Басқа бағдарламаларды қалай таңдау керек: жазылымдар мен лицензиялар туралы қарапайым гайд

«Басқа бағдарламалар» деген бөлім бір қарағанда түсініксіз көрінуі мүмкін. Мұнда антивирус та, офис пакеті де жоқ. Есесіне күнделікті өмірде жиі керек болатын нәрселер жиналған: сервистерге жазылымдар, сабақ өткізуге арналған қосымшалардың лицензиялары, кеңседегі келіссөз бөлмесін басқаратын бағдарламалар. Бәрінің бір ортақ жері бар: сіз қолға ұстайтын зат емес, белгілі бір мерзімге немесе белгілі бір көлемге қолдану құқығын аласыз.

Бұл гайд, біздіңше, үш түрлі адамға пайдалы. Біріншісі — үйде музыка тыңдап, кино көріп, такси шақырып жүрген қарапайым қолданушы. Оған жазылымның мерзімі мен шарттарын дұрыс таңдау маңызды. Екіншісі — сабақты планшет пен ноутбук арқылы өткізгісі келетін мұғалім немесе оқу орнында техникаға жауап беретін маман. Үшіншісі — кеңседегі келіссөз бөлмелерін ретке келтіргісі келетін әкімші немесе IT-маман. Әрқайсысы әр нәрсеге мән береді, бірақ таңдаудың логикасы бәрінде ұқсас.

Төменде неге қарау керегін, адамдар қай жерде жиі қателесетінін және қазір бізде не бар екенін ретімен айтып береміз. Ұзақ оқуға уақыт болмаса, «Жиі кездесетін қателер» бөлімін ғана қарап шығыңыз — көп сұрақ сонда-ақ жабылады.

Таңдағанда неге қарау керек

Бағдарлама мен жазылымды таңдағанда көп адам тек атауына қарайды. Бірақ атауы ұқсас екі өнімнің мерзімі, құрылғы саны мен шарттары мүлдем басқа болуы мүмкін. Сондықтан төмендегі пункттерді бір-бірлеп тексеріп шыққан дұрыс. Көп уақыт алмайды, ал кейін «мен басқасын ойлап едім» деген жағдайдан құтқарады.

Мерзімі: қанша уақытқа алынады

Бұл санаттағы өнімдердің көбі мерзімді. Жазылым үш айға, бір жылға немесе екі жылға болуы мүмкін, жұмыс лицензиялары да көбіне бір жылға беріледі. Мерзім біткен соң сервис не тоқтайды, не шектеулі режимге ауысады. Сондықтан алдымен өзіңізге қарапайым сұрақ қойыңыз: бұл маған шынымен қанша уақытқа керек?

Егер сервисті алғаш рет көріп жатсаңыз, қысқа мерзімнен бастаған жөн. Үш айдың ішінде өзіңізге ыңғайлы ма, жоқ па, анық түсінесіз. Ал бұрыннан қолданып жүрсеңіз және жақын арада бас тартпайтыныңызды білсеңіз, ұзақ мерзім ыңғайлырақ: мерзімін жиі-жиі есте ұстап жүрудің қажеті жоқ. Ұзақ мерзім қаншалықты тиімді екенін сайттағы карточкалардан өзіңіз салыстырып көріңіз — біз мұнда бағаны айтпаймыз.

Жұмыс бағдарламаларында мерзім жоспармен тікелей байланысты. Мысалы, кеңсе бағдарламасына жылдық лицензия алсаңыз, келесі жылы оны ұзартуды күнтізбеге қазірден белгілеп қойған дұрыс. Әйтпесе бір күні таңертең келіссөз бөлмесіндегі жүйе күткендей жұмыс істемей қалуы мүмкін, ал ол кезде себебін іздеуге уақыт кетеді.

Автоұзарту бар ма, жоқ па

Кей жазылымдар өздігінен ұзарып отырады. Біреуге бұл ыңғайлы: ештеңе ойламайсың, сервис жұмыс істей береді. Біреуге керісінше: ұмытып кетесің, ал жазылым жалғаса береді. Автоұзартусыз нұсқаның басты артықшылығы осы — мерзім біткенде жазылым жай ғана тоқтайды, одан әрі ештеңе өздігінен жалғаспайды. Жалғастырғыңыз келсе, жаңа мерзімді өзіңіз таңдайсыз.

Мұндай нұсқа шығынын нақты бақылағысы келетіндерге, сондай-ақ жазылымды біреуге сыйлағысы келетіндерге ыңғайлы. Тек бір нәрсені ұмытпаңыз: автоұзарту жоқ болғандықтан, мерзімнің қашан бітетінін өзіңіз білуіңіз керек. Телефонға еске салғыш қойып қойсаңыз, сервис кенеттен тоқтап қалғандай әсер болмайды.

Неше құрылғыға, неше адамға арналған

Жұмыс бағдарламаларында бұл ең маңызды сұрақтардың бірі. Лицензия бір мұғалімге, бір бөлмеге, бір серверге немесе белгілі бір құрылғы санына берілуі мүмкін. Мысалы, сынып бағдарламаларында мұғалімнің бір лицензиясы оқушылардың белгілі бір санды құрылғысын қосуға мүмкіндік береді. Бұл жерде оқушы құрылғыларының өзіне де лицензия керек пе, жоқ па — сипаттамадан міндетті түрде тексеріңіз.

Сыныпта қанша оқушы отыратынын, бір уақытта неше сынып жұмыс істейтінін алдын ала санап алыңыз. Құрылғы саны лимиттен асып кетсе, бір лицензия жетпейді, ал мұны сабақтың ортасында білу жағымсыз.

Тағы бір нюанс — желі. Сымсыз байланыс арқылы жұмыс істейтін бағдарламаларда іс жүзінде қанша құрылғы қосылатыны тек лицензияға емес, роутердің мүмкіндігіне де байланысты. Роутер ескі немесе әлсіз болса, лицензияда жазылған шекке дейін жете алмауыңыз мүмкін. Сондықтан бағдарламамен бірге желіні де бір қарап шыққан артық емес.

Қай құрылғыда, қай жүйеде жұмыс істейді

Бағдарлама сіздегі құрылғыға орнатыла ма — мұны алдын ала тексеріңіз. Сипаттамада көбіне операциялық жүйенің ең төменгі нұсқасы жазылады, мысалы, «Android 9 және одан жоғары». Демек, планшетіңіз одан ескі нұсқада тұрса, қосымша орнатылмауы мүмкін.

Планшеттің Android нұсқасын баптаулардан, «Планшет туралы» немесе «Құрылғы туралы» деген бөлімнен көре аласыз. Бұл бір минуттық іс, бірақ кейін көп уақытты үнемдейді. Кеңседе бірнеше планшет болса, әрқайсысын жеке тексеріңіз: бір партиядағы құрылғылардың өзі әр түрлі жаңартылған болуы мүмкін.

Ойын-сауық сервистерінде бұл мәселе әдетте азырақ, олар көбіне смартфонда да, компьютерде де ашылады. Бірақ бәрібір өзіңіз жиі қолданатын құрылғыда керек сервис бар-жоғын бір қарап шыққан дұрыс.

Серверлік лицензия ма, жеке қосымша ма

Кеңсеге арналған бағдарламаларда екі түрлі лицензия жиі кездеседі. Біреуі жеке қосымшаға арналған: мысалы, бөлменің кіре берісіндегі планшетке орнатылатын брондау қосымшасы. Екіншісі серверлік: ол бөлменің өзін және ондағы жабдықты бір жерден басқаруға арналған.

Қайсысы керек екенін түсіну үшін нені шешкіңіз келетінін анықтаңыз. Егер мәселе тек «бөлме бос па, кім қай уақытқа алды» дегенге тірелсе, кіре берістегі планшет пен брондау қосымшасы жетіп жатыр. Ал бөлмені және оның жабдығын бір платформадан басқарғыңыз келсе, серверлік шешімді қараған жөн. Екеуін бірге қолдануға бола ма, қалай байланыстырылады — мұны өндірушінің құжаттамасынан немесе біздің кеңесшілерден нақтылап алыңыз.

Демо-режим және алдын ала тексеру

Кей бағдарламаларда демо-режим болады: бағдарламаны шектеулі көлемде, мысалы, бірнеше құрылғымен ғана көріп шығуға мүмкіндік береді. Бүкіл сыныпқа немесе бүкіл кеңсеге енгізбес бұрын, бағдарламаның сізге қаншалықты ыңғайлы екенін тексерудің ең оңай жолы осы.

Демо-режимде бірнеше нәрсеге назар аударыңыз: интерфейсті түсіну оңай ма, құрылғылар тез қосыла ма, байланыс үзіліп қалмай ма. Мұғалім немесе қызметкер бір сабақта, бір жиналыста негізгі функцияларды меңгеріп кете ала ма — осыны байқаңыз. Егер тіпті бес құрылғымен қиындық туса, елу құрылғымен оңай болмайды.

Ішінде не бар

Жазылымдар көбіне пакет түрінде келеді: бір жазылымның ішінде музыка, кино, кешбэк және басқа сервистерге жеңілдік болуы мүмкін. Таңдарда осы пакеттің қай бөлігін шынымен қолданатыныңызды ойлап көріңіз. Тек музыка тыңдасаңыз да, қалғаны артық болмайды, бірақ шешімді нақты неге қарап қабылдағаныңызды білген дұрыс.

Жұмыс лицензияларында да солай. Лицензияға не кіреді, не кірмейді, қосымша модульдер мен жаңартулар бөлек пе — таңдамас бұрын нақтылап алыңыз. Сипаттамада жазылмаған нәрсені «бар шығар» деп болжамаған жөн.

Қысқаша айтқанда, кімге неге қарау керек екенін мына кесте көрсетеді:

Жиі кездесетін қателер

Бағдарламалар мен жазылымдарда қателер көбіне техникадан емес, асығыстықтан болады. Төмендегілер біздің тәжірибемізде ең жиі қайталанатындары:

• Мерзімді шатастыру. Атаулары ұқсас болғандықтан, үш айлық пен бір жылдық нұсқаны шатастырып алу оңай. Нәтижесінде жазылым ойлағаннан әлдеқайда ерте бітеді. Таңдағанда күн санына міндетті түрде қараңыз.
• Мерзімнің бітетін күнін ұмыту. Автоұзартусыз нұсқада бұл қалыпты жағдай: мерзім бітті, сервис тоқтады. Қиындық тек оны күтпеген кезде туады. Еске салғышты бірден қойып қойыңыз.
• Жүйе талаптарын тексермеу. Лицензияны алып, кейін планшеттің ескі Android-та тұрғанын білу — ең жиі кездесетін жағдайлардың бірі. Ең төменгі нұсқаны алдын ала салыстырыңыз.
• Құрылғыларды санамау. Мұғалім лицензиясы мен оқушы құрылғыларының саны бір-біріне сәйкес келуі керек. Сыныптағы құрылғылар лимиттен көп болса, бір лицензия жетпейді.
• Желіні ескермеу. Сымсыз байланыстағы бағдарлама роутер көтере алатын шамада ғана жұмыс істейді. Лицензия бар, бірақ құрылғылар қосылмай жатса, алдымен желіге қараңыз.
• Лицензия түрін шатастыру. Брондауға арналған қосымша мен бүкіл бөлмені басқаратын серверлік шешім — екі түрлі нәрсе. Біреуін алып, екіншісінің жұмысын күту дұрыс емес.
• Демо-режимді өткізіп жіберу. Демо мүмкіндігі болса, оны қолданбау — бағдарламаны көрмей таңдаумен бірдей. Бірнеше құрылғымен тексеру көп сұраққа жауап береді.
• Ұзартуды жоспарламау. Жылдық жұмыс лицензиясы бір күні бітеді. Оны келесі жылдың жоспарына алдын ала енгізбесеңіз, кенеттен шешім іздеуге тура келеді.

Осы тізімді таңдау кезінде бір рет көз жүгіртіп шықсаңыз, қателердің көбінен оңай құтыласыз.

Қазір бізде не бар

Үйде қолдануға «Яндекс Плюс» жазылымы үш мерзіммен бар: 90 күн, 360 күн және 720 күн, яғни екі жыл. Үшеуі де автоұзартусыз. Ішінде Плюс баллдарымен кешбэк, Яндекс сервистеріндегі музыка мен фильмдер, сондай-ақ такси мен жеткізуге жеңілдіктер бар. Айырмашылығы тек мерзімінде, сондықтан қаншалықты ұзақ қолданатыныңызға қарап таңдай бересіз.

Сабаққа арналған шешімнен Prestigio mClass жүйесіндегі мұғалім қосымшасының (mTeacher) лицензиясы бар. Ол сабақты басқаруға және Wi-Fi арқылы оқушылардың 50-ге дейін құрылғысын қосуға мүмкіндік береді. Атауында көрсетілгендей, қосылатын құрылғылар саны роутердің мүмкіндігіне де байланысты және оқушы құрылғылары лицензияланған болуы керек. Бастау үшін 5 құрылғыға арналған демо-режим бар.

Кеңсеге Prestigio компаниясының JoinU бағдарламалары бар. JoinU Room Scheduler — келіссөз бөлмелерін брондауға арналған қосымша, бөлменің кіре берісіндегі планшетке орнатылады, Android 9 және одан жоғары нұсқа керек. Лицензиясы бір жылға. JoinU All-in-One — бір жылға берілетін серверлік лицензия, ол келіссөз бөлмесін және оның жабдығын басқаруға арналған біртұтас платформа.

Көбірек нұсқа — Прочий софт бөлімінде.

Сұрақ-жауап

Жазылымның қай мерзімін таңдаған дұрыс?

Сервисті алғаш көріп жатсаңыз, қысқа мерзімнен бастаңыз: үш ай ішінде өзіңізге керек пе, жоқ па, түсінесіз. Бұрыннан қолданып жүрсеңіз және бас тартпайтыныңызды білсеңіз, ұзақ мерзім ыңғайлырақ, себебі мерзімін жиі есте ұстаудың қажеті болмайды. Нақты тиімділігін карточкалардағы бағаға қарап өзіңіз салыстырыңыз.

Автоұзартусыз жазылымның мерзімі біткенде не болады?

Жазылым өздігінен ұзармайды, мерзім біткен соң жай ғана тоқтайды. Жалғастырғыңыз келсе, өзіңізге керек мерзімді қайта таңдайсыз. Сервис күтпеген жерде тоқтап қалмас үшін бітетін күнін телефонға белгілеп қойыңыз.

Мұғалімнің бір лицензиясы неше оқушыға жетеді?

Prestigio mClass мұғалім қосымшасының бір лицензиясы Wi-Fi арқылы оқушылардың 50-ге дейін құрылғысын қосуға мүмкіндік береді. Бірақ іс жүзіндегі сан роутердің мүмкіндігіне де байланысты, ал оқушы құрылғылары лицензияланған болуы керек. Алдымен 5 құрылғыға арналған демо-режиммен тексеріп көруге болады.

JoinU Room Scheduler-ді қандай планшетке орнатуға болады?

Android 9 немесе одан жаңа нұсқадағы планшетке. Әдетте оны келіссөз бөлмесінің кіре берісіне қояды, сонда кім бөлмені қай уақытқа брондағаны бірден көрініп тұрады. Орнатпас бұрын планшеттің баптауларынан Android нұсқасын тексеріп алыңыз.

Room Scheduler мен All-in-One серверлік лицензиясының айырмашылығы неде?

Room Scheduler — бөлмені брондауға арналған, кіре берістегі планшетке орнатылатын қосымша. All-in-One — серверлік лицензия, ол келіссөз бөлмесін және оның жабдығын бір платформадан басқаруға арналған. Біріншісі кестені ретке келтіреді, екіншісі бөлменің өзін басқарады. Екеуінің де лицензиясы бір жылға беріледі.

Жұмыс лицензиясының мерзімі біткенде не істеу керек?

Ең дұрысы — оны алдын ала ойластырып қою. Лицензияны алған күні келесі жылы ұзартатын күнді жоспарға енгізіңіз, сонда жүйе жұмыс істеп тұрған кезде жаңа мерзімді уақтылы рәсімдейсіз. Ұзартудың нақты тәртібін өндірушінің құжаттамасынан немесе біздің кеңесшілерден біліп алуға болады.