты ашық контакт. Батырманы баспаған кезде тізбек үзік, басқанда тұйықталады. Контроллердің шығу батырмасына арналған кірісі көбіне осылай жұмыс істейді.
- NC — қалыпты тұйық контакт. Мұнда керісінше: тыныш тұрғанда тізбек тұйық, басқанда үзіледі. Құлыпты контроллерсіз, батырма арқылы тікелей қоректендіргенде осы контакт керек: батырманы басасың, құлыптың қуаты үзіледі.
- COM — ортақ шығыс, NO да, NC да осымен жұпталып қосылады.
Батырмада тек NO/COM болса, ол негізінен контроллерге қосуға арналған. Ал NO/NC/COM болса, оны екі тәсілмен де қосуға болады, бұл икемдірек. Таңдамас бұрын контроллеріңіздің нұсқаулығын ашып, шығу батырмасының кірісі қандай контакт күтетінін қараңыз. Бір минуттық тексеріс кейін сымды қайта тартудан құтқарады.
Жүктеме: батырма қанша токқа шыдайды
Әр батырманың контактісі белгілі бір кернеу мен токқа есептелген. Батырма тек контроллердің кірісіне қосылса, онда әлсіз сигнал ғана жүреді, бұл жерде мәселе болмайды. Ал құлыптың қуатын батырма арқылы тікелей өткізсеңіз, құлып тұтынатын ток батырманың шегінен аспауы керек. Әйтпесе контактілер қызады, күйеді, біраз уақыттан кейін батырма не басылмай қалады, не тізбекті дұрыс жаппай қалады.
Сондықтан батырманың сипаттамасындағы ең үлкен жүктемені құлыптың құжатындағы тұтынумен салыстырыңыз. Шектен сәл қор қалдырған дұрыс, тура шекте жұмыс істейтін контакт ұзаққа бармайды.
Корпус материалы және қай жерде тұрады
Шығу батырмасы көбіне ішкі жақта тұрады, бірақ кейде оны қақпаның жанына, тамбурға, шаңы көп қоймаға қояды. Корпусты осы жерге қарап таңдаңыз. Пластик корпус жеңіл, көзге жұмсақ көрінеді, кеңсенің не пәтердің ішіне жарайды. Металл корпус берік, соққыға да, күнделікті жиі басуға да шыдайды. Адам көп жүретін, жүк тасылатын жерге осы дұрыс. Тот баспайтын болаттан жасалғаны ылғалды, суық тамбурда да түрін бұзбайды.
Батырма көшеде, жаңбыр мен қар тиетін жерде тұратын болса, корпустың сыртқа арналғанын, яғни ылғалдан қорғалғанын құжаттан тексеріңіз. Бұл туралы ештеңе жазылмаса, ондай батырманы ашық аспан астына қоймаған жөн.
Орнату тәсілі мен өлшемі
Батырмалар қабырғаға екі түрлі орнатылады: беткі және ішке кіргізілетін. Беткі нұсқа қабырғаға жай бұралады, сымды сыртынан да тартуға болады, сондықтан жөндеу біткен жерге ыңғайлы. Ішке кіргізілетін нұсқаға қабырғадан ойық не монтаж қорабы керек, есесіне сыртта тек ұқыпты панель ғана қалады.
Есіктің жақтауы тар болса, өлшеміне міндетті түрде қараңыз. Кейбір батырмалар жақтауға сыятындай жіңішке етіп жасалады, кейбірі шаршы пішінді, ені үлкенірек. Батырманың өлшемін біліп алып, орнын алдын ала белгілеп қойсаңыз, орнатқанда күтпеген жағдай болмайды.
Батырманың міндеті: шығу ма, әлде дабыл ма
Каталогта шығу батырмаларымен қатар дабыл батырмалары да жүреді. Сыртынан ұқсас болуы мүмкін, бірақ міндеті басқа: дабыл батырмасы қауіпсіздік жүйесіне қолмен белгі беру үшін қойылады. Кейбір жүйелерде оны есікті шұғыл ашумен де байланыстырады, бірақ бұл жүйенің қалай жиналғанына байланысты.
Сондықтан алдымен батырма не үшін керек екенін анықтаңыз: күнделікті шығуға ма, әлде ерекше жағдайда белгі беруге ме. Екеуін бір есіктің жанына қойсаңыз, адамдар шатаспас үшін түсі мен пішіні әртүрлі болғаны жақсы.
Басу сезімі және күнделікті қолдану
Механикалық батырманың өзі де әртүрлі болады. Беті тегіс, жалпақ батырмалар бар, шығыңқы үлкен батырмалар бар. Жалпақ батырма ұқыпты көрінеді, байқамай іліп кету қиын. Үлкен батырманы асығыста да, жарық аз жерде де табу оңай. Батырманы күніне көп адам басатын болса, анық басылатын, басқанын бірден сезетін түрін таңдаңыз. Сонда адам бір басады да, қайта-қайта шұқылай бермейді.
Қысқаша салыстыру
| Түрі | Қуат керек пе | Қайда ыңғайлы | Неге қарау керек |
|---|---|---|---|
| Механикалық, пластик | Жоқ | Кеңсе, пәтер ішінде | Контакт түрі, өлшемі |
| Механикалық, металл | Жоқ | Адам көп жүретін жер, тамбур, қойма | Жүктеме, сыртқа арналған ба |
| Қол тигізбейтін, инфрақызыл | Иә | Кіріп-шығу жиі болатын есік | Іске қосылу қашықтығы, қуат |
| Қол тигізбейтін, микротолқынды | Иә | Кіріп-шығу жиі болатын есік | Сезімталдығы, жанынан өтетін адамдар |
Жиі кететін қателер
- Контакт түрін тексермеу. Контроллерге NO керек, ал батырмада тек NC бар, не керісінше. Нәтижесінде есік не мүлде ашылмайды, не батырма басылмаса да ашық тұрады.
- Қол тигізбейтін батырмаға қуатты ұмыту. Сымды екі өткізгішпен тартып қойып, кейін датчикке қуат жетпейтінін байқайды. Қабырғаны қайта ашуға тура келеді.
- Құлыптың тогын батырма арқылы шектен тыс өткізу. Алғашында бәрі істейді, бірнеше айдан кейін контактілер күйіп, батырма жауап бермей қалады.
- Пластик батырманы сыртқа қою. Күн, ылғал, аяз пластикті тез тоздырады, ішіне су кірсе, контакт тотығады.
- Ыңғайсыз жерге орнату. Батырма есіктен алыс, шкафтың артында не қараңғы бұрышта тұрса, адам оны іздеп әуре болады.
- Қол тигізбейтін батырманы өту жолына тым жақын қою. Жанынан өтіп бара жатқан адам байқамай іске қосады, есік керек емес кезде ашылады.
- Дабыл батырмасын шығу батырмасымен шатастыру. Сырты ұқсас болғандықтан, бірін алып, екіншісінің орнына қояды, кейін жүйе күткендей жұмыс істемейді.
- Қуат сөнгенде не болатынын ойламау. Құлыптың түріне қарай есік қуатсыз ашық қалуы да, жабық тұрып қалуы да мүмкін. Мұны орнатудан бұрын ойластырып, қажет болса, резервтік қуат не қолмен ашу тәсілін қарастырыңыз.
Қазір бізде не бар
Механикалық батырмалардан iPower S70H мен iPower Z53LS бар. Екеуі де кіруді бақылау жүйесінде есікті қолмен ашуға арналған: басасыз, құлыпқа ашылу сигналы кетеді. S70H жалпақ басылатын батырма, контактісі NO/COM, яғни контроллерге қосуға лайық. Z53LS электромагнитті және электромеханикалық құлыптармен жұмыс істеуге арналған.
Қол тигізбейтіндерден iPower SNT840 пен iPower SKNT840 бар. SNT840 инфрақызыл батырма, SKNT840 микротолқынды. Екеуінде де есікті ашу үшін басудың керегі жоқ, қолды датчиктің аймағына жақындатсаң жетеді.
Металл корпусты батырма керек болса, Hikvision DS-K7P05 бар. Ол тот баспайтын болаттан жасалған, құрғақ контактісі NO/NC/COM, ең үлкен жүктемесі DC 36 В, 3 А. NC контактісі болғандықтан, оны контроллерге де, құлыптың тізбегіне де қосуға болады, тек құлыптың тұтынуы осы шектен аспасын. Сонымен қатар iPower 809G бар. Сипаттамасы бойынша бұл дабыл батырмасы, қауіпсіздік және кіруді бақылау жүйелерінде дабыл белгісін қолмен қосуға арналған. Шығыс контактілері NO/NC/COM, қуаты DC 12–30 В, 2 А, өлшемі 86 × 86 × 52 мм.
Көбірек нұсқа — Кнопки выхода бөлімінде.
Сұрақ-жауап
Шығу батырмасын контроллерсіз қосуға бола ма?
Болады, егер батырмада NC контакт болса. Онда құлыптың қуаты батырма арқылы өтеді, басқанда үзіліп, есік ашылады. Бірақ бұл жағдайда батырманың жүктемесі құлыптың тұтынуын көтеруі керек, оны міндетті түрде салыстырыңыз. Контроллер арқылы қосу икемдірек: оның мүмкіндігіне қарай есіктің қанша уақыт ашық тұратынын баптауға болады.
Қол тигізбейтін батырма жарық сөнгенде істей ме?
Оның датчигіне қуат керек, сондықтан қуат жоқта ол жұмыс істемейді. Жүйеде резервтік қуат көзі болмаса, мұны ескеріңіз. Кейбір жерлерде қол тигізбейтін батырманың жанына қосымша механикалық батырма қояды не құлыпты қолмен ашу тәсілін қалдырады.
Тек NO/COM контактісі бар батырма маған жарай ма?
Батырманы контроллердің шығу кірісіне қоссаңыз, көп жағдайда жарайды, өйткені мұндай кіріс әдетте NO контактіні күтеді. Ал құлыпты батырма арқылы тікелей ажыратқыңыз келсе, сізге NC контакті бар батырма керек болады.
Металл батырманы үйге қоюдың мәні бар ма?
Пәтердің ішінде пластик батырма да жақсы жұмыс істейді. Металл адам көп жүретін, батырманы күніне жүздеген рет басатын не ылғалды, суық тамбурда тұратын жерде өзін ақтайды. Жеке үйдің қақпасында не кіреберісінде де металл батырма ұзағырақ шыдайды.
Батырманы қандай биіктікке орнатқан дұрыс?
Нақты бір дұрыс сан жоқ, бастысы қол оңай жететін, көзге бірден түсетін жер болсын. Көбіне оны есік тұтқасымен шамалас деңгейге, есіктің жанына, ашылатын жағына қарай қояды. Сонда шығатын адам батырманы іздемейді.
Дабыл батырмасын шығу батырмасының орнына қоюға бола ма?
Контактілері сәйкес келсе, техникалық жағынан қосуға болатын шығар, бірақ олардың міндеті әртүрлі. Дабыл батырмасы ерекше жағдайда белгі беру үшін қойылады, оны күнделікті шығуға қолданса, адамдар шатасады. Күнделікті шығу үшін шығу батырмасын, белгі беру үшін дабыл батырмасын бөлек қойған дұрыс.
