Ноутбукқа қуат блогын қалай таңдау керек: ватт, кернеу, штекер және USB-C
Ескі зарядтағыш сынды ма, әлде үйге не жұмысқа екінші блок керек пе, бәрібір бір сұраққа тіреледі: қайсысы сіздің ноутбугыңызға келеді. Қуатты, кернеуді, штекерді, USB-C-ны қалай тексеруге болатынын және жиі кететін қателіктерді қарапайым тілмен айтып береміз.
Ноутбуктың зарядтағышы әдетте ойда жоқта істен шығады: сымы сынады, штекері босап қалады немесе сапарда ұмытып кетесіз. Кейде жай ғана екінші блок керек: біреуі үйде тұрсын, біреуі сөмкеде жүрсін. Таңдай бастағанда көз тұнады: түпнұсқа, әмбебап, USB-C, дөңгелек штекер, 65 ватт, 90 ватт, 120 ватт. Бұл гайд дәл сол сәтке арналған. Мұнда маңызды нәрселердің бәрін ретімен түсіндіреміз, сонда ноутбугыңызға қай блок келетінін өзіңіз-ақ анықтай аласыз. Техникадан алыс адамға да түсінікті болатындай жазуға тырыстық.
Таңдағанда неге қарау керек
Алдымен ескі блокқа қараңыз
Ең оңай жол: қазіргі зарядтағыштың жапсырмасын оқу. Корпустың астында ұсақ әріппен бәрі жазылған. INPUT деген жол блоктың розеткадан не алатынын, ал OUTPUT ноутбукқа не беретінін көрсетеді. Бізге керегі OUTPUT: онда вольт (V) мен ампер (A) жазылады, кейде ватт (W) та бірден көрсетіледі. Блок жоғалып кетсе, ноутбуктың өз астына қараңыз: көп модельде сол жерде де керек кернеу мен ток жазылған. Ноутбук моделінің толық атауын да жазып алыңыз, кейін үйлесімділікті тексергенде соған сүйенесіз.
Қуаты, яғни ватт
Ватт блоктың қаншалықты күшті екенін көрсетеді. Есептеу оңай: вольтты амперге көбейтесіз. Мысалы, 20 вольт пен 5 ампер 100 ватт береді, ал 20 вольт пен 14 ампер 280 ватт береді. Негізгі ереже мынау: жаңа блоктың қуаты ноутбукқа керек қуаттан кем болмауы керек. Тең болса жақсы, сәл артық болса одан да жақсы. Ноутбук өзіне керегін ғана алады, артық ватт оған зиян келтірмейді, тек блок жеңілірек жұмыс істеп, азырақ қызады.
Қуаты аз блокпен қиындық басталады. Жеңіл жағдайда ноутбук жай ғана баяу зарядталады. Ауыр жүктемеде батарея сымға қосулы тұрып та отыра береді. Ойын ноутбуктарында, видео монтажда бұл бірден байқалады: процессор мен видеокарта жиілігін түсіреді, ойын қата бастайды. Жұқа жеңіл ноутбуктарға көбіне 45–65 ватт жетеді, жұмысқа арналған орташа модельдерге 90 ватт шамасында керек болуы мүмкін, ал ойын ноутбуктары 120 ватт және одан да көп сұрайды. Бірақ бұл жалпы бағдар ғана, нақты санды өз ноутбугыңыздың сипаттамасынан қараңыз.
Кернеу, яғни вольт
Мұнда ереже ваттқа қарағанда қатаңырақ: дөңгелек штекері бар блоктың шығыс кернеуі ноутбукқа керек кернеумен дәл келуі тиіс. Көп ноутбук шамамен 19–20 вольтпен жұмыс істейді, бірақ бұл бәріне ортақ заң емес. Кернеу тым жоғары болса, ноутбуктың қуат тізбегі бүлінуі мүмкін, тым төмен болса, ноутбук зарядталмайды. Әмбебап блоктарда кернеу не өзі автоматты түрде таңдалады, не ұшына байланысты орнатылады. Қалай жұмыс істейтінін нұсқаулықтан міндетті түрде оқып алыңыз.
USB-C-де жағдай басқаша. Ноутбук пен блок алдымен өзара «келіседі», сосын керек кернеуді өздері таңдайды. Бұл USB Power Delivery стандарты арқылы жүреді, сипаттамада қысқаша PD деп жазылады. Сондықтан USB-C блокта вольтты қолмен салыстырудың қажеті жоқ, бірақ PD қолдауы мен қуатын тексеру керек.
Штекер: дөңгелек пе, USB-C ме
Дөңгелек штекердің түрі көп: сыртқы диаметрі әртүрлі, ортасында түйреуіші болуы да, болмауы да мүмкін, ішкі саңылауы да әртүрлі. Сырттай бір-біріне ұқсайды, бірақ бір миллиметр айырмашылықтың өзі бәрін бұзады: штекер не кірмейді, не кіріп тұрып байланыс бермейді, не шайқалып тұрады. Сондықтан диаметрді көзбен шамаламай, жапсырмадан немесе ноутбуктың сипаттамасынан нақты біліп алыңыз.
USB-C ыңғайлырақ, бірақ мұнда да ескеретін жайт бар. Ноутбуктағы кез келген USB-C порт зарядты қабылдай бермейді. Кейбір модельдерде тек біреуі ғана зарядтауға арналған, жанында көбіне қуат белгісі тұрады. Оның үстіне ноутбуктың өзі USB-C арқылы зарядталуды қолдауы керек: бұрынғы модельдердің көбі тек дөңгелек штекермен ғана зарядталады.
Түпнұсқа ма, әмбебап па
Түпнұсқа блокты ноутбук өндірушісі өз модельдеріне арнап шығарады. Артықшылығы түсінікті: кернеу де, штекер де, қуат та дәл келеді, бас қатырудың қажеті жоқ. Кейбір ноутбуктар бөтен блокты танып қойып, толық қуатпен жұмыс істемейді немесе экранға ескерту шығарады. Мұндай модельдер үшін түпнұсқа блок ең сенімді жол.
Әмбебап блок бірнеше ауыспалы ұшпен келеді, әртүрлі брендтің ноутбугына қосылады. Үйде әртүрлі ноутбук болса немесе түпнұсқа модель табылмай жатса, бұл ыңғайлы шешім. Бастысы, белгілі өндірушінің блогын таңдап, жиынтықта өз ноутбугыңызға сәйкес ұштың бар-жоғын алдын ала тексеріңіз.
Қорғаныс
Жақсы блок ток беріп қана қоймайды, ноутбукты да, өзін де қорғайды. Сипаттамада мына сөздерді іздеңіз: артық кернеуден қорғаныс, токтың шамадан тыс артуынан қорғаныс, қысқа тұйықталудан қорғаныс, қызып кетуден қорғаныс. Жарық жиі жыпылықтайтын, желісі тұрақсыз үйлер мен кеңселерде бұл әсіресе маңызды. Сипаттамада қорғаныс туралы бір ауыз сөз жоқ болса, ойланып алған жөн.
Кіріс кернеуі, кабель ұзындығы және көлемі
Розеткаға қатысты жол, яғни INPUT, көбіне 100–240 вольт деп жазылады. Бұл блоктың әртүрлі желіде жұмыс істей алатынын білдіреді. Сапарға жиі шығатындарға пайдалы, тек розетканың пішініне сай аша болуын ұмытпаңыз.
Кабель ұзындығын көп адам елемейді, ал бекер. Диван мен розетканың арасы алыс болса, қысқа сым әбден мазаңызды алады. Блоктың көлемі мен салмағы да маңызды: күнде сөмкемен жүрсеңіз, шағын әрі жеңіл блок жұмысыңызды жеңілдетеді. Қуатты ойын блоктары керісінше үлкен әрі ауыр, оларды үйде, үстел үстінде ұстаған дұрыс.
USB-C блоктың өз ерекшеліктері
USB-C блок таңдасаңыз, PD қолдауына және қандай профильдер берілетініне қараңыз. Профиль деп кернеу мен токтың жұбын айтады, мысалы 5 вольт, 9 вольт, 15 вольт, 20 вольт. Тізімде 20 вольт болса, ноутбукқа жарайды, ал кіші профильдер телефон мен планшетке керек. Тағы бір жайт кабельге қатысты: 60 ваттан жоғары қуат өткізу үшін 5 амперге есептелген кабель керек. Блокпен бірге келген кабельді қолдансаңыз, бұл сұрақ өзінен-өзі шешіледі.
| Нені тексеру керек | Неге маңызды | Қайдан білуге болады |
|---|---|---|
| Қуаты, ватт | Аз болса, ноутбук баяу зарядталады, жүктемеде өнімділігі түседі | Ескі блоктың жапсырмасы, ноутбук сипаттамасы |
| Кернеуі, вольт | Дөңгелек штекерде дәл келуі тиіс | Жапсырмадағы OUTPUT жолы |
| Штекер түрі мен диаметрі | Сәйкес келмесе, қосылмайды немесе шайқалады | Ноутбук сипаттамасы, ескі штекердің өлшемі |
| USB-C және PD | Ноутбук USB-C арқылы зарядталуды қолдауы керек | Порттың жанындағы белгі, ноутбук сипаттамасы |
| Қорғаныс | Кернеу ауытқығанда ноутбукты сақтайды | Блоктың сипаттамасы |
Жиі кездесетін қателіктер
- Тек штекерге қарап таңдау. Штекер кірді екен деп блок келеді деген сөз емес. Кернеу мен қуатты міндетті түрде салыстырыңыз.
- Қуатты азырақ алу. «Әйтеуір зарядтайды ғой» деп 65 ватт блокты 120 ватт сұрайтын ноутбукқа қоссаңыз, баяу зарядтау, қызу және жүктемеде өнімділіктің түсуі сізді күтіп тұр.
- Кез келген USB-C зарядтағыш жарайды деп ойлау. Телефонның шағын зарядтағышы ноутбукты тарта алмайды, кейбір ноутбуктар оны мүлде қабылдамайды.
- Ұшының диаметрін шамамен таңдау. Жарты миллиметрлік айырмашылықтың өзі штекердің шайқалуына, байланыстың үзіліп отыруына әкеледі.
- Белгісіз блокқа сену. Жапсырмасында қорғаныс туралы ештеңе жазылмаған, өндірушісі белгісіз блок үнемдеген сияқты көрінеді, бірақ ноутбуктың өзін тәуекелге тігесіз.
- Сымды аямау. Кабельді штекердің түбінен бүгіп орау немесе блокқа тығыз орап тастау сымның тез сынуының жиі себебі. Кең, жұмсақ орамға орап жүріңіз.
- Сипаттаманы оқымау. Кейбір адаптерлер ноутбукқа емес, басқа техникаға арналған. Атауы ұқсас болса да, сипаттамасын бір қарап шыққан артық етпейді.
Қазір бізде не бар
USB-C арқылы зарядталатындар үшін ASUS-тың екі түпнұсқа адаптері бар. ASUS U65W-01 (AC65-00) 65 ватт береді, USB Type-C-мен қосылады, жиынтығында Ø4.0, Ø4.5 және Ø5.5 мм ауыспалы ұштар бар, сондықтан ASUS-тың әртүрлі модельдеріне келеді. Корпусы шағын, 66×66×28.5 мм. ASUS ROG 100W (AC100-00) USB Power Delivery 3.0 қолдайды, профильдері 5V/3A, 9V/3A, 15V/3A және 20V/5A. Кіріс кернеуі 100–240 вольт, кабелі 160 см, артық кернеуден, токтың артуынан, қысқа тұйықталудан және қызып кетуден қорғанысы бар. Өлшемі 75×75×28.8 мм.
Қуатты ASUS ноутбуктарына арналған дөңгелек штекерлі екі түпнұсқа блок та бар. ASUS AD120-00C (A17-120P2A) 120 ватт береді, жоғары жүктемеде де тұрақты зарядтауға арналған. ASUS ROG 280W (AD280-00E) ROG Strix, Scar сияқты қуатты ойын ноутбуктарына арналған: штекері DC 6PHI, яғни ROG-тың стандартты дөңгелек штекері, шығысы 20V/14A. Кабелі 120 см, кіріс кернеуі 100–280 вольт, артық кернеуден, токтың артуынан және қысқа тұйықталудан қорғанысы бар.
Әмбебап нұсқа керек болса, FSP NB PRO FSP090-DBBN3 бар: 90 ватт, жиынтығында 9 коннектор, әртүрлі брендтің ноутбуктарына арналған, кернеу ауытқуынан және шамадан тыс жүктемеден қорғайды. ONV GWS-AP65-52 қуаты 65 ватт, бірақ сипаттамасында желілік құрылғыларға арналған адаптер деп жазылған: бейнебақылау, маршрутизатор, коммутатор сияқты техника. Сондықтан оны ноутбукқа қоспас бұрын кернеу мен штекердің сәйкес келетінін тексеріп алыңыз.
Көбірек нұсқа — Блоки питания для ноутбуков бөлімінде.
Сұрақ-жауап
Қуаты көбірек блок ноутбукқа зиян емес пе?
Жоқ, кернеуі мен штекері сәйкес келсе, зиян емес. Ноутбук блоктан өзіне керек қуатты ғана алады. Мысалы, 65 ватт сұрайтын ноутбукқа 90 ватт блок қоссаңыз, ол бәрібір 65 ватт шамасында ғана тартады, ал блок жеңілірек жұмыс істейді.
USB-C блогымен кез келген ноутбукты зарядтауға бола ма?
Тек USB-C арқылы зарядталуды қолдайтын ноутбуктарды ғана. Ноутбукта USB-C порт болуы жеткіліксіз: ол зарядты қабылдай ма, жоқ па, сипаттамадан қараңыз. Блоктың қуаты да жетуі керек, әйтпесе ноутбук баяу зарядталады немесе «әлсіз зарядтағыш» деген ескерту шығарады.
Ноутбуктың USB-C блогымен телефонды зарядтауға бола ма?
Блок USB Power Delivery қолдаса және тізімінде 5 немесе 9 вольт сияқты кіші профильдер болса, бола береді. Телефон блокпен өзі келісіп, өзіне керек кернеуді алады. Бір блоктың бірнеше құрылғыға жарауы сапарда ыңғайлы.
Ойын ноутбугына әлсіз блок қоссам не болады?
Қарапайым жұмыста, мысалы мәтін терген кезде, байқалмауы мүмкін. Ал ойын немесе ауыр бағдарлама іске қосылғанда ноутбук батареядан қосымша қуат ала бастайды, сымға қосулы тұрып та зарядсыздана береді, процессор мен видеокарта жиілігін түсіреді. Сондықтан ойын ноутбугына түпнұсқа блоктың қуатынан кем блок алмаған дұрыс.
Блок жұмыс кезінде қызады, бұл қалыпты ма?
Жүктеме кезінде жылынуы қалыпты жағдай. Бірақ ұстағысыз ыстық болса, иіс шықса, ішінен шыңылдаған дыбыс естілсе немесе корпусы жарылса, оны пайдаланбаңыз. Блокты көрпенің не жастықтың астына қоймаңыз, айналасында ауа айналып тұрсын.
