SSD мен қатқыл дискті қалай таңдау керек: интерфейс, көлем, ресурс және жиі қателер

Компьютер баяу қосыла ма, ноутбукта орын бітіп қалды ма, әлде үйге шағын сервер жинап, отбасылық суреттер мен видеоларды бір жерге жинағыңыз келе ме — бәрі бір сұраққа тіреледі: қандай диск алу керек. Бұл гайд компьютерді өзі жинап жүргендерге, ескі ноутбукқа жан бітіргісі келетіндерге және үйге не кеңсеге файл сақтайтын жүйе ойластырып жүргендерге арналған. SSD мен HDD-нің айырмасын, M.2, NVMe, SATA, SAS деген сөздердің мағынасын, қораптағы TBW, CMR, кэш сияқты жазулардың не айтатынын қарапайым тілмен түсіндіреміз. Соңында қазір бізде бар дисктерге қысқаша тоқталамыз.

Таңдағанда неге қарау керек

SSD ме, әлде HDD ме

Алдымен осыны шешіп алған жөн. SSD-нің ішінде қозғалатын ештеңе жоқ, ол деректі флеш-жадқа жазады. Сол себепті жүйе тез жүктеледі, бағдарламалар мен ойындар бірден ашылады, диск өзі де дыбыссыз жұмыс істейді. HDD, яғни қатқыл диск — ішінде пластиналары айналып, оқитын басы қозғалатын классикалық құрылғы. Ол SSD-ден баяу, бірақ бір гигабайтқа шаққанда әлдеқайда үнемді, сондықтан үлкен архивке әлі күнге дейін таптырмайды.

Көп жағдайда ең дұрыс жол — екеуін бірге қолдану: жүйе мен күнде ашатын бағдарламалар SSD-де тұрады, ал фильмдер, фотоархив, жұмыс файлдарының көшірмелері HDD-де жатады.

Форм-фактор: 3,5 дюйм, 2,5 дюйм және M.2

Форм-фактор — дисктің өлшемі мен пішіні. 3,5 дюймдік диск — үлкен «кірпіш», оны үстел компьютеріне, NAS-қа не бейнебақылау тіркегішіне қояды. 2,5 дюйм ноутбуктарда, кейбір серверлерде және SATA SSD-лерде кездеседі. M.2 — сағыз пластинкасындай жіңішке тақта, ол аналық платаға тікелей бекітіледі, кабельдің керегі жоқ.

M.2 дисктердің өз өлшемдері бар, олар төрт санмен жазылады. Ең жиі кездесетіні — 2280: ені 22 мм, ұзындығы 80 мм. Кейбір ноутбуктарда слот қысқалау болады, сондықтан қай ұзындық сыятынын алдын ала тексеріп алыңыз.

Интерфейс: SATA, NVMe және SAS

Интерфейс — диск компьютермен қандай «тілде» сөйлесетіні. SATA — ескі әрі ең кең тараған стандарт, оның шегі 6 Гбит/с. Қатқыл дискке бұл жетіп жатыр, ал SSD үшін тар болып қалады. NVMe PCIe желілері арқылы жұмыс істейді, сондықтан NVMe SSD SATA дисктен бірнеше есе жылдам.

Ең көп шатастыратын жер осы: M.2 пішіні интерфейсті білдірмейді. M.2 слот тек SATA-ны, тек NVMe-ні не екеуін де қолдауы мүмкін. M.2 SSD-лер де SATA не NVMe болып келеді. Сондықтан аналық платаның не ноутбуктың нұсқаулығынан слоттың нені қолдайтынын міндетті түрде қарап шығыңыз.

SAS — серверге арналған интерфейс. Үй компьютерінің аналық платасында SAS қосқышы болмайды, мұндай дискті іске қосу үшін бөлек контроллер керек. Сондықтан SAS дискті серверге не дайын сақтау жүйесіне алады.

PCIe буыны: Gen3, Gen4, Gen5

NVMe дисктерде PCIe нұсқасы көрсетіледі: Gen3, Gen4, Gen5. Әр жаңа буында өткізу қабілеті шамамен екі есе артады. Ең жақсысы — бәрі бір-бірімен үйлеседі: Gen5 дискті Gen3 слотқа қоссаңыз да жұмыс істей береді, тек слоттың жылдамдығымен. Яғни ескі платаға ең жаңа дискті алсаңыз, оның артықшылығын сезбейсіз.

Тағы бір нюанс — қызу. Gen4, әсіресе Gen5 дисктер жүктеме кезінде қатты қызады, ал қызып кеткен диск өзін-өзі баяулатады. Радиаторсыз келетін модельдерге аналық платадағы M.2 радиаторы не корпуста жақсы ауа ағыны керек.

Көлем

Жүйелік диск үшін 256 ГБ-ты төменгі шек деуге болады: жүйе, браузер, кеңсе бағдарламалары сыяды, бірақ ойындар мен үлкен жобаларға орын тез бітеді. Ойын ойнайтын не видеомен жұмыс істейтін адамға 1 ТБ-тан бастаған ыңғайлы. SSD-ні лық толтырып тастамаңыз: бос орын аз қалғанда жазу жылдамдығы төмендейді.

HDD-де есеп басқаша. Архив пен бейнебақылау жазбалары уақыт өте келе ұлғая береді, сондықтан бүгінгі қажеттілікке қор қосып алған дұрыс. NAS жинағанда бір үлкен дискті бірнеше кішісімен салыстырып көріңіз: слот саны шектеулі болса, көлемі үлкен дисктер ұтымдырақ.

Жылдамдық және IOPS

Қорапта әдетте екі сан тұрады: тізбекті оқу мен жазу жылдамдығы, МБ/с-пен. Олар үлкен файлды көшіргенде маңызды. Ал күнделікті жұмыста — жүйе жүктелгенде, бағдарлама ашылғанда — дисктің көптеген ұсақ сұранысты қаншалықты тез өңдейтіні шешеді. Мұны IOPS көрсетеді: секундына қанша енгізу-шығару операциясы орындалатыны. Үй компьютері үшін рекордтық сандарды қуудың қажеті жоқ: Gen3 NVMe мен HDD-нің айырмасы жер мен көктей, ал Gen4 пен Gen5 арасындағы айырманы көбіне тек ауыр жұмыста байқайсыз.

Ресурс: TBW, жүктеме, MTBF

SSD-нің жады мәңгі емес, жазған сайын біртіндеп тозады. Өндіруші мұны TBW арқылы көрсетеді — диск бүкіл қызмет мерзімінде жалпы қанша терабайт жазуға есептелгені. Қарапайым үй қолданысында бұл шекке сирек жетеді, бірақ видео монтаж, торрент не виртуалды машиналар үшін TBW-ге міндетті түрде қараңыз.

HDD-де өзге көрсеткіштер бар. Жылдық жүктеме шегі — дискке жылына қанша терабайт жазып-оқуға болатыны. MTBF — ақауға дейінгі орташа жұмыс уақыты, сағатпен беріледі. Бұл статистикалық көрсеткіш, нақты бір дисктің қанша жүретініне кепілдік емес, бірақ модельдерді өзара салыстыруға жарайды.

HDD-ге тән параметрлер: айналым, кэш, CMR

Айналым жылдамдығы — пластиналардың минутына қанша рет айналатыны. 7200 айн/мин дисктер 5400-ге қарағанда шапшаңырақ, ал серверлік 10K дисктер одан да жылдам. Кэш — дисктің ішіндегі буферлік жад, ол ұсақ операцияларды жеңілдетеді, көбірек болғаны жақсы.

Жазу технологиясына да назар аударыңыз. CMR — жолдарды бір-біріне қаптатпай жазатын классикалық тәсіл. SMR-де жолдар шатыр жабындысы сияқты бірінің үстіне бірі шығып жатады. Ұзақ үздіксіз жазуда және RAID массивін қалпына келтіргенде SMR диск қатты баяулап кетуі мүмкін, сондықтан NAS пен бейнебақылауға CMR дискті алған дұрыс.

Дискті мақсатына қарай таңдаңыз

Қатқыл дисктер сериямен шығады, әр серия өз жұмысына бейімделген. Үстел компьютеріне арналған кәдімгі дисктер күніне бірнеше сағат жұмыс істеуге есептелген. NAS-қа арналғандары тәулік бойы жұмыс істейді және бір корпуста бірнеше дискпен қатар тұрғандағы дірілге төзеді. Бейнебақылау сериясы камералардан үздіксіз келіп жатқан жазбаға бейімделген. Серверлік SAS дисктер контроллерлер мен серверлік себеттерге арналған. Серияны дұрыс таңдау дисктің ұзақ әрі тыныш жұмыс істеуіне көп әсер етеді.

Жиі қателер

• M.2 слотты тексермеу. NVMe SSD алып келіп, слоттың тек SATA екенін кейін білу — ең жиі кездесетін жағдай. Кері жағдай да болады.
• Ескі платаға ең жылдам дискті алу. Gen5 SSD Gen3 слотта Gen3 жылдамдығымен ғана жұмыс істейді.
• Салқындатуды ұмыту. Gen4 пен Gen5 дисктер радиаторсыз, тығыз корпуста қызып, баяулай бастайды.
• NAS-қа кәдімгі дискті қою. Тәулік бойы жұмысқа есептелмеген диск мұндай жүктемені көтермеуі мүмкін, ал SMR диск массивті қалпына келтіруді әбден созып жібереді.
• SAS дискті үй компьютеріне алу. Контроллерсіз ол жай ғана қосылмайды.
• Көлемді тым аз алу. Бүгін жетіп тұрған көлем бір-екі жылдан кейін тар болып қалады, ал жүйелік дискті ауыстыру — бәрін қайта көшіру деген сөз.
• SSD-ні аузы-мұрнынан толтыру. Бос орын тым аз қалса, жазу байқалып баяулайды.
• Резервтік көшірме жасамау. Кез келген диск, тіпті ең сенімдісі де бір күні істен шығуы мүмкін. Маңызды файлдардың кемінде бір көшірмесі басқа құрылғыда тұрсын.

Қазір бізде не бар

M.2 SSD-ден үш түрлі нұсқа бар. Patriot P300 256GB — PCIe 3.0 x4 интерфейсті NVMe диск: оқу жылдамдығы 1700 МБ/с-қа дейін, жазу 1100 МБ/с-қа дейін, 290 000 IOPS, SMI2263XT контроллері, ресурсы 120 TBW, өлшемі 2280. Кеңсе компьютеріне не NVMe слоты бар ноутбукқа жүйелік диск ретінде жақсы келеді. Transcend 830S 512GB — SATA III 6 Гбит/с интерфейсті M.2 SSD, өндіруші оны ультрабуктар мен жұқа, жеңіл ноутбуктарға ұсынады. M.2 слоты тек SATA-ны қолдайтын құрылғыларға дәл осындай диск керек.

Ең жылдамы — Corsair MP700 Elite 1TB: PCIe Gen5 x4 NVMe диск, ойын компьютерлеріне, жұмыс станцияларына және Gen5 платформасындағы жүйелерге арналған. Ол радиаторсыз келеді, сондықтан аналық платада M.2 радиаторы бар-жоғын алдын ала қарап алыңыз.

Қатқыл дисктерден де таңдау бар. HPE 1.2TB — Mission Critical сериясындағы 2,5 дюймдік серверлік SAS 12G диск, айналымы 10K. Seagate SkyHawk AI 10TB — бейнебақылауға арналған 3,5 дюймдік диск: SATA 6 Гбит/с, 7200 айн/мин, 256 МБ кэш, CMR, тәулік бойы жұмыс істеуге есептелген. Seagate IronWolf Pro 28TB NAS пен корпоративтік сақтау жүйелеріне арналған: 3,5 дюйм, SATA 6 Гбит/с, 7200 айн/мин, 512 МБ кэш, CMR, 24/7 режимі, жылдық жүктеме шегі 550 ТБ, MTBF 2,5 миллион сағат.

Көбірек нұсқа — SSD и жесткие диски бөлімінде.

Сұрақтар мен жауаптар

Ескі компьютерге NVMe SSD қоюға бола ма?

Аналық платада NVMe-ні қолдайтын M.2 слоты болса, әрине болады. Слот болмаса, SATA SSD-ні қарастырыңыз: 2,5 дюймдік нұсқасы кез келген SATA портына қосылады. NVMe дискті PCIe адаптері арқылы да қоюға болады, бірақ тым ескі платалар одан жүйені жүктей алмауы мүмкін. Ондайда ол тек файлдарға арналған диск болып қалады.

Gen5 дискті Gen4 слотқа қоссам жұмыс істей ме?

Иә, жұмыс істейді. PCIe буындары кері үйлесімді, диск жай ғана слоттың мүмкіндігіне дейін баяулайды. Кейін платаны ауыстырсаңыз, дискті толық жылдамдығымен пайдалана аласыз.

Жүйені HDD-ге орнатуға бола ма?

Болады, бірақ компьютер баяу қосылып, бағдарламалар ұзақ ашылады. Жүйені шағын SSD-ге орнатып, файлдарды HDD-де ұстаған әлдеқайда ыңғайлы.

NAS-қа кәдімгі дискті қоюға бола ма?

Қосылады ғой, бірақ біз кеңес бермейміз. NAS тәулік бойы жұмыс істейді, ал кәдімгі дисктер бұған есептелмеген. NAS сериясындағы CMR дисктер әлдеқайда сенімді таңдау.

SSD-ге радиатор керек пе?

Gen3 дисктерге әдетте қажет емес. Gen4-ке ауыр жүктеме болса артық етпейді, ал Gen5-ке іс жүзінде міндетті: аналық платаның радиаторы не дисктің өз радиаторы болуы керек.

Маңызды файлдарды қайда сақтаған дұрыс?

Бір дискте ғана емес. Кемінде екі көшірме болсын: біреуі компьютерде, екіншісі сыртқы дискте не NAS-та. RAID массиві резервтік көшірменің орнын баспайды: байқамай өшірілген файл барлық дисктен бірден жоғалады.