АТС қалай таңдаймыз: кеңсеге телефония жинап жатқандарға түсінікті гайд

Кеңседе бес-алты адам отырғанда бәрі өз ұялы телефонымен сөйлесе береді, АТС туралы ешкім ойламайды. Бірақ адам көбейіп, клиенттер бір нөмірге хабарласа бастағанда шатасу басталады: қоңырау кімге түсті, кім алмады, менеджер демалыста болса клиент кімге жетті, ешкім білмейді. Дәл осы кезде АТС керек болады. Ол компанияға бір ортақ нөмір береді, әр қызметкерге қысқа ішкі нөмір береді, қоңырауларды бөлімдерге бөледі, бір адам алмаса келесісіне жібереді.

Бұл гайд жаңа кеңсе ашып жатқандарға, ескі аналогты станциясын ауыстырғысы келетіндерге және «бізге телефония жина» деген тапсырма алған IT маманына арналған. Қазір көбі IP-АТС алады: ол компьютерлік желі арқылы жұмыс істейді, IP-телефондармен, компьютер мен смартфондағы қосымшалармен оңай байланысады. Бірақ IP-АТС-тың өзі әртүрлі, оның жанына шлюз не адаптер керек болып қалуы да мүмкін. Төменде неге қарау керегін, жиі қай жерде қателесетінін және қазір бізде не бар екенін ретімен айтамыз.

Таңдағанда неге қарау керек

Алдымен бір нәрсені түсініп алайық: АТС таңдау «ең мықтысын алайын» деген әңгіме емес. Қанша адам, қандай телефон, қандай сыртқы желі керек — соған қарап таңдайсыз. Төмендегі параметрлерді бір-бірлеп өтіп шықсаңыз, қай модель сізге сай келетіні өзі көрініп тұрады.

Қанша абонент және қанша ішкі нөмір

Ең бірінші сұрақ — жүйеде қанша абонент болады. Абонент деп әр тіркелген ішкі нөмірді айтады: қызметкердің үстел телефоны, оның смартфонындағы қосымша, ресепшендегі аппарат, тіпті факс та бөлек абонент болуы мүмкін. Сондықтан адам санын емес, құрылғы санын есептеңіз. Бір менеджерде үстел телефоны мен ұялы қосымша қатар жүрсе, бұл екі тіркелу болуы мүмкін.

Тағы бір кеңес: бүгінгі санға қор қосып алыңыз. Компания өседі, жаңа бөлім ашылады, байланыс орталығы пайда болады. АТС-ты екі жылдан кейін ауыстыру тек ақша емес, уақыт та алады: бәрін қайта баптау, нөмірлерді көшіру, адамдарды қайта үйрету керек болады.

Бір мезгілдегі қоңыраулар

Абонент саны мен бір мезгілде жүретін қоңыраулар саны — екі бөлек нәрсе. Жүйеде екі жүз адам тіркелген болуы мүмкін, бірақ бір уақытта бәрі бірдей сөйлеспейді. Кәдімгі кеңседе адамдардың бір бөлігі ғана телефонда отырады. Ал байланыс орталығында керісінше, операторлардың бәрі дерлік бір мезгілде желіде болады.

Сондықтан өзіңізге сұрақ қойыңыз: ең қызу сағатта бір уақытта қанша сөйлесу жүреді? Оған ішкі қоңырауларды да, конференцияларды да қосыңыз. Өндіруші бұл санды сипаттамада әдетте бөлек жазады, мысалы «250 абонентке дейін, 50 бір мезгілдегі қоңырауға дейін» деген сияқты. Екі санға да қарау керек: біреуі жетіп, екіншісі жетпей қалуы мүмкін.

Қандай телефондар мен қосымшалар қосылады

IP-АТС көбіне SIP стандартымен жұмыс істейді, сондықтан оған әртүрлі өндірушінің SIP-телефондары қосыла береді. Дегенмен АТС пен телефондар бір өндірушіден болса, баптау оңайырақ жүреді: телефондарды автоматты баптау, түймелерді орнату сияқты нәрселер тезірек бітеді. Қолыңызда бар телефондардың тізімін жасап, қайсысы SIP қолдайтынын, қайсысы аналог екенін бөліп алыңыз. Осыдан кейін қанша порт, қанша адаптер керек екені анық болады.

IP-телефон ба, аналог па: FXS және FXO порттары

IP-телефондар АТС-қа кәдімгі желі кабелі арқылы қосылады, оларға арнайы порт керек емес. Бірақ көп кеңседе ескі аналогты телефондар, факстар, домофон қалып қояды. Оларды тастағыңыз келмесе, FXS порт керек.

• FXS — аналогты телефонды, факсты қосатын порт. Ол аппаратқа желі береді.
• FXO — керісінше, АТС-тың өзін сырттағы аналог желіге, мысалы бұрыннан бар қалалық нөмірге қосатын порт.

Кейбір IP-АТС-тың өзінде бір-екі FXS және FXO порты болады, ол бір факс пен бір аналог желіге жетеді. Аналогты аппарат көп болса, бөлек құрылғы алынады: бірнеше телефонға — телефон адаптері (ATA), ондаған телефонға — VoIP-шлюз. Олар аналог сигналды SIP-ке айналдырып, АТС-қа жеткізеді.

Сыртқа шығу: SIP-провайдер мен аналог желі

Ішкі қоңырауларды АТС өзі қосады, ал сыртқа шығу үшін оған желі керек. Бүгін көбі SIP-провайдерден нөмір алады: нөмір интернет арқылы келеді, бөлек кабель тартудың қажеті жоқ. Ескі аналог нөміріңізді сақтағыңыз келсе, FXO порты бар модельді немесе бөлек шлюзді қараңыз. Провайдермен алдын ала сөйлесіп, қанша желі беретінін, қандай баптау талап ететінін біліп алыңыз, АТС-ты соған қарап баптайсыз.

Желі: WAN, LAN, NAT және QoS

IP-АТС — желідегі құрылғы, сондықтан оның порттарына қараңыз. WAN порты сыртқы интернетке, LAN порты ішкі желіге қарайды. Ішінде NAT-маршрутизатор болса, АТС кеңсе желісі мен интернеттің арасында тұра алады.

QoS деген параметр дауыс трафигіне басымдық береді. Яғни біреу үлкен файл жүктеп отырса да, сөйлесу үзілмейді, дауыс бөлшектенбейді. Кеңседе желі үнемі бос тұрмаса, бұл функцияның пайдасы көп. Бірақ ең жақсы QoS-тың өзі әлсіз интернетті құтқармайды: провайдерден тұрақты арна алу — бірінші шарт.

Конференция, бейне және бәрі бір жерде

Бұрын АТС тек қоңырау қосатын. Қазір көп модель бейнеқоңырауды, конференцияны, веб-кездесуді, хабарлама алмасуды, смартфондағы қосымшаны бір жүйеге жинайды. Мұны бірыңғай коммуникациялар дейді. Жиналыстарыңыз онлайн өтсе, филиалдармен жиі сөйлессеңіз, конференцияға бір мезгілде қанша адам кіре алатынын қараңыз.

Кейбір жүйелер одан әрі барады: бейнебақылау, есікке кіру, ішкі байланыс сияқты нәрселерді де бір платформаға қосады. Бұл сізге керек пе, жоқ па — өзіңіз шешесіз. «Ертең керек болып қалар» деп артық функцияны қуаламаңыз, бірақ шынымен жоспарда болса, кейін бөлек жүйе іздемеу үшін қазірден ескеріңіз.

Сенімділік: резервтеу және жазбаларды сақтау

Телефон тоқтаса, жұмыс та тоқтайды, әсіресе сату бөлімінде. Сондықтан HA (жоғары қолжетімділік) функциясына назар аударыңыз: екі АТС жұп болып жұмыс істейді, біреуі істен шықса, екіншісі жұмысты жалғастырады. Шағын кеңсеге бұл міндетті емес, ал қоңыраумен күн көретін бизнеске өте пайдалы.

Тағы бір нәрсе — қоңырау жазбалары мен баптаулардың көшірмесі қайда сақталады. USB порты мен SD карта ұясы болса, жазбалар мен резервтік көшірмелерді сыртқы тасығышқа сақтауға мүмкіндік бар. Сөйлесулерді жазып, кейін тыңдап отыратын болсаңыз, бұған міндетті түрде қараңыз.

Басқару: экран, қашықтан қолжетімділік, API

АТС-ты көбіне веб-интерфейс арқылы баптайды. Кейбір модельдердің корпусында экран болады: күйін, желі баптауларын бірден көресіз, кейбіреуі тіпті сенсорлы. Ұсақ нәрсе сияқты көрінеді, бірақ серверлік бөлмеде ноутбуксыз жағдайды тексергенде көп көмектеседі.

Қашықтан қолжетімділік те маңызды: қызметкер үйден жұмыс істесе немесе іссапарда жүрсе, смартфонындағы қосымша арқылы сол ішкі нөмірмен сөйлесе алады. Grandstream-де бұл үшін RemoteConnect қызметі бар. Ал API болса, АТС-ты CRM-мен, есеп жүйесімен байланыстыруға болады. Мұны бағдарламашыңызбен алдын ала талқылап алған дұрыс.

Жиі кездесетін қателіктер

• Тек адам санымен есептеу. Абоненттерге қызметкерлерден бөлек факс, ресепшен аппараты, смартфондағы қосымшалар да кіреді. Бәрін санамасаңыз, лимит күткеннен ерте бітеді.
• Бір мезгілдегі қоңырауларды ұмыту. Абонент саны жетіп тұр, бірақ ең қызу сағатта желі босамай, клиенттер «бос емес» деген сигнал естиді.
• Ескі аналогты аппараттарды ескермеу. АТС әкелінеді, IP-телефондар қосылады, сосын бухгалтериядағы факс пен күзеттегі телефон есіне түседі. Оларға FXS порт не адаптер керек екенін алдын ала біліп алыңыз.
• Желіні тексермеу. IP-телефония желінің сапасына тәуелді. Ескі коммутатор, әлсіз интернет, бапталмаған QoS болса, дауыс бөлшектенеді, ал адамдар АТС-ты кінәлайды.
• Резервтік көшірмені ойламау. Баптаулар бір рет жасалады да, ешкім көшірмесін сақтамайды. Құрылғы ауысса не біреу қате басып қойса, бәрін нөлден бастайсыз.
• Тым үлкенін не тым кішкенесін алу. Алдағы бір-екі жылдың нақты жоспарына қараңыз: қанша адам қосылады, филиал ашыла ма, байланыс орталығы бола ма.
• Қауіпсіздікке мән бермеу. Сыртқа ашық тұрған, әлсіз құпиясөзі бар АТС-қа бөтен адам кіріп, сіздің желіңіз арқылы қоңырау шалуы мүмкін. Сыртқы қолжетімділікті IP-телефонияны білетін адам баптағаны дұрыс.

Қазір бізде не бар

Қазір бізде Grandstream-нің UCM6300 сериясындағы IP-АТС-тар бар. UCM6300A сипаттамасы бойынша 250 абонентке дейін және 50 бір мезгілдегі қоңырауға дейін ұстайды, конференцияға 50 адамға дейін қосылады. Онда WAN және LAN порттары, NAT-маршрутизатор, QoS, HA, USB 3.0, SD карта ұясы, API, RemoteConnect бар, Asterisk 16 негізінде жұмыс істейді, корпусында 320x240 түсті сенсорлы экран тұр. UCM6301 — 500 пайдаланушыға арналған, онда бір FXS және бір FXO порты бар. Серия дауысты, бейнеқоңырауды, бейнеконференцияны, веб-кездесуді, бейнебақылауды, есікке кіруді және ішкі байланысты бір платформаға жинайды.

UCM6302 мен UCM6304 — корпоративтік телефония құруға арналған IP-АТС-тар. Олар дауыс, бейнеқоңырау, конференция, хабарлама алмасуды бір жүйеге жинайды, мобильді және SIP-құрылғылармен жұмыс істейді.

Аналогты аппараттарға екі нұсқа бар. Grandstream HT814v2 — төрт FXS порты бар телефон адаптері, ішінде гигабиттік NAT-маршрутизатор бар, аналогты телефондар мен факстарды SIP-телефонияға қосады. Аппарат көп болса, Grandstream GXW4232 VoIP-шлюзі бар: онда 32 FXS порты бар, көп аналогты телефон мен факсты IP-телефонияға бір жерден қосуға арналған.

Көбірек нұсқа — АТС бөлімінде.

Сұрақ-жауап

Кәдімгі АТС пен IP-АТС-тың айырмасы неде?

Классикалық АТС аналог желілермен жұмыс істейді, әр телефонға бөлек сым тартылады. IP-АТС қоңырауды компьютерлік желі арқылы жібереді: телефондар кәдімгі желі кабеліне қосылады, смартфондағы қосымша да ішкі нөмір бола алады. Жаңа кеңсеге қазір көбіне IP-АТС алады, ал ескі аналогты аппараттарды шлюз не адаптер арқылы қосады.

Ескі аналогты телефондарды тастау керек пе?

Міндетті емес. Аналогты телефон мен факсты FXS порт арқылы қосуға болады: аппарат аз болса — телефон адаптері, көп болса — VoIP-шлюз. Кейбір IP-АТС-тың өзінде де FXS порт болады.

Қызметкерлер үйден сол нөмірмен сөйлесе ала ма?

Иә, IP-АТС-тың бір ыңғайлы жері осы. Қызметкер смартфонына не компьютеріне SIP-қосымша орнатып, өзінің ішкі нөмірімен сөйлеседі. Тек АТС-қа сырттан қолжетімділікті қауіпсіз етіп баптау керек.

Бір мезгілдегі қоңырау санын қалай есептеймін?

Ең қызу сағатты алыңыз да, бір уақытта қанша адам телефонда отыратынын санаңыз. Оған ішкі сөйлесулер мен конференцияларды қосып, үстіне аздап қор қалдырыңыз. Байланыс орталығында бұл сан операторлар санына жақын болады, кәдімгі кеңседе одан әлдеқайда аз.

HA деген не, ол маған керек пе?

HA — екі АТС жұп болып жұмыс істейтін режим: біреуі тоқтаса, екіншісі жұмысты өзіне алады. Қоңыраусыз жұмыс тоқтайтын жерге, мысалы сату бөлімі мен қолдау қызметіне, бұл пайдалы. Шағын кеңсеге әдетте резервтік көшірмені үнемі жасап тұру жеткілікті.

АТС-ты өзім баптай аламын ба?

Негізгі баптау веб-интерфейс арқылы жасалады, IT-ға жақын адам ішкі нөмірлерді өзі ашып шыға алады. Бірақ сыртқы провайдерді қосу, қоңырау бағыттарын құру, қауіпсіздікті баптау тәжірибені талап етеді. Бастапқы баптауды бір рет маманға тапсырып, күнделікті өзгерістерді өзіңіз істеген дұрыс.