Витая пара кабелін қалай таңдау керек: категория, мыс, экран, қабық және ұзындық

Үйде роутерден компьютерге дейін бір кабель тарту керек болсын, кеңседе ондаған жұмыс орнына желі жүргізу керек болсын, бәрібір витая пара кабелін таңдауға тура келеді. Қазақшалап айтсақ, ширатылған жұп. Сырттай бәрі бірдей көрінеді: сұр қабық, ішінде түрлі түсті сымдар. Айырмашылық ішінде жатыр. Біреуі гигабитті еркін өткізеді, екіншісі ұзын трассада әлсірей бастайды, үшіншісі қасында тұрған электр кабелінің кедергісіне шыдамайды.

Бұл гайд желіні бірінші рет тартып жатқандарға арналған. Жөндеу кезінде кабельді бір рет дұрыс салып, кейін қабырғаны қайта ашқысы келмейтіндерге де, шағын кеңсенің желісін өзі жинап жүргендерге де пайдалы. Категория, өзектің материалы, экран, қабық, ұзындық: әрқайсысы не береді, қай жерде үнемдеуге болады, қай жерде болмайды, соны ретімен айтамыз.

Таңдағанда неге қарау керек

Категория: Cat5e, Cat6, Cat6a, Cat7

Категория деген кабельдің қандай жиілікте және қандай жылдамдықта сенімді жұмыс істейтінін көрсететін ең басты белгі. Әдетте ол қабықтың өзіне жазылады: Cat.5e, Cat.6 деген сияқты. Негізгі айырмашылықтарын кестеге жинадық.

Ереже қарапайым. Интернетіңіз гигабиттен аспаса және жақын арада аспайтын болса, Cat5e жетеді. Ал кабельді қабырғаның ішіне, еденнің астына он жылға салып тастайтын болсаңыз, Cat6 алған дұрыс. Кабельді ауыстырудың өзі оңай, ал қабырғаны қайта ашу әлдеқайда қиын.

Тағы бір нәрсені есте ұстаңыз: желі ең әлсіз буынының жылдамдығымен жұмыс істейді. Кабель Cat6 болса да, роутер мен желі картасы гигабиттік болса, бәрібір гигабиттен асып кетпейсіз.

Өзектің материалы: таза мыс па, әлде CCA ма

Кабельдің ішіндегі сегіз сымның әрқайсысы не толық мыстан, не мыспен қапталған алюминийден жасалады. Соңғысын CCA деп белгілейді, copper clad aluminium деген сөздің қысқартуы. Сырттай ажырату қиын, екеуі де мыс түстес. Бірақ сымның ұшын пышақпен сәл сызсаңыз, CCA-ның ішінен ақшыл алюминий көрінеді.

CCA жеңілірек, бірақ электр кедергісі жоғары, сондықтан ұзын трассада сигнал тезірек әлсірейді. Сынғыштау да: бір орыннан бірнеше рет бүксеңіз, өзек үзіліп кетуі мүмкін. Тағы бір маңызды жайт: CCA кабелі арқылы PoE-мен, яғни сол кабель арқылы қуат беріп, IP-камера не Wi-Fi нүктесін қоректендіру ұсынылмайды. Сым қызады, ал құрылғыға қуат жетпей қалуы мүмкін.

Қысқа қашықтыққа, мысалы бір бөлменің ішінде компьютерді роутерге қосуға CCA жарай береді. Ал кеңсе желісіне, бейнебақылауға, ұзындығы бірнеше ондаған метр болатын трассаға таза мыс алған жөн. Кейбір өндірушілер бұдан да әрі барып, оттегісіз мысты (OFC) қолданады. Ол көбіне аудиотехникаға арналған кабельдерде кездеседі.

Экран: UTP, FTP, S/FTP

Экран деген сыртқы электромагниттік кедергіден қорғайтын фольга немесе металл өрім. Белгілеуі алғашында шатастырады, бірақ логикасы оңай: қиғаш сызыққа дейінгі әріп бүкіл кабельдің ортақ экранын, одан кейінгісі әр жұптың жеке экранын білдіреді. U экран жоқ, F фольга, S өрім деген сөз.

• U/UTP: экраны мүлде жоқ. Үй мен кеңседе ең көп тараған нұсқа.
• F/UTP: бүкіл кабель бір фольгамен оралған, жұптардың өз экраны жоқ.
• S/FTP: сыртында металл өрім бар, оның үстіне әр жұп өз фольгасына оралған. Ең мықты қорғаныс осы.

Экранды кабель күштік электр желісімен қатар жүретін жерде, жанында қозғалтқыштар, станоктар, лифт жабдығы тұрған жерде керек. Бірақ бір шарты бар: экран жерге қосылуы керек, ал коннекторлар мен розеткалар да экранды болуы тиіс. Әйтпесе экраннан пайда жоқ, кейде ол керісінше өзі кедергі жинайтын антеннаға айналады. Сондықтан қарапайым пәтерге экранды кабельді «керек болып қалар» деп алудың мәні шамалы.

Монолит өзек пе, көп тарамды ма

Өзек бір қатты сымнан болады, оны монолит дейді, немесе бірнеше жіңішке сымнан ширатылады, оны көп тарамды дейді. Монолит өзек сигналды жақсырақ өткізеді, сондықтан қозғалмайтын монтажға, яғни қабырғаға, кабель арнасына, еденнің астына сол алынады. Розеткаға және патч-панельге қосуға да сол ыңғайлы.

Көп тарамды кабель жұмсақ, жиі бүгуге шыдайды. Одан патч-кордтар жасайды: розеткадан ноутбукке, патч-панельден коммутаторға дейінгі қысқа кабельдер. Қысқасы, бір орында тұратын жерге монолит, қолмен жиі ұстайтын жерге көп тарамды.

Қалыңдығы: AWG

Өзектің жуандығын AWG бірлігімен көрсетеді, және мұнда сан неғұрлым аз болса, сым соғұрлым жуан. Желі кабельдерінің көбі 24AWG немесе 23AWG болады. 23AWG сәл жуанырақ, ұзын трассада және PoE-де өзін жақсырақ көрсетеді. Ал 26AWG сияқты жіңішке өзек көбіне қысқа патч-кордтарда кездеседі. Бұл көрсеткіш әр модельде әртүрлі, сондықтан сипаттамасын міндетті түрде қарап алыңыз.

Қабық: PVC, LSZH, сыртқы монтажға арналған қабық

Сыртқы қабық кабельдің қай жерде жұмыс істей алатынын анықтайды. PVC, яғни ПВХ, бөлме ішіне арналған ең көп тараған қабық. Ол икемді, бірақ күн сәулесі мен аязға шыдамайды: далада бір-екі маусымнан кейін жарылып кетуі мүмкін.

LSZH қабығы жанғанда аз түтін шығарады және галоген бөлмейді. Оны адам көп жиналатын ғимараттарда, кеңселерде, ортақ кабель арналарында жиі талап етеді. Ал үйдің сыртына, бағаналардың арасына немесе жер астына тартатын болсаңыз, сыртқы монтажға арналған қара полиэтилен қабықты кабель іздеңіз. Кейбірінде болат трос болады, оны екі нүктенің арасына ауамен тартуға болады.

Ұзындық және орау түрі

Монтаждық кабель әдетте 305 метрлік бухтамен, яғни орамамен шығады. Бұл стандартты өлшем, бір орама шағын кеңсеге немесе бірнеше бөлмелі үйге жетіп жатады. Ал бір-екі құрылғыны ғана қосу керек болса, екі ұшында коннекторы бар дайын патч-корд алған әлдеқайда оңай.

Ұзындыққа бір шектеу бар: витая пара арқылы бір сегменттің ұзындығы 100 метрден аспауы керек, оның ішіне патч-кордтар да кіреді. Одан ұзын болса, ортаға коммутатор қою керек немесе оптикаға көшкен жөн. Кабельді өлшегенде тік көтерілістерді, бұрылыстарды және ұштарына қалдыратын қорды ұмытпаңыз. Әр ұшына жарты метрдей артық қалдырсаңыз, кейін розетканы ауыстырғанда не қайта қысқанда қиналмайсыз.

Жиі кездесетін қателер

• Бухтаны тек ұзындығына қарап алу. 305 метр бәрінде бірдей, бірақ ішіндегі өзек мыс па, CCA ма, соған қараңыз. Сипаттамада жазылмаса, сатушыдан сұраңыз.
• Тек категория санына қарау. Cat7 кабелін алсаңыз да, қарапайым экрансыз коннектор мен розетка қойсаңыз, желі солардың деңгейінде жұмыс істейді. Кабель, коннектор, розетка, патч-панель, бәрі бір категорияда болғаны дұрыс.
• Қажет емес жерге экранды кабель тарту. Жерге қосылмаған экран пайдасыз, ал коннекторлары экрансыз болса, бүкіл артықшылығы жоғалады. Пәтерге көбіне U/UTP жеткілікті.
• Бөлмеге арналған кабельді далаға шығару. PVC қабық күн мен суыққа шыдамайды. Ғимараттың сыртына тек сыртқы монтажға арналған кабель тартылады.
• Электр кабелімен бір арнаға салу. Күштік желінің қасында экрансыз кабель кедергі жинайды, байланыс үзіліп тұрады. Мүмкін болса, арасын алшақтатыңыз немесе бөлек арнаға салыңыз.
• Кабельді қатты бүгу мен қысу. Тым тік бұрыш, қапсырмамен қатты басу, есіктің астына қысу ширатылған жұптардың пішінін бұзады. Сырты бүтін көрінсе де, жылдамдық төмендейді.
• Монолит кабельден патч-корд жасау. Үстелдің үстінде ары-бері тартқанда монолит өзек тез сынады. Жиі қозғалатын жерге көп тарамды кабель керек.
• Қорсыз өлшеу. Ұшына артық қалдырмасаңыз, розетканы ауыстыру не қайта қысу кезінде кабель жетпей қалады.

Қазір бізде не бар

Монтажға арналған кабельдерден үш түрлі нұсқа бар. Legrand 032755 деген Cat.6 санатындағы экрансыз U/UTP кабель: 4 жұп, PVC қабық, 305 метрлік орама. Өндірушінің айтуынша, ол құрылымдалған кабель жүйелеріне, жергілікті желілерге және деректер беру желілеріне арналған. ExeGate кабелі Cat5e санатында, UTP, 4 жұп, өзегі омеднённый алюминийден, яғни CCA 24AWG, қабығы ПВХ, орамасы 305 метр, түсі сұр, бөлме ішіне тартуға арналған. Өзегі CCA болғандықтан, оны қысқа трассаларға қалдырған дұрыс.

Кедергісі көп жерге SHIP D195-P қараңыз. Ол 7-санаттағы, екі рет экрандалған S-FTP кабель, 4 жұпты: сыртында мыс өрім, оның үстіне әр жұп өз экранына оралған. Мұндай кабельді жерге қосылған экранды коннекторлармен бірге пайдаланған жөн.

Дайын кабельдер де бар. Atlas Element Streaming пен Atlas Equator Streaming деген аудиофилдерге арналған Ethernet кабельдер, екеуі де CAT6, өзегі оттегісіз мыстан (OFC) жасалған монолит, ұзындығы 1 метр. Element-тің диэлектригі PE, ал RJ45 коннекторлары поликарбонат корпуста. Equator-дың өткізу жолағы 250 МГц, жылдамдығы 10 Гбит/с-қа дейін. Ал серверлер мен коммутаторлардың SFP+ порттарын қосу үшін Mellanox MC3309124-005 пассивті мыс кабелі бар: 10GbE, SFP+, ұзындығы 5 метр, белсенді компоненттері жоқ, сондықтан ешқандай баптауды қажет етпейді.

Көбірек нұсқа — Кабели витая пара бөлімінде.

Сұрақ-жауап

Үйге қай категория жеткілікті?

Интернетіңіз гигабитке дейін болса, Cat5e толық жетеді. Бірақ жөндеу кезінде қабырғаға жасырын салатын болсаңыз, Cat6 алыңыз: болашақта жылдамырақ жабдыққа көшкенде кабельді ауыстырудың қажеті болмайды.

CCA кабелін PoE-мен жұмыс істейтін камераларға қолдануға бола ма?

Ұсынылмайды. CCA өзегінің электр кедергісі жоғары, сондықтан кабель қызады, ал камераға қуат жетпей, ол өшіп-жанып тұруы мүмкін. PoE үшін таза мыс өзекті кабель алыңыз.

Экранды кабельді қарапайым розеткаға қосуға бола ма?

Қосуға болады, желі жұмыс істейді. Бірақ экран еш жерге қосылмағандықтан, одан пайда болмайды. Экранның артықшылығын көру үшін экранды коннектор, экранды розетка және жерге қосылған патч-панель керек.

Бір кабельдің ұзындығы қаншадан аспауы керек?

Бір сегмент 100 метрден аспауы тиіс, оның ішінде екі ұштағы патч-кордтар да есептеледі. Одан ұзын қашықтыққа ортасына коммутатор қойылады немесе оптикалық кабель тартылады.

Cat6 кабеліне Cat5e коннекторларын қоюға бола ма?

Cat6 кабелінің өзектері көбіне жуанырақ, сондықтан Cat5e коннекторына сыймай қалуы мүмкін. Сыйған күннің өзінде желі ең әлсіз буынның деңгейінде жұмыс істейді. Кабельдің санатына сай коннекторлар мен розеткалар алған дұрыс.

Патч-кордты өзім қысқаным дұрыс па, әлде дайынын алған жөн бе?

Бір-екі кабель керек болса, дайын патч-корд оңай әрі сенімді: ұштары зауытта қысылып, тексерілген. Ал желіні өзіңіз тартып жатсаңыз және ұзындықтар әртүрлі болса, кримпер, коннекторлар мен көп тарамды кабель алып, өзіңіз қысқан ыңғайлы. Тек әр кабельді тестермен тексеріп шығыңыз.