Оптикалық кабельді қалай таңдау керек: талшық түрі, жүктеме және төсеу тәсілі

Оптикалық кабель үйге интернет кіргізетін провайдерге де, кеңсе мен қойманы бір желіге қосатын жүйе әкімшісіне де, жеке үйге не саяжайға бөлек желі тартқысы келетін адамға да керек. Сыртынан бәрі бірдей қара шланг сияқты көрінеді, бірақ ішкі құрылысы, қанша талшық бар екені, қайда және қалай төселетіні әр кабельде әртүрлі. Қате таңдасаңыз, кабель не бағаналардың арасында салбырап қалады, не жерде бір-екі маусымнан кейін істен шығады, не керегінен әлдеқайда күрделі нұсқаны аласыз. Бұл гайдта кабель таңдағанда нақты неге қарау керегін, жиі кездесетін қателерді және қазір бізде қандай кабельдер бар екенін қысқаша айтып береміз.

Таңдағанда неге қарау керек

Талшық түрі: бір модалы ма, көп модалы ма

Ең бірінші сұрақ — ішіндегі талшық қандай. Бір модалы талшықтың өзегі өте жіңішке, жарық онда бір жолмен жүреді, сондықтан сигнал алысқа онша өшпей жетеді. Провайдерлердің магистральдары, үй мен үйдің арасы, абонентке дейінгі соңғы метрлер негізінен бір модалы талшықпен жасалады. Құжатта мұндай талшықты көбіне OS2 және 9/125 мкм деп жазады: 9 — өзектің диаметрі, 125 — оның сыртындағы қабықшаның диаметрі, екеуі де микрометрмен.

Көп модалы талшықтың өзегі жуандау, оны көбіне бір ғимараттың ішінде, серверлік бөлмеде, қысқа арақашықтықта қолданады. Белгілеуі OM әріптерінен басталады. Сыртқа, ауаға немесе жерге тартылатын ұзын трассаға әдетте бір модалы кабель алынады. Ең бастысы — кабельдің талшығы екі жақтағы жабдыққа сәйкес келуі керек: бір модалы модульді көп модалы талшыққа қосып, бәрі жақсы жұмыс істейді деп күтуге болмайды. Сондықтан кабель алмас бұрын коммутатор мен медиаконвертердің қандай талшыққа арналғанын қарап алыңыз.

Талшық саны

Талшық саны кабель арқылы қанша жеке байланыс өткізуге болатынын анықтайды. Бір абонентті қосуға бірнеше талшық жетеді, ал ғимарат пен ғимараттың арасына, ауладағы тарату нүктелеріне тартылатын кабельде ондаған талшық болуы мүмкін. Мұнда бір қарапайым қағида бар: талшықты бүгінгі қажеттілікке емес, бірнеше жылдан кейінгі жоспарға қарап алыңыз. Кабельді қайта тарту — жұмысы да, уақыты да көп іс, ал артық талшықтар бос жата береді де, бір күні жаңа қосылым керек болғанда дайын тұрады.

Бірақ талшықтың тым көп болуы да әрдайым жақсы емес: кабель жуандайды, ауырлайды, муфтада дәнекерлейтін жұмыс көбейеді. Сондықтан алдымен қағазға қарапайым схема сызып алыңыз: қай нүктеге қанша талшық барады, қаншасы қорға қалады. Сонда керекті санды болжап емес, есептеп аласыз.

Қайда және қалай төселеді

Кабельдің құрылысы оның қайда жататынына тікелей байланысты. Шамамен төрт жағдай болады.

• Ауада, бағаналар мен үйлердің арасында. Мұнда кабель өз салмағын, желді, қыстағы қырау мен мұзды көтеруі керек. Сондықтан не өзі көтергіш кабель, не бөлек тросқа ілінетін кабель алынады. Абоненттік дроп-кабельдерде көбіне сыртқа шығарылған көтергіш элемент болады — оны тікелей кронштейнге ілуге ыңғайлы.
• Кабель кәрізінде және түтіктерде. Кабель құдықтан құдыққа тартылады, сондықтан тарту кезіндегі созылуға төзімді болуы керек. Қорғаныш пластик түтіктерге кабельді кейде ауа үрлеу арқылы тартады — бұл тәсілге жарамды кабельдің құжатында бөлек көрсетіледі.
• Тікелей жерде. Кабель траншеяда жатады, үстінен топырақ басады, жанында кеміргіштер болуы мүмкін. Мұндай жерге бронь қорғанысы бар кабель керек.
• Ғимараттың ішінде. Мұнда жеңіл әрі иілгіш кабель жеткілікті, бірақ өрт қауіпсіздігі талаптарына қараған жөн: ішке арналған кабельдердің қабығын жанғанда аз түтін шығаратын материалдан жасайды.

Өндірушінің құжатында кабельдің қай жерге арналғаны тікелей жазылады. Ең сенімді жол — сол жазуды оқып, өз трассаңызбен салыстыру. Бір трассаның өзінде бірнеше жағдай кездесуі мүмкін: мысалы, кабель кәрізбен келіп, соңғы бөлігі ауамен үйге кіреді. Ондай кезде не екі жағдайға да жарайтын кабель, не муфтада жалғанатын екі түрлі кабель алынады.

Созылуға рұқсат етілген жүктеме

Кабель атауында көбіне кН-мен берілген сан тұрады. Бұл — кабель үзілмей, талшықтары зақымдалмай көтере алатын ең үлкен созылу күші. Ауада ілінетін кабель үшін бұл ең маңызды көрсеткіштердің бірі: бағаналардың арасы неғұрлым алыс болса, жел мен мұз неғұрлым көп болса, соғұрлым жүктемесі жоғары кабель керек.

Кәріз бен түтікке тартылатын кабельге де бұл сан маңызды, өйткені тарту кезінде кабельді лебедкамен не қолмен қатты тартады. Рұқсат етілген жүктемеден асып кетсе, кабель сыртынан бүп-бүтін көрінуі мүмкін, бірақ талшық ішінен зақымданып, сигнал өшуі көбейеді. Мұны кейін тауып, түзеу оңай емес. Сондықтан жүктемені аздап қормен алыңыз және монтаждаушыларға бұл шекті алдын ала айтыңыз.

Қорғаныс пен қабық

Сыртқа арналған кабельдің қабығы күн сәулесіне, ылғалға, суыққа төзімді болуы керек. Жерге төселетін кабельде әдетте бронь болады — болат сымдар немесе болат таспа. Бронь кабельді топырақ қысымынан да, кеміргіштерден де қорғайды: тышқан мен егеуқұйрық көп жерде бронсыз кабель ұзаққа бармайды.

Ішкі құрылысына да көңіл бөліңіз. Модульдік кабельде талшықтар бірнеше түтікшеге бөлініп салынады, әр модульдің өз түсі болады — муфтада қай талшық қайда кететінін табу оңай. Модульдің ішінде әдетте суды кабель бойымен жүргізбейтін толтырғыш болады. Ішкі құрылысы туралы толық мәлімет те кабель құжатында көрсетіледі.

Таңбалау мен құжаттар

Кабель атауы — ұзын әріптер мен сандардың тізбегі, бірақ ол кездейсоқ емес. Әдетте онда кабель типі, құрылысы, талшық саны және созылу жүктемесі шифрланған. Дегенмен әр зауыттың өз жүйесі бар, сондықтан атауға қарап болжамай, құжатпен немесе техникалық шартпен тексерген дұрыс. Мысалы, бізде бар ИК/Д-М4П-А4-4.0 кН кабелінде талшық саны 4, ал ең жоғары созылу жүктемесі 4,0 кН — атаудағы сандармен сәйкес келеді. Бірақ басқа кабельге осы логиканы қолданар алдында оның құжатын қарап шығыңыз.

Ұзындық пен қор

Трассаны өлшегенде түзу сызықпен емес, кабель шынымен жүретін жолмен өлшеңіз: бағанадан түсу, қабырғамен жүру, үйге кіру, құдыққа түсіп-шығу, муфта мен кросс жанында қалдырылатын қор. Кейін муфтаны ашып, қайта дәнекерлеу керек болса, дәл сол қор көмектеседі. Мүмкіндігінше кабельді бір бүтін кесіндімен тартқан жақсы: әр жалғау — қосымша өшу және қосымша жұмыс.

Жиі кездесетін қателер

• Ауаға арналмаған кабельді ілу. Кәрізге не түтікке арналған кабельдің көтергіш элементі ауадағы аралыққа есептелмеген. Біраз уақыттан кейін ол созылып, талшықтарға жүктеме түседі.
• Жүктемені есептемеу. Бағаналардың арасы алыс, ал кабель жеңіл аралықтарға арналған. Әсіресе қыста, мұз қатқанда, мұндай кабель қатты зардап шегеді.
• Талшықты тым аз алу. Бүгін екі талшық жетеді деп, ертең жаңа қосылым керек болғанда бүкіл трассаны қайта тартуға тура келеді.
• Талшық түрін жабдықпен сәйкестендірмеу. Бір модалы модульдер мен көп модалы кабель бір желіде шатасып кетсе, байланыс не мүлде болмайды, не тұрақсыз жұмыс істейді.
• Бронсыз кабельді жерге көму. Кеміргіштер мен топырақ қысымы мұндай кабельді тез бүлдіреді, ал ақауды жерден іздеу ұзақ әрі қиын.
• Иілу радиусын сақтамау. Кабельді бұрышта тым қатты бүгу, қыспақпен қысып тастау немесе түйін жасау талшықтағы өшуді арттырады. Рұқсат етілген иілу радиусы кабель құжатында жазылады.
• Құжатты оқымау. Атауы ұқсас екі кабельдің арналуы әртүрлі болуы мүмкін. Қай жерге төсеуге болатынын, қандай жүктемеге шыдайтынын тек құжат нақты айтады.

Қазір бізде не бар

Қазір каталогта Интегра брендінің бірнеше оптикалық кабелі бар. Абонентті қосуға ИК/Д-М4П-А4-4.0 кН дроп-кабелі арналған: оның көтергіш элементі сыртқа шығарылған, ол соңғы абонентті қосуға және қысқа ауа аралықтарына тартуға жасалған. Құрылысы модульдік, ішінде 4 талшық бар, ең жоғары созылу жүктемесі 4,0 кН. Талшығы бір модалы, OS2, 9/125 мкм. Сонымен бірге ИКАЛс-М6П сериясының екі кабелі бар — ИКАЛс-М6П-А4-3 кН және ИКАЛс-М6П-А24-7 кН. Құжат бойынша олар жалпы пайдаланымдағы байланыс желілеріндегі, технологиялық және арнайы мақсаттағы желілердегі талшықты-оптикалық жүйелерде қолданылады.

Жерге және кабель кәрізіне арналған кабельдер де бар. ИКСЛ-М4П-А8-2,7 кН 1–3 топтағы топыраққа, соның ішінде кеміргіштер бар жерге, сондай-ақ кабель кәрізіне, түтіктерге, көпірлер мен эстакадаларға төсеуге арналған. ИК-М5П-А12-2.7кН және ИК-М5П-А24-2.7кН кабельдері кабель кәрізінде, көпірлер мен эстакадаларда, қорғаныш пластик түтіктерде төселеді, оның ішінде ауа үрлеу арқылы тартуға да жарайды.

Көбірек нұсқа — Оптические кабели бөлімінде.

Таңдар алдында әр кабельдің төсеу шарттарын өз трассаңызбен салыстырыңыз: қай бөлігі ауамен, қай бөлігі жермен не кәрізбен жүреді, бағаналардың арасы қанша, қанша талшық керек.

Сұрақ-жауап

Үйге интернет тарту үшін қандай кабель керек?

Әдетте абонентті қосу үшін дроп-кабель қолданылады: ол жеңіл, ішінде талшық аз, ауадағы қысқа аралықтарға ілуге ыңғайлы. Бірақ талшық түрі мен қосылу схемасын провайдердің жабдығы анықтайды, сондықтан алмас бұрын провайдерден қандай талшық керегін сұраған дұрыс.

Ауаға арналған кабельді жерге көмуге бола ма?

Болмайды. Ауаға арналған кабельде көбіне бронь жоқ, ол топырақ қысымына, ылғалға және кеміргіштерге есептелмеген. Жерге құжатында топыраққа төсеуге болатыны жазылған кабельді ғана салыңыз, немесе кабельді қорғаныш түтіктің ішімен жүргізіңіз — бұл жағдайда да кабель түтікке төсеуге жарамды болуы керек.

Атаудағы кН нені білдіреді?

Бұл кабельге рұқсат етілген ең үлкен созылу жүктемесі, килоньютонмен. Ауаға ілгенде және кәрізге тартқанда кабельге осы шектен асатын күш түспеуі керек. Аралық неғұрлым алыс және ауа райы неғұрлым қатал болса, соғұрлым жүктемесі жоғары кабель қажет.

Талшықты қормен алу керек пе?

Иә, бірнеше бос талшық қалдырған дұрыс. Олар жаңа қосылымға, жеке арнаға немесе бір талшық зақымданса, оның орнын басуға керек болады. Кабельді кейін қайта тартқаннан гөрі бірден қормен алу әлдеқайда оңай.

Бір модалы мен көп модалы кабельді бір желіде қолдануға бола ма?

Желінің әр бөлігінде әртүрлі талшық болуы мүмкін, бірақ бір арнаның екі ұшы бірдей талшыққа және бірдей модульдерге сәйкес болуы керек. Бір модалы мен көп модалы талшықты тікелей жалғап, қалыпты байланыс күтуге болмайды.

Кабельді өзім тартып, жалғай аламын ба?

Кабельді тарту, ілу немесе түтікке салу көбіне қолдан келеді, тек созылу жүктемесі мен иілу радиусын сақтау керек. Ал талшықтарды дәнекерлеу үшін арнайы аппарат пен тәжірибе қажет, сондықтан бұл жұмысты әдетте мамандарға тапсырады.