СКУД контроллерін қалай таңдауға болады: негізгі параметрлер мен жиі қателер

Кеңсенің, қойманың не тұрғын үйдің есігінен кім кіріп, кім шыққанын бақылағыңыз келсе, бәрі контроллерден басталады. Карта оқығыш, құлып, шығу батырмасы жүйенің қол-аяғы ғана. Шешімді контроллер қабылдайды: кімге есікті ашу керек, кімге ашпау керек, қай уақытта ашу керек. Сосын мұның бәрін журналға жазып қояды. Бұл гайд кіруді бақылау жүйесін (СКУД) алғаш рет жинап жатқандарға және ескі жүйесін жаңартқысы келетіндерге арналған. Терминдерді қарапайым тілмен түсіндіреміз, қай параметрге мән беру керегін және адамдар жиі қай жерде қателесетінін айтамыз. Шынын айтсақ, жүйенің көп проблемасы монтаждан емес, дұрыс ойланбай таңдаудан шығады.

Таңдағанда неге қарау керек

Неше есікке керек

Ең бірінші сұрақ қарапайым: жүйе неше есікті басқарады? Контроллерлер бір есікке, екі есікке, төрт есікке және одан көп есікке арналып шығады. Бір есіктігі әдетте жинақы келеді, оны дәл есіктің жанына қоюға ыңғайлы. Көп есіктігі бір қорап сияқты: оған бірнеше оқығыш пен бірнеше құлып қосылады да, бәрі бір жерден басқарылады.

Мұнда бір нәзік жері бар. Сипаттамадағы «екі есік» кейде екі бөлек есікті, кейде бір есіктің кіру және шығу жағын білдіреді. Сондықтан құжатта есік туралы айтылып тұр ма, әлде оқығыштың саны туралы айтылып тұр ма, соны тексеріңіз.

Бүгін бір ғана есік болса да, ертең қойма не серверлік бөлме қосылатын болса, бірден екі есіктік контроллерді қарастырған дұрыс. Кейін бөлек құрылғы іздеп, екі жүйені бір-біріне жалғап әуре болғаннан гөрі бұл әлдеқайда оңай.

Панель контроллер ме, терминал ма

«Контроллер» деген атпен екі түрлі құрылғы жүреді. Біріншісі классикалық панель: темір қорап, ішінде плата, экраны да, камерасы да жоқ. Оны электр шкафының ішіне, төбенің астына немесе басқа көзге көрінбейтін жерге орнатады. Адамдар сыртта тұрған оқығышпен ғана жұмыс істейді. Екіншісі терминал: экраны, камерасы, кейде динамигі бар құрылғы. Адам оған бетін көрсетеді немесе картасын тигізеді. Терминал контроллердің жұмысын да өзі атқарады.

Панельдің артықшылығы икемділігінде: оқығыштарды өзіңіз таңдайсыз, бірнеше есікті бір құрылғыға жинайсыз, ал оның өзі көрінбей тұрады. Терминал жинақы: бір құрылғы бір есікті басқарады, бәрі бір корпуста, орнату да жылдам. Кеңсенің кіреберісіне көбіне терминал ыңғайлы келеді, ал бірнеше есігі бар қоймаға не цехқа панель контроллер қисындырақ.

Кіру тәсілдері

Күнделікті ыңғайлылыққа ең қатты әсер ететіні адамның есікті немен ашатыны. Негізгі нұсқалар мыналар:

• Карта немесе брелок. Ең кең тараған әрі жылдам тәсіл. Кемшілігі: картаны жоғалтып алуға немесе басқа біреуге беріп жіберуге болады.
• PIN-код. Қолға ештеңе ұстаудың керегі жоқ, бірақ кодты қасыңыздағы адам көріп қоюы мүмкін.
• QR-код. Қонақтарға мен курьерлерге уақытша рұқсат беруге ыңғайлы: кодты телефонға жібересіз, көп жүйеде оның әрекет ету мерзімін шектеуге болады.
• Бет бойынша тану. Ештеңе алып жүрудің қажеті жоқ, карта жоғалмайды, рұқсатты басқа адамға беру де қиын.
• Саусақ ізі. Бұл да биометрия, бірақ саусақты оқығышқа тигізу керек.
• Телефон мен NFC. Телефонның өзі картаның орнына жүреді.

Көп контроллер бірнеше тәсілді қатар қолдайды, кейбірі оларды біріктіре де алады. Мысалы, серверлік бөлмеге карта мен PIN-код бірге сұралады, ал жалпы кіреберіске бір карта жетеді. Ғимаратта маңызды бөлмелер болса, осындай аралас режимдердің бар-жоғын міндетті түрде тексеріңіз.

Жад: қанша адам, қанша оқиға

Контроллердің жадында екі нәрсе сақталады. Біріншісі рұқсаты бар адамдардың тізімі: карталар, беттер, саусақ іздері. Екіншісі оқиғалар журналы, яғни кімнің қашан, қай есіктен өткені. Шағын кеңсеге бірнеше жүз карта да жетеді. Ал үлкен ұйымға, бизнес-орталыққа не тұрғын кешенге мыңдаған карта керек болуы мүмкін.

Биометриялық терминалдарда бет пен карта үшін бөлек лимит болады, бет саны әдетте карта санынан әлдеқайда аз. Қызметкерлер саны лимитке жақын тұрса, келесі жылы жаңа адамдарды қосатын орын қалмайды. Мұны алдын ала ескеріңіз. Журналға да мән беріңіз: жад толғанда көп құрылғы ескі жазбалардың үстінен жаза бастайды. Тарихты ұзақ сақтау керек болса, журналды бағдарламаға не серверге жүйелі түрде түсіріп отыруды ойластырыңыз.

Интерфейстер мен қосылу

Бұл бөлім алғашында шатасқандай көрінеді, бірақ негізі түсінікті:

• Wiegand. Оқығышты контроллерге қосудың ең көп тараған тәсілі. 26 және 34 деген сандар карта нөмірінің форматын білдіреді. Оқығыш пен контроллер бір форматта жұмыс істеуі керек.
• RS-485. Ұзағырақ қашықтыққа арналған сымды байланыс. Оқығыштарды не қосымша модульдерді қосуға қолданылады.
• OSDP. Оқығыш пен контроллер арасындағы жаңарақ хаттама. Wiegand-қа қарағанда қорғалған және екі жақты байланыс береді.
• TCP/IP. Контроллерді жергілікті желіге қосып, компьютерден не серверден басқаруға мүмкіндік береді.
• Релелік шығыстар. Құлыпты, турникетті не шлагбаумды басқарады. Реле неше болса, сонша құрылғыны бөлек басқаруға болады.
• Сигнал шығыстары мен кірістері. Дабылға, есік датчигіне, шығу батырмасына арналған.

Контроллер таңдамас бұрын қолыңыздағы оқығыштардың қандай интерфейспен жұмыс істейтінін біліп алыңыз. Ескі оқығыштар жаңа контроллерге қосыла алса, бүкіл жүйені ауыстырудың қажеті болмайды.

Қуат және PoE

Контроллерге тұрақты қуат керек, ал құлыпқа көбіне бөлек қуат беріледі. Құрылғы PoE қолдаса, ол желі кабелі арқылы қуат алады: бір кабельмен әрі байланыс, әрі қуат келеді. Бұл монтажды жеңілдетеді, әсіресе жақын жерде розетка жоқ болса. Тек коммутатордың да PoE беретінін тексеріп алыңыз.

Тағы бір маңызды сұрақ: жарық өшіп қалса не болады? Құлыптың түріне қарай есік не ашық қалады, не жабық қалады. Кіреберіс есігіне аккумуляторы бар резервтік қуат блогын алдын ала ойластырған дұрыс.

Корпус және орнату орны

Панель контроллерлер әдетте металл қорапқа салынып шығады. Бөгде адам ашып, сымдарды қозғамауы үшін оларды жабық жерге орнатады. Ал терминал мен оқығыш адамдардың көз алдында тұрады, сондықтан ауа райына төзімділігі маңызды. Көшедегі қақпаға не сыртқы есікке IP қорғаныс дәрежесіне қараңыз: IP55 және одан жоғары болса, құрылғы шаң мен суға төзімді. Бөлме ішіне арналған құрылғыны көшеге қойсаңыз, ол ұзаққа шыдамайды.

Бағдарлама және басқару

Контроллер өз бетімен жұмыс істегенімен, оны баптау, адамдарды қосу, есеп көру бағдарлама арқылы жүреді. Өндірушінің клиенттік бағдарламасы бар ма, телефоннан басқаруға бола ма, есепті кестеге түсіруге бола ма, осыны алдын ала біліңіз. Жүйені жұмыс уақытын есептейтін бағдарламамен не бейнебақылаумен байланыстырғыңыз келсе, SDK мен API қолдауы керек. Сонда бағдарламашыларыңыз контроллерді өз жүйеңізге қоса алады.

Тағы бір кеңес: бір экожүйеде қалу жеңілірек. Кеңседе бір өндірушінің бейнебақылауы тұрса, сол өндірушінің контроллері көбіне сол бағдарламада бірге жұмыс істейді.

Жиі кездесетін қателер

Тек бүгінгі күнге қарап алу. Бір есіктік контроллер алынады, жарты жылдан кейін екінші есікті қосу керек болып шығады. Сосын бөлек құрылғы, бөлек баптау, бөлек бағдарлама керек болады. Жоспарыңызды кем дегенде бір-екі жыл алға ойлап алыңыз.

Оқығыш пен контроллердің форматын тексермеу. Wiegand 26 бойынша жұмыс істейтін оқығышты басқа форматты күтетін контроллерге қоссаңыз, карта нөмірлері дұрыс оқылмауы мүмкін. Монтаждан бұрын екеуінің сипаттамасын қатар қойып салыстырыңыз.

Бөлмеге арналған құрылғыны көшеге қою. Терминал әдемі көрінеді, бірақ IP қорғанысы болмаса, бірінші қыста-ақ істен шығуы мүмкін. Сыртқы есікке тек сыртта жұмыс істеуге арналған модель алыңыз.

Жарық өшкенде не болатынын ойламау. Резервтік қуат жоқ болса, есік не ашық қалып қояды, не ешкім кіре алмайды. Екеуі де жағымсыз жағдай.

Лимитті есептемеу. Әсіресе биометриялық терминалдарда. Қызметкерлерге қоса тұрақты келетін мердігерлерді де санаңыз, сонда лимит күткеннен ертерек толатынын көресіз.

Бағдарламаны ұмыту. Жүйені кім басқарады, жұмыстан кеткен адамды кім өшіреді, жаңасын кім қосады? Мұны алдын ала шешпесеңіз, ескі карталар айлап жұмыс істей береді.

Бәрін бір құрылғыдан күту. Контроллер жалғыз жұмыс істемейді: оған құлып, оқығыш, шығу батырмасы, қуат блогы, кабельдер керек. Жиынтықты толық тізіп, сосын барып таңдаңыз.

Қазір бізде не бар

Бірнеше есікті бір жерден басқару керек болса, панель контроллерлерге қараңыз. Hikvision DS-K2802 екі есікке арналған. Жадына 10 000 карта мен 50 000 оқиға сыяды, кірудің бірнеше режимін қолдайды. Интерфейстері: төрт Wiegand 26/34, екі релелік шығыс, екі сигнал шығысы және TCP/IP. Dahua DHI-ASC2204B-S SECC болаттан жасалған темір корпусқа салынған, атында көрсетілгендей PoE қолдайды. OSDP хаттамасымен жұмыс істейді, SDK мен API бар, IPv4, TCP және UDP хаттамаларын қолдайды, ішінде зуммері бар. Есікті картамен де, қашықтан да ашуға болады.

Кіреберіске экраны бар терминал керек болса, екі нұсқа бар. Hikvision DS-K1T323MBWX-QRE1 2,4 дюймдік экранмен және 2 мегапиксельдік кең бұрышты объективпен жабдықталған, есікті бет, карта және QR-код арқылы ашады. Жадына 1000 бет, 3000 карта және 150 000 оқиға сыяды. Бір адамның бетін 0,2 секундқа жетпей таниды, клиенттік бағдарламамен екі жақты аудиобайланысы бар. Hikvision DS-K1T344MX-E1 4,5 дюймдік сенсорлы экраны бар биометриялық терминал, кеңсеге, кәсіпорынға және тұрғын кешенге арналған.

Бір есікке арналған шешімдер де бар. Hikvision DS-K2601T бір есікке арналған мульти-ID контроллер: бет, саусақ ізі, карта, QR-код және PIN-код арқылы кіруді қолдайды. RS-485 және Wiegand интерфейстері бар, 240 В желіден қуат алады, бір құлыпты басқарады. UniFi Access G2 Starter Kit Pro бір есікке арналған екінші буын стартер жинағы, ішінде екі оқығыш бар. NFC карталармен және UniFi Identity қосымшасымен жұмыс істейді, бейнеқоңырау функциясы бар, қорғаныс дәрежесі IP55.

Көбірек нұсқа — Контроллеры СКУД бөлімінде.

Сұрақ-жауап

Контроллер мен терминалдың айырмашылығы неде?

Панель контроллер әдетте көзге көрінбейтін жерде тұрады, адамдар оған қосылған оқығыштармен жұмыс істейді. Терминалда экран, оқығыш, кейде камера бір корпусқа жиналған, адам онымен тікелей жұмыс істейді. Бірнеше есікке панель ыңғайлы, бір кіреберіске көбіне терминал жеткілікті.

Желі үзілсе, есік ашыла ма?

Көп контроллер рұқсаттар тізімін өз жадында сақтайды. Сондықтан желі үзілгенде де тіркелген карталар мен беттер бойынша есікті аша береді, ал оқиғалар жадқа жазылып тұрады. Дегенмен нақты модель бұл жағдайда қалай жұмыс істейтінін сипаттамасынан не өндірушінің құжатынан тексеріп алған дұрыс.

Ескі карталар мен оқығыштар жаңа контроллерге жарай ма?

Көп жағдайда жарайды, егер интерфейс пен формат сәйкес келсе. Оқығыш қай интерфейс арқылы қосылатынын (Wiegand, RS-485 не OSDP) және карта қандай форматта екенін біліп алыңыз, сосын жаңа контроллердің сипаттамасымен салыстырыңыз.

PoE міндетті ме?

Жоқ, бірақ өте ыңғайлы. PoE болса, қуат пен байланыс бір кабельмен келеді, бөлек қуат блогы мен розетка іздеудің қажеті болмайды. Бұл үшін желідегі коммутатор да PoE беруі керек. Құлыпқа қуат бәрібір бөлек берілуі мүмкін екенін есте сақтаңыз.

Биометрия мен картаны бірге қолдануға бола ма?

Иә, мульти-ID құрылғылар бірнеше тәсілді қатар қолдайды. Біреу бетін көрсетіп кіреді, екіншісі картасын тигізеді. Кейбір модельдерде тәсілдерді біріктіріп, маңызды бөлмеге екеуін бірге сұрауға болады. Бұл режимнің бар-жоғын нақты модельдің сипаттамасынан қараңыз.

Қонаққа уақытша рұқсатты қалай береді?

Ең оңай жолы — QR-код. Әкімші бағдарламада код жасап, қонақтың телефонына жібереді, ол кодты құрылғыға көрсетеді. Мұндай кодтың мерзімін шектеуге бола ма, жоқ па, ол контроллер мен бағдарламаның мүмкіндігіне байланысты. Код қолдамайтын жүйеде қонаққа уақытша карта беріп, кейін оны өшіріп тастайды.