СКС монтажына құрал қалай таңдалады: қысқыш, кросс құралы, тестер
Желіні үйге өзіңіз тартасыз ба, кеңсеге СКС жинайсыз ба, бәрібір құрал керек болады. Қандай қысқыш, кросс құралы мен тестер алу керегін, 110 мен KRONE-дың айырмасын және жиі кететін қателерді қарапайым тілмен түсіндіреміз.
Үйде роутерден бөлмеге бір кабель тартасыз ба, әлде кеңседе он шақты жұмыс орнына желі жүргізесіз бе, екеуінде де қолыңызда дұрыс құрал болуы керек. Жақсы құралмен коннекторды бірінші реттен дұрыс қысасыз, розеткаға сымдарды тез орнатасыз. Кейін «интернет неге жоқ» деп бүкіл қабырғаны ақтарудың да керегі болмайды. Ал нашар не орынсыз алынған құралмен бір кабельге жарты сағат кетеді, оның өзі де кейін істемей қалуы мүмкін.
Бұл гайд желіні өзі тартқысы келетін үй иелеріне, шағын кеңсенің жүйе әкімшісіне және монтажды енді бастаған шеберлерге арналған. Төменде қандай құрал не үшін керек екенін, таңдағанда неге қарау керегін, жаңадан бастағандар қай жерде жиі шатасатынын жаздық. Соңында қазір бізде бар құралдарға қысқаша тоқталамыз.
СКС дегеніміз — құрылымдық кабель жүйесі. Яғни кабельдер, розеткалар, патч-панельдер мен коннекторлар бір ретпен жиналған желі. Оны монтаждауға негізінен төрт түрлі құрал керек: кабельдің қабығын алатын тазалағыш, коннекторды қысатын қысқыш, сымдарды розетка мен панельге басып орнататын кросс құралы және соңында бәрін тексеретін тестер.
Таңдағанда неге қарау керек
Ең алдымен өз жұмысыңызды елестетіп көріңіз. Кабельдің ұшына коннектор қысу бір бөлек шаруа, ал қабырғадағы розеткаға немесе шкафтағы патч-панельге сымдарды орнату мүлде басқа. Әр операцияның өз құралы бар, біреуі екіншісінің орнын баса алмайды. Қысқаша кесте:
| Құрал | Не істейді | Қашан керек |
|---|---|---|
| Қысқыш | Кабельдің ұшына RJ-45 не RJ-11 коннекторын қысып бекітеді | Патч-корд жасағанда, кабельді тікелей құрылғыға қосқанда |
| Тазалағыш | Кабельдің сыртқы қабығын ішкі сымдарды зақымдамай алады | Кез келген монтажда |
| Кросс құралы | Сымдарды розетканың, Keystone модулінің не панельдің контактісіне басып орнатып, артық ұшын кеседі | Розетка, патч-панель, кросс орнатқанда |
| Тестер | Жұптардың дұрыс жалғанғанын, үзілу мен тұйықталуды көрсетеді | Әр монтаждан кейін және ақау іздегенде |
Қысқыш: қандай коннекторларға арналған
Қысқышты таңдағанда алдымен оның қандай коннекторларды қыса алатынына қараңыз. Компьютер желісінде негізінен сегіз контактілі RJ-45 коннекторы қолданылады, телефон желісінде RJ-11 мен RJ-12. Әмбебап қысқыштарда бірнеше ұя болады, сондықтан бір құралмен желі кабелін де, телефон кабелін де қыса бересіз.
Екінші нәрсе — механизмі. Жақсы қысқыш коннектордың барлық контактісін бір мезетте, біркелкі басады. Тұтқасы ойнап тұрса, жақтары қисық жабылса, контактілердің бір бөлігі сымға толық кірмей қалады. Мұндай кабель ақауын бірден көрсетпейді: бір күні жақсы істеп, келесі күні жылдамдығы түсіп кетуі мүмкін. Мүмкіндік болса, қысқышты алдымен қолға ұстап көріңіз: жақтары тегіс жабыла ма, тұтқасы қолдан тайып кетпей ме.
Антенна не бейнебақылау сияқты коаксиал кабельмен де жұмыс істесеңіз, оған бөлек қысқыш керек. Ондағы коннекторлар басқаша, кабель маркалары да әртүрлі. Сондықтан коаксиал қысқышы сіздің кабеліңіздің маркасына сай келетінін алдын ала тексеріп алыңыз.
Кабель тазалағыш
Кабельдің сыртқы қабығын кәдімгі пышақпен де алуға болады, бірақ сонда ішкі сымдардың оқшаулауын кесіп кету оңай. Ондай сым біраз уақыттан кейін сынады да, ақауды іздеуге бір күн кетеді. Арнайы тазалағыш қабықты тек керек тереңдікке ғана кеседі. Кейбір кросс құралдарының пышағы бірге келеді, кейбір жинақтарда тазалағыш бөлек жүреді. Алдында осыны қарап алыңыз, әйтпесе объектіге барғанда керек құрал қолда болмай қалуы мүмкін.
Кросс құралы: 110, KRONE және Keystone
Розетка мен патч-панельге сымдар қысылмайды, IDC контактілерге басып орнатылады. Мұны кросс құралымен істейді, шеберлер оны көбіне «пробойник» дейді. Бұл жерде ең маңыздысы — құралдың пышағы контакт түріне сай келуі керек. Ең көп кездесетін екі стандарт бар: 110 типі мен KRONE (LSA). Сырттай ұқсас болғанымен, бірін екіншісінің орнына қолдана салуға келмейді. 110 пышағымен KRONE плинтіне басса, сым дұрыс отырмайды немесе контакт бүлінеді.
Сондықтан алдымен өз розеткаларыңыз бен панельдеріңізге қараңыз, олардың сипаттамасында қандай контакт тұрғаны жазылады. Keystone модульдері көбіне 110 типті контактімен шығады, бірақ мұны да нақты модульден тексерген дұрыс.
Екінші маңызды нәрсе — соғу күшін реттеу. Ұрып басатын құрал сымды контактіге бір қимылмен отырғызып, артық ұшын бірден кесіп тастайды. Күшін реттеуге болатын құралмен жұмыс істеу оңай: нәзік модульдерге жұмсақ режим, панельдерге қаттырақ режим қоясыз. Тағы бір қарайтын нәрсе — құрал экрандалған кабельмен жұмыс істей ме, жоқ па.
Тестер: қарапайымы ма, әлде өлшейтіні ме
Тестерсіз монтаж жасау көзді жұмып жұмыс істегенмен бірдей. Ең қарапайым тестер екі блоктан тұрады: негізгі және қашықтағы. Кабельдің бір ұшын біріне, екінші ұшын екіншісіне қосасыз. Тестер әр сымды кезекпен тексеріп, жұптардың дұрыс ретпен жалғанғанын шамдармен көрсетеді. Үзілу, тұйықталу, орны ауысып кеткен сымдар бірден көрінеді.
Одан бір саты жоғары тұрғандары — тон генераторы бар тестерлер. Шкафта ондаған кабель қатар жатқанда, керегін табуға солар көмектеседі: кабельге сигнал бересіз де, сол сигналды ұстайтын зондпен қай кабель екенін іздейсіз. Портты анықтау функциясы да осыған керек — қай розетка панельдің қай портына баратынын табу үшін.
Ал кабельдің ұзындығын және үзілген жерге дейінгі қашықтықты өлшейтін цифрлық тестерлер ақау іздегенде көп уақыт үнемдейді. Кабель қабырғаның ішінде жатса, үзілген жердің шамамен қай тұста екенін біліп алсаңыз, бүкіл трассаны ашып шығудың керегі жоқ.
Тестердің қандай коннекторларды қабылдайтынына да қараңыз. Біреулері тек RJ-45 пен RJ-11-ді тексереді, енді біреулерінде BNC (коаксиал) не USB ұялары да бар. Желімен қатар бейнебақылау не антенна кабелін де тартатын болсаңыз, бұл өте ыңғайлы.
Жинақ па, әлде бөлек құралдар ма
Жаңадан бастап жатсаңыз, дайын жинақ ыңғайлы: бәрі бір жерде, ештеңені ұмытпайсыз. Тек ішінде не барын мұқият қараңыз: қысқыш, тазалағыш, тестер, кросс құралы бар ма. Кейбір жинақтарда кросс құралы болмайды, оны бөлек алуға тура келеді. Ал тұрақты монтажбен айналысатын шеберлер көбіне әр құралды бөлек, өз қолына ыңғайлысын таңдап алады.
Ыңғайлылық пен сақтау
Құралды күнде қолданатын болсаңыз, ыңғайлылығы да маңызды. Тұтқасы қолға жайлы ма, салмағы ауыр емес пе, сөмкеге сыя ма — соған қараңыз. Тестердің қандай батареямен істейтінін, қосалқы батареяны оңай табуға бола ма, оны да алдын ала білген жақсы. Құралдар бір қапта не қорапта жүрсе, объектіге барғанда ештеңе шашылмайды.
Жиі кездесетін қателер
- Тестерді «кейін аламын» деп қалдыру. Көзбен қарағанда бәрі дұрыс сияқты, бірақ бір сым коннекторға толық кірмей қалуы мүмкін. Тестер болмаса, мұны тек желі істемей қалғанда білесіз.
- 110 мен KRONE-ды шатастыру. Пышақ контакт түріне сай келмесе, сым нашар отырады немесе контакт бүлінеді. Розетка мен панельдің қай типке жататынын алдын ала қараңыз.
- Кросс құралының орнына пышақ не бұрауыш қолдану. Сымды контактіге бұрауышпен итеріп кіргізуге болады, бірақ ол біркелкі отырмайды, артық ұшын кесу де қиын. Мұндай жалғау уақыт өте келе әлсірейді.
- Қабықты тым ұзын алу. Жұптардың есілуі коннекторға не розеткаға дейін сақталуы керек. Қабықты қажетінен көп алып, жұптарды ерте жазып жіберсеңіз, байланыс сапасы төмендейді.
- Сымдардың ретін шатастыру. Кабельдің бір ұшын T568B бойынша, екінші ұшын T568A бойынша қысып жіберу жиі болады. Бір объектіде бір стандартты ұстаныңыз, ауысып кеткен сымдарды тестер бірден көрсетеді.
- Экрандалған кабельді кез келген құралмен монтаждау. Экрандалған кабельге сәйкес коннекторлар мен модульдер керек, құралдың да осындай кабельмен жұмыс істей алатынын тексеріңіз.
- Бүкіл жұмысты бір құралмен бітірмек болу. Тек қысқышпен розеткаға сымды дұрыс орнату мүмкін емес, кросс құралымен коннектор қыса алмайсыз. Жұмысқа шықпас бұрын керек құралдардың тізімін жасап алыңыз.
Қазір бізде не бар
Розетка мен панельге сымдарды орнату үшін екі құрал бар. SHIP G602 — KRONE/LSA плинттеріне арналған, 110/KRONE типті ұрып басатын пробойник. Gembird T-430 экрандалған және экрандалмаған есілген жұпты 110 типті IDC контактілерге және Keystone RJ45 модульдеріне орнатады, пышағы бар, соғу күшін реттеуге болады.
Тексеру үшін бірнеше тестер бар. SHIP G468-де тон генераторы мен портты анықтау функциясы бар, ол RJ-45 және RJ-11 кабельдеріндегі үзілуді, тұйықталуды анықтап, жұптардың тұтастығын тексереді. SHIP G268 негізгі және қашықтағы екі блоктан тұрады, BNC, RJ-45, RJ-11 және USB кабельдерін тексереді, тексеру ортадағы батырмамен басталады.
Cablexpert NCT-3 — RJ-45, RJ-11/12 және коаксиал кабельге арналған цифрлық тестер, кабель ұзындығын және үзілген жерге дейінгі қашықтықты өлшейді. Барлығы бір жерде болсын десеңіз, Cablexpert TK-NETWORK жинағы бар. Ол LAN және ТВ желілеріне арналған, 31 заттан тұрады. Ішінде RG-55/58/59/62/140 коаксиал кабелін қысуға және тазалауға арналған қысқыш (T-301A), RG-58/59/62 кабелін тазалағыш (T-312A), RJ-45/11/12 коннекторларына әмбебап қысқыш (T-568) және RJ-45 желі тестері бар.
Көбірек нұсқа — Инструменты для монтажа СКС бөлімінде.
Сұрақ-жауап
Үйге бір-екі кабель тарту үшін не керек?
Ең болмағанда тазалағыш, RJ-45 қысқышы және қарапайым тестер керек. Кабель қабырғадағы розеткаға кіретін болса, кросс құралы да қажет. Бұлардың бәрін бөлек-бөлек алуға да, дайын жинақ алуға да болады, тек жинақтың ішінде не барын алдын ала қараңыз.
110 құралымен KRONE плинтіне басуға бола ма?
Болмайды. Пышақтардың пішіні әртүрлі, сай келмейтін пышақпен сым контактіге дұрыс отырмайды, ал контакт бүлінуі мүмкін. Құралды розетка мен панельдегі контакт түріне қарап таңдаңыз. Екі түрімен де жұмыс істейтін болсаңыз, екі пышаққа да арналған құралды іздеңіз.
Тон генераторы не үшін керек?
Көп кабель бір жерге жиналған кезде керегін табу үшін. Кабельге сигнал бересіз де, зондпен қай кабельден сигнал шығып тұрғанын іздейсіз. Таңбаланбаған ескі желіні реттегенде, қай розетканың қай портқа баратынын тапқанда көп уақыт үнемдейді.
Қарапайым тестер жетеді ме, әлде ұзындық өлшейтіні керек пе?
Жаңа кабельді тартып, ұштарын тексеру үшін қарапайым тестер жетеді: ол жұптардың дұрыс жалғанғанын, үзілу мен тұйықталуды көрсетеді. Ал қабырғаның ішінде жатқан ескі желінің ақауын жиі іздейтін болсаңыз, кабель ұзындығын және үзілген жерге дейінгі қашықтықты өлшейтін цифрлық тестер ыңғайлырақ.
Экрандалған кабельге бөлек құрал керек пе?
Көбіне сол құралдар жарайды, бірақ олардың экрандалған кабельмен жұмыс істей алатынын тексеру керек. Коннекторлар мен модульдер де экрандалған болуы тиіс, әйтпесе экранның пайдасы болмайды.
T568A мен T568B-ның қайсысын таңдаған дұрыс?
Екеуі де жұмыс істейді, бастысы — бір желінің ішінде біреуін ғана ұстану. Көп жерде T568B қолданылады, сондықтан ескі желіге қосылатын болсаңыз, алдымен ондағы кабельдердің қай стандартпен қысылғанына қараңыз. Кабельдің екі ұшы бір стандартпен қысылғанын тестер бірден көрсетеді.
