SIP шлюзды қалай таңдаймыз: FXS пен FXO-ның айырмасы және неге қарау керек
Аналогтық телефонды, факсты немесе қалалық желіні IP-телефонияға қосқыңыз келсе, SIP шлюз керек. FXS пен FXO-ның айырмасын, порт санын, желі портын, кодектерді, факсты және жиі кездесетін қателерді қарапайым тілмен айтып береміз.
Кеңседе әлі жақсы істеп тұрған аналогтық телефондар, факс немесе домофон бар, ал байланыс бірте-бірте IP-телефонияға көшіп жатыр. Сондай кезде бәрін лақтырып, жаңа IP-телефондар алу міндетті емес. Ескі техника мен SIP-телефонияны қосатын құрылғы бар, ол SIP шлюз деп аталады. Аналогтық сигналды желі түсінетін тілге, желіден келгенін аналогтық сигналға аударады.
Бұл гайд шағын кеңсе, дүкен немесе қойма иелеріне, компаниядағы телефонияға жауапты маманға және үйдегі ескі телефонын IP-телефонияға қосқысы келетін адамға арналған. FXS пен FXO-ның айырмасын, порт санын қалай есептеу керегін, қандай параметрлерге қарау керегін және көп адам қай жерде қателесетінін айтамыз. Модельдердің атауын жаттаудың қажеті жоқ: өз міндетіңізді түсінсеңіз, қай шлюз керек екені өзі белгілі болады.
Таңдағанда неге қарау керек
FXS пе, FXO ма: ең бірінші сұрақ
Шатасу көбіне осы жерден басталады, сондықтан қарапайым түсіндірейік. FXS порты телефон аппаратын қосуға арналған. Ол телефонға қуат береді, гудок пен қоңырау сигналын жібереді. Яғни аналогтық телефонға, факсқа немесе домофонға станцияның рөлін атқарады.
FXO порты керісінше жұмыс істейді: өзі телефон аппараты сияқты болып, сырттан келген аналогтық желіге қосылады. Ол оператордың қалалық желісі немесе ескі аналогтық АТС-тың порты болуы мүмкін. Мұндай шлюз бұрыннан бар желілерді жаңа IP-АТС-қа қосу үшін керек.
Ережесі оңай: трубкасы бар құрылғыны қосасыз ба, FXS керек. Сырттан келген желіні, яғни оператордың немесе ескі станцияның желісін қосасыз ба, FXO керек. Кейбір жобаларда екеуі де керек болады, сондықтан алдымен қағазға не қосатыныңызды жазып алыңыз.
| Нені салыстырамыз | FXS | FXO |
|---|---|---|
| Не қосылады | Аналогтық телефон, факс, домофон | Қалалық желі, аналогтық АТС порты |
| Кімнің рөлін атқарады | Станцияның | Телефон аппаратының |
| Желіге қуат бере ме | Иә, телефонды өзі қоректендіреді | Жоқ, желідегі кернеуді қабылдайды |
| Әдеттегі міндеті | Ескі аппараттарды IP-телефонияға қосу | Сыртқы желілерді IP-АТС-қа енгізу |
Порт санын алдын ала есептеңіз
Бір FXS порты бір аналогтық аппаратқа арналған. Үйге немесе кеңседегі жалғыз факсқа бір порт жетеді. Екі-үш аппарат болса, екі порттық адаптер ыңғайлы. Ал телефондар ондап саналса, мысалы, қонақ үйдің нөмірлерінде немесе үлкен кеңседе, 16, 24 немесе 48 порттық шлюздерге қараған дұрыс.
Санағанда бүгінгі аппараттарды ғана емес, жақын бір-екі жылдағы өсуді де ескеріңіз. Порт жетпей қалса, екінші құрылғы қосуға тура келеді, оны бөлек баптап, бөлек орын табу керек. Екінші жағынан, жартысы бос тұратын үлкен шлюз де артық шығын. Ортасын табыңыз: қазіргі қажеттілікке аздап қор қосыңыз.
FXO порттарында есеп басқаша: бір порт бір сыртқы желіге тең, яғни бір мезгілде бір сыртқы сөйлесу. Сізде төрт желі болса, төрт FXO порты керек. Желілердің бәрі бір уақытта бос емес болса, клиенттер бос емес гудокты естиді, мұны да ескеріңіз.
Желі порты: жылдамдығы мен саны
Шлюз жергілікті желіге Ethernet кабелі арқылы қосылады. Дауыстың өзі көп трафик алмайды, бірақ кеңселердегі желі қазір көбіне гигабиттік, ал баяу құрылғы тізбектегі әлсіз буын болып қалуы мүмкін. Әсіресе шлюздің артына компьютер қосқыңыз келсе, гигабиттік порт пайдалы.
Кейбір адаптерлерде екі желі порты болады: біреуі желіге қосылады, екіншісіне компьютер немесе басқа құрылғы жалғанады. Розетка аз жерде бұл ыңғайлы, бір кабельмен әрі телефон, әрі компьютер жұмыс істейді. NAT функциясы болса, адаптер артындағы құрылғыларға шағын роутер сияқты қызмет етеді.
Кодектер және дыбыс сапасы
Кодек дегеніміз дауысты сығып, желі арқылы жіберу тәсілі. Ең кең тарағаны G.711, оны барлық жерде қолдайды, дыбысы таза, бірақ трафикті көбірек алады. G.729 трафикті үнемдейді, интернет арнасы тар жерде пайдалы. Ал G.722 және Opus сияқты кең жолақты кодектер дауысты анығырақ, тірірек етеді.
Есте сақтайтын нәрсе: кең жолақты кодектің пайдасы сөйлесудің екі жағы да оны қолдаса ғана сезіледі. Ең бастысы, шлюз сіздің IP-АТС-ыңыз бен операторыңыз қолдайтын кодектермен жұмыс істей алуы керек. Сатып алмас бұрын олардың тізімін салыстырып шығыңыз.
Факс бар ма
Факс әлі қолданылса, оған бөлек көңіл бөліңіз. Факс сигналы сығуға сезімтал, сапасы төмен кодекпен жіберілгенде парақтар бұзылып келуі немесе мүлде жетпеуі мүмкін. Сондықтан шлюз T.38 хаттамасын қолдай ма, IP-АТС пен оператор да оны түсіне ме, тексеріп алыңыз. Болмаса факсқа арналған портта тек G.711 кодегін қалдырған дұрыс.
Басқару және баптау
Бір-екі адаптерді веб-интерфейс арқылы қолмен баптауға болады, бұл қиын емес. Ал шлюздер көп болса немесе әртүрлі нысандарда тұрса, орталықтан басқару керек болады: баптауларды автоматты түрде жіберу, бағдарламаны жаңарту, күйін бір жерден көру. Кейбір өндірушілерде бұлттық басқару жүйесі бар, мысалы Grandstream-де бұл GDMS. Бір шлюзді бүгін қалай баптайтыныңызды емес, бір жылдан кейін бәрін қалай қадағалайтыныңызды ойлаңыз.
Орнату түрі
Шағын адаптерлер үстелге немесе қабырғаға қойылады, орын аз алады. Порты көп шлюздер көбіне серверлік шкафқа орнатуға арналған. Шкафыңыз болса, бұл ыңғайлы; болмаса, құрылғыны қайда қоятыныңызды алдын ала ойластырыңыз. Порт көп болғанда кабельдің өзі де жеке мәселе: үлкен шлюздерде телефон желілері әр портқа бөлек емес, көп контактілі RJ21 разъемы арқылы шығарылуы мүмкін, сондықтан кросс-панель немесе дайын кабель керек болады.
Қауіпсіздік
Шлюз желідегі толыққанды құрылғы, оны да қорғау керек. Зауыттық құпиясөзді бірден ауыстырыңыз, басқару интерфейсін интернетке ашық қалдырмаңыз, бағдарламаны уақытында жаңартып тұрыңыз. SIP-тіркелгіні бөгде біреу пайдаланып кетсе, ұзақ қашықтықтағы қоңыраулардың шоты сізге келеді. Шифрлауды қолдау болса, оны қосқан дұрыс.
Қысқа тексеру тізімі
- Не қосылады: аппараттар ма, сыртқы желілер ме, әлде екеуі де ме.
- Қанша порт керек, бір-екі жылдан кейін қанша керек болады.
- Желі порты қандай, екінші порт керек пе.
- IP-АТС пен оператор қандай кодектерді қолдайды.
- Факс бар ма, T.38 керек пе.
- Құрылғыны қалай басқарасыз және қайда орнатасыз.
Жиі кездесетін қателер
- FXS пен FXO-ны шатастыру. Ең көп кездесетін қате. Қалалық желіні FXS портқа қосуға болмайды, ал телефонды FXO портқа қоссаңыз, гудок естілмейді. Құрылғы ақаулы емес, жай басқа міндетке арналған.
- Порт санын тура қазіргідей алу. Бір аппарат қосылған күні шлюз толып қалады да, екіншісін іздеуге тура келеді. Аздап қор қалдырыңыз.
- Кодектерді тексермеу. Шлюз бен IP-АТС ортақ кодек таппаса, қоңырау өтпей қалуы мүмкін. Тізімді алдын ала салыстырыңыз.
- NAT пен роутерді ұмыту. Шлюз роутердің артында тұрып, IP-АТС сыртта болса, баптау дұрыс болмаған жағдайда дыбыс бір жаққа ғана өтеді немесе қоңырау біраз уақыттан кейін үзіледі. Бұл көбіне шлюздің ақауы емес, желі баптауының мәселесі.
- Факсты кәдімгі телефон сияқты қосу. Факс үшін кодек пен T.38 баптауын бөлек қарау керек, әйтпесе құжаттар бұзылып келеді.
- Ескі кабельдерді тексермеу. Аналогтық аппараттарға баратын кабельдер жылдар бойы тозады. Шлюзді ауыстырып, шуыл кетпесе, себебі кабельде болуы мүмкін.
- Қауіпсіздікті кейінге қалдыру. Зауыттық құпиясөзбен интернетке қарап тұрған шлюз ерте ме, кеш пе біреудің назарына ілігеді.
Бізде қазір не бар
Қазір бізде Grandstream шлюздері бар, шағынынан үлкеніне дейін. Ең кішісі HandyTone 801: бір FXS порты бар ықшам адаптер, бір аналогтық телефонды немесе факсты IP-желіге қосуға арналған. HT812-де екі FXS порты және NAT функциясы бар екі гигабиттік Ethernet порты бар. FXO жағынан HT841 бар: төрт FXO порты бар шлюз, оның көмегімен бірнеше нысанды және кеңседегі құрылғыларды IP-АТС желісіне біріктіруге болады, АТС-тың өзін жергілікті жерде де, өзіңізге ыңғайлы басқа жерде де орналастыруға болады.
Аппарат көп жерге GXW сериясы лайық. GXW4216 шлюзінде 16 FXS порты және гигабиттік Ethernet бар, өндіруші оны байланыс операторларына, корпоративтік клиенттерге және қонақ үй бизнесіне арнайды. GXW4224v2-де 24 FXS порты, гигабиттік Ethernet порты, Opus пен G.722 кең жолақты кодектерін қолдау және күйін көрсететін ЖК-дисплей бар, шкафқа орнатылады.
GXW4248v2 осы тізімдегі ең үлкені: 48 FXS порты бар, телефон желілері екі 50 контактілі RJ21 разъемы арқылы қосылады. Гигабиттік Ethernet порты мен GDMS қолдауы бар, бұл модель де шкафқа орнатылады.
Көбірек нұсқа — SIP шлюзы (FXS, FXO) бөлімінде.
Сұрақтар мен жауаптар
Үйдегі ескі телефонды IP-телефонияға қосу үшін не керек?
Бір FXS порты бар адаптер мен SIP-тіркелгі жеткілікті. Тіркелгіні IP-телефония операторы немесе компанияның IP-АТС-ы береді. Адаптерді роутерге қосасыз, оған телефонды жалғайсыз, сосын веб-интерфейсте тіркелгі деректерін енгізесіз.
FXS шлюзге қалалық желіні қосуға бола ма?
Жоқ. FXS порты өзі станцияның рөлін атқарады, сондықтан оған сырттан келген желі қосылмайды. Қалалық желі немесе аналогтық АТС желісі үшін FXO порты керек.
Бір FXS портқа бірнеше телефон қосуға бола ма?
Параллель қосуға болады, бірақ олар бір нөмір болып жұмыс істейді: қоңырау бәрінде бірдей шырылдайды, бір уақытта тек бір сөйлесу өтеді. Портқа қанша аппарат қосуға болатынын өндірушінің құжаттамасынан қараңыз. Әр аппаратқа бөлек нөмір керек болса, әрқайсысына бөлек порт керек.
Шлюз жұмыс істеуі үшін IP-АТС міндетті ме?
Міндетті емес. FXS адаптерді тікелей оператордың SIP-тіркелгісіне тіркеуге болады. Бірақ порт көп болса және ішкі нөмірлер, қоңырауды бағыттау, кезек керек болса, IP-АТС-пен жұмыс істеген ыңғайлырақ.
Жарық өшсе, телефон жұмыс істей ме?
Шлюз бен роутер қуатсыз қалса, аналогтық телефон да үнсіз қалады, себебі оны шлюз қоректендіреді. Байланыс үзілмеуі маңызды болса, шлюзді, роутерді және IP-АТС-ты үздіксіз қуат көзіне қосыңыз.
